Het nieuws in jouw beroep (Burgerschap mbo 3 en 4, Maatschappijvisies 4)

W E G W I J S

B U R G E R S C H A P   ·   N I V E A U 3 E N 4

Het nieuws in jouw beroep

Je scrolt langs filmpjes, berichten en koppen. Welk nieuws gaat over jouw vak, en hoe weet je wat er klopt?

Les 4  ·  Maatschappijvisies

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBurgerschapMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 40 min
Dit is niet oké

Introductie

Studenten verkennen hun eigen ervaringen met nieuws en sociale media. Ze ontdekken hoe een algoritme en een filterbubbel bepalen wat ze zien, hoe nieuws hun beroep raakt, wat desinformatie, misinformatie en deepfakes zijn, en hoe ze met vier vragen een bericht op waarde schatten. In een opdracht checken ze een nieuwsbericht over hun eigen vak. Mbo niveau 3 en 4, ongeveer 40 minuten. Past bij het algemene deel (kritische denkvaardigheden, mediawijsheid) van loopbaan en burgerschap en bij het thema Maatschappijvisies en maatschappelijke vraagstukken uit het expertadvies voor het nieuwe burgerschapsonderwijs.

Werkbladen

Onderdelen in deze les

W E G W I J S

B U R G E R S C H A P   ·   N I V E A U 3 E N 4

Het nieuws in jouw beroep

Je scrolt langs filmpjes, berichten en koppen. Welk nieuws gaat over jouw vak, en hoe weet je wat er klopt?

Les 4  ·  Maatschappijvisies

Over deze les: les 4 van het thema Maatschappijvisies en maatschappelijke vraagstukken, voor mbo niveau 3 en 4, ongeveer 40 minuten. Studenten verkennen hun eigen ervaringen met nieuws en sociale media: waar ze nieuws zien, hoe een algoritme meebeslist en hoe nieuws hun beroep raakt. Ze leren desinformatie en misinformatie herkennen en een bericht met vier vragen op waarde schatten.

Koppeling: in de huidige kwalificatie-eisen valt deze les onder het algemene deel (kritische denkvaardigheden en mediawijsheid) en raakt ze aan de politiek-juridische dimensie. In het expertadvies voor het nieuwe burgerschap (thema Maatschappijvisies en maatschappelijke vraagstukken, eis 4) gaat het om eigen ervaringen verkennen en verbinden met gebeurtenissen in samenleving en beroep. Image credit: Japanexperterna.se, CC BY-SA 2.0 Image credit: LessonUp

L E E R D O E L E N

LES 4

Na deze les:

1

Je kan beschrijven hoe jij nieuws volgt en hoe een algoritme bepaalt wat je ziet.

2

Je kan een nieuwsbericht koppelen aan wat er gebeurt in je eigen beroep.

3

Je kan met vier vragen nagaan of een bericht betrouwbaar is.

Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les komen ze terug in de terugblik.

S T A R T V R A A G

LES 4

Waar zie jij het meeste nieuws?

1

TikTok of Instagram

2

YouTube

3

Een nieuwssite of nieuwsapp

4

Via vrienden, familie of collega's

Startvraag: geen goed of fout. Vraag na de uitslag wat het laatste nieuwsbericht was dat studenten zagen, en waar. Was het nieuws van een redactie, of een filmpje van iemand die er iets over vond?

M A A T S C H A P P I J V I S I E S

LES 4

Wie kiest wat jij ziet?

Op sociale media kies je niet zelf alles wat je ziet. Een algoritme let op wat je bekijkt, liket en deelt, en laat je meer van hetzelfde zien.

Handig, want je ziet wat je leuk vindt. Maar het risico is dat je vooral berichten ziet die je eigen mening bevestigen. Dat heet een filterbubbel.

Uitleg: een algoritme is een rekenregel die een computer volgt. Platforms willen dat je zo lang mogelijk blijft kijken, daarom tonen ze wat jou bezighoudt.

Vraag: hebben jullie wel eens gemerkt dat je feed ineens vol staat met één onderwerp? Hoe kwam dat?

V R A A G

LES 4

Daan kijkt vaak filmpjes over het tunen van auto's. Na een week ziet hij bijna alleen nog autofilmpjes. Hoe komt dat?

A

Zijn vrienden sturen alleen autofilmpjes

B

Het algoritme toont meer van wat hij bekijkt

C

Er is die week weinig ander nieuws

D

De overheid bepaalt wat jongeren zien

Antwoord: B. Het algoritme ziet dat Daan lang naar autofilmpjes kijkt en laat er meer zien. Tip voor studenten: zoek bewust ook eens iets anders op, of volg een account met een andere kijk. Dan verandert je feed mee.

M A A T S C H A P P I J V I S I E S

LES 4

Nieuws raakt je beroep

Zorg en welzijn

Een bericht over personeelstekort of nieuwe regels in de zorg gaat ook over jouw rooster, je werkdruk en je salaris.

Wie het nieuws volgt, snapt beter waarom er op de afdeling iets verandert.

Techniek en bouw

Nieuws over woningbouw, energie of vergunningen gaat over de opdrachten van je bedrijf.

Komen er minder opdrachten, dan is er minder werk. Komen er meer, dan zoekt je baas extra mensen.

Uitleg: maak het passend bij de opleidingen in je klas. Voor horeca en handel gaat het bijvoorbeeld om nieuws over prijzen en openingstijden, voor ict om nieuws over hacks en privacy, voor logistiek om nieuws over brandstof en drukte op de weg.

Vraag: welk nieuws van de afgelopen maand ging over jouw vak?

K E R N B E G R I P

LES 4

Desinformatie

Misleidende informatie die iemand bewust verspreidt, bijvoorbeeld om een land te schaden, onrust te zaaien of geld te verdienen. Deelt iemand per ongeluk iets wat niet klopt, dan heet dat misinformatie.

Kernbegrip: deze omschrijvingen gebruikt ook de Rijksoverheid. Nepnieuws is een bericht dat eruitziet als nieuws, maar niet door een journalist is geschreven of gecontroleerd. De overheid bepaalt zelf niet wat waar is: factchecken is in de eerste plaats geen taak van de overheid, vanwege de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid.

V R A A G

LES 4

Je oom deelt in de familiegroep een bericht dat niet klopt. Hij gelooft het zelf ook. Hoe heet dat?

A

Misinformatie

B

Desinformatie

C

Propaganda

D

Satire

Antwoord: A. Je oom bedoelt het niet verkeerd: hij weet niet dat het bericht onjuist is. Dat is misinformatie. Degene die het bericht ooit bewust in elkaar zette, verspreidde wel desinformatie. Satire is een grap die je als grap kunt herkennen.

Vraag door: hoe zeg je het tegen je oom zonder ruzie te krijgen?

M A A T S C H A P P I J V I S I E S

LES 4

Vier vragen bij elk bericht

  1. Wie zegt het? Een bekende nieuwsredactie, een deskundige of een onbekend account?

  2. Wanneer is het gemaakt? Oud nieuws wordt vaak opnieuw gedeeld.

  3. Waar komt het bewijs vandaan? Staat er een bron bij?

  4. Wie brengt het nog meer? Vind je het ook bij andere nieuwsmedia?

Uitleg: de vierde vraag is vaak de snelste. Zoek de kop van het bericht op in een zoekmachine. Brengt geen enkele bekende redactie het, dan is voorzichtigheid op zijn plaats.

Extra tip voor snelle studenten: bij een foto kun je met omgekeerd zoeken nagaan of de foto al eerder in een ander verband verscheen.

K E R N B E G R I P

LES 4

Deepfake

Een nepvideo, nepfoto of nepgeluid, gemaakt met AI. Iemand lijkt iets te zeggen of te doen wat nooit is gebeurd. Let op vreemde bewegingen van mond en ogen, en zoek of betrouwbare media het ook melden.

Kernbegrip: deepfakes worden steeds beter, dus aan het beeld alleen zie je het niet altijd. Daarom blijven de vier vragen belangrijk. Koppel terug naar de vorige les: AI verandert ook hoe nieuws gemaakt wordt.

J O U W A N T W O O R D

LES 4

Denk aan een bericht over jouw vakgebied dat je laatst zag. Waar ging het over, en hoe wist je of het klopte?

Open vraag: goede antwoorden noemen een concreet bericht en een manier waarop de student het checkte, of eerlijk zeggen dat ze het niet checkten. Dat laatste is heel gewoon en een goed startpunt.

Vervolgvraag: wat had je kunnen doen om het na te gaan?

S T E L L I N G

LES 4

Ik vertrouw nieuws van een influencer net zo veel als nieuws van een nieuwsredactie.

1

Eens

2

Oneens

3

Ik twijfel

Stelling: laat na de uitslag iemand van eens en iemand van oneens een argument geven. Mogelijke argumenten: een influencer is dichtbij en eerlijk over wat hij meemaakt, of juist: een redactie checkt feiten en moet fouten herstellen. Er is geen goed of fout antwoord: het gaat om onderbouwen.

O P D R A C H T

LES 4

Nieuwscheck voor je vak

1

Zoek een nieuwsbericht of filmpje van deze week dat over jullie beroep gaat.

2

Loop de vier vragen langs: wie, wanneer, waar komt het bewijs vandaan, en wie brengt het nog meer?

3

Geef het bericht een cijfer van 1 tot 5 voor betrouwbaarheid. Leg in twee zinnen uit wat het betekent voor jullie werk.

10

minute

00

second

In tweetallen

Opdracht: laat aan het eind twee duo's hun bericht en cijfer zien. Bespreek een bericht met een laag cijfer: wat was het probleem? Let op: een bericht van een betrouwbare redactie kan ook een mening zijn, zoals een column. Dat is geen nepnieuws, maar wel iets anders dan een feitelijk bericht.

Hulp voor wie vastloopt: zoek de naam van je beroep of branche in een nieuwsapp.

V R A A G

LES 4

Een filmpje laat een bekende zanger zien die zegt dat je via een link gratis concertkaartjes krijgt. Wat is de beste eerste stap?

A

Snel op de link klikken voor het op is

B

Het filmpje doorsturen naar je vrienden

C

Nagaan of betrouwbare media het ook melden

D

Je gegevens invullen, je hebt niets te verliezen

Antwoord: C. Dit kan een deepfake zijn die bedoeld is om gegevens of geld te stelen. Klik niet, stuur het niet door en ga eerst na of de zanger of betrouwbare media erover berichten. Wie zijn gegevens invult, kan wel degelijk iets verliezen.

T E R U G B L I K

LES 4

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

Hoe jij nieuws ziet

2

Nieuws en je beroep

3

Betrouwbaar of niet?

4

Ik kan ze allemaal

Terugblik: kies op basis van de uitslag welk leerdoel je aan het begin van de volgende les kort herhaalt.

V O L G E N D E L E S

Kies je kant

Over veel vraagstukken denken mensen verschillend. Volgende les kies je een standpunt, zoek je de sterkste argumenten van de andere kant en ontdek je wat je zelf kunt doen.

  • Je kan een standpunt onderbouwen met argumenten.

  • Je kan manieren noemen om invloed uit te oefenen.

Volgende les: thema Maatschappijvisies en maatschappelijke vraagstukken, les 5.

Klik hier

Image credit: LessonUp