V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 3 F · N I V E A U 4
Goed luisteren naar uitleg
Je teamleider legt een nieuwe werkwijze uit. Eén keer, met grapjes en zijpaden ertussen. Hoe haal je eruit wat je echt moet onthouden?
Les 6 · Luisteren
V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 3 F · N I V E A U 4
Goed luisteren naar uitleg
Je teamleider legt een nieuwe werkwijze uit. Eén keer, met grapjes en zijpaden ertussen. Hoe haal je eruit wat je echt moet onthouden?
Les 6 · Luisteren
Over deze les: les 6 van de serie Verstuurd, Nederlands voor mbo niveau 4 (referentieniveau 3F), ongeveer 40 minuten. Studenten luisteren naar een mondelinge uitleg die de docent voorleest, maken aantekeningen in steekwoorden, scheiden hoofd- en bijzaken en oefenen controlevragen. Er is geen geluid in de les nodig: de volledige voorleestekst staat in de notities bij de opdrachtdia.
Koppeling: de les hoort bij luisteren op referentieniveau 3F: instructies en uitleg over (beroeps)onderwerpen volgen, hoofd- en bijzaken onderscheiden. Luisteren is een onderdeel van het centraal examen (digitaal, 120 minuten op 3F, samen met lezen). Image credit: Shixart1985, CC BY 2.0 Image credit: LessonUp
‹
L
Leerdoelen
LES 6
Na deze les:
1
Je kan een mondelinge uitleg volgen en aantekeningen maken in steekwoorden.
2
Je kan hoofdzaken en bijzaken uit een uitleg van elkaar onderscheiden.
3
Je kan met samenvatten en doorvragen controleren of je het goed begrepen hebt.
Leerdoelen: lees ze voor. Vertel dat jij straks een uitleg voorleest die studenten maar één keer horen, net als op stage.
‹
S
Startvraag
LES 6
Je krijgt tien minuten mondelinge uitleg. Hoeveel weet je daar de volgende dag nog van?
Bijna alles
Ongeveer de helft
Niet zo veel
Dat hangt af van mijn aantekeningen
Startvraag: de meeste mensen vergeten een groot deel van wat ze alleen gehoord hebben. Vraag studenten wat zij doen om een uitleg te onthouden: opschrijven, vragen stellen, het meteen doen. Die drie komen vandaag allemaal aan bod.
‹
L
Luisteren
LES 6
Luisteren met een plan
Voor het luisteren: waar gaat het over? Wat moet je straks kunnen?
Tijdens het luisteren: let op de opbouw. Woorden als eerst, stap twee, uitzondering en samengevat helpen je. Noteer steekwoorden.
Na het luisteren: vat samen wat je hebt gehoord en stel een vraag over wat nog onduidelijk is.
Uitleg: bij een uitleg op stage weet je vaak al waar het over gaat. Gebruik dat: bedenk vooraf wat je wilt weten. Op het examen luisteren lees je eerst de vragen; dat is jouw voorbereiding.
‹
K
Kernbegrip
LES 6
!
Steekwoorden
✓✓
Steekwoorden zijn de belangrijkste woorden uit wat je hoort, zonder hele zinnen. Je schrijft niet: 'Je moet de melding binnen vijftien minuten registreren', maar: 'melding → 15 min registreren'. Gebruik pijlen, afkortingen en cijfers. Zo houd je bij en luister je toch verder.
Kernbegrip: laat studenten een eigen systeem kiezen. Een pijl voor dan of daarna, een uitroepteken voor iets belangrijks, een vraagteken voor iets wat je later wilt vragen. Laat de vergelijking zien: een hele zin opschrijven kost zo veel tijd dat je de volgende zin mist.
‹
L
Luisteren
LES 6
Luister en noteer
1
Je docent leest een uitleg voor van Ruben, teamleider op een servicedesk. Je hoort hem één keer.
2
Noteer in steekwoorden: de stappen, de uitzondering en wat je daarna nog moet doen.
3
Vergelijk je aantekeningen met je buur. Wat heeft de een wel en de ander niet?
minute
second
Alleen, daarna in tweetallen
Opdracht: lees de tekst hieronder één keer voor, in een rustig spreektempo, zoals een teamleider praat. Lees hem niet twee keer: het gaat erom dat studenten oefenen met één keer horen. Zet de timer pas aan na het voorlezen, voor het noteren en vergelijken.
Voorleestekst: Goedemorgen allemaal. Ik ga jullie uitleggen hoe we vanaf maandag met storingsmeldingen werken, want er verandert een aantal dingen. Luister goed, want ik leg het één keer uit. Daarna krijgen jullie het ook op papier.
Eerst even waarom. Vorige maand bleven er meldingen liggen, omdat niemand wist wie ze moest oppakken. Een klant heeft toen drie dagen zonder werkende printer gezeten. Die printer was trouwens al twaalf jaar oud, maar dat terzijde.
Vanaf maandag gaat het zo. Stap één: elke melding die binnenkomt, registreer je binnen vijftien minuten in het ticketsysteem. Ook als een klant belt. Stap twee: je geeft elke melding een prioriteit. Hoog betekent: de klant kan helemaal niet werken. Normaal betekent: er werkt iets niet goed, maar de klant kan verder. Stap drie: een melding met prioriteit hoog geef je meteen door aan de dienstdoende senior. Dat is deze week Fatima, volgende week Kees. Een melding met prioriteit normaal pak je zelf op. Heb je die na vier uur nog niet opgelost, dan zet je hem door naar de tweede lijn.
Er is één uitzondering. Gaat het om beveiliging, zoals een verdachte mail of een account dat gehackt lijkt, dan doe je zelf niets. Je belt direct de securityafdeling, op toestel 400. Dat is heel belangrijk. Liever een keer te veel gebeld dan te weinig.
O, en vergeet niet: als je een melding hebt opgelost, stuur je de klant altijd een korte bevestiging. Dat vergeten mensen nogal eens.
Samengevat: binnen een kwartier registreren, prioriteit geven, hoog naar de senior, normaal zelf oppakken en na vier uur doorzetten. Beveiliging: altijd direct bellen. Zijn er nog vragen?
Einde voorleestekst. Hulp voor wie vastloopt: schrijf alleen de cijfers en de namen op die je hoort, en zet er één woord bij.
‹
V
Vraag
LES 6
Binnen hoeveel tijd moet je een nieuwe melding registreren volgens Ruben?
Binnen vijf minuten
Binnen een kwartier
Binnen een uur
Binnen vier uur
Antwoord: B. Ruben zegt binnen vijftien minuten en in de samenvatting binnen een kwartier. Wie vier uur kiest, haalt twee termijnen door elkaar: na vier uur zet je een melding met prioriteit normaal door naar de tweede lijn. Dit is een typische examenvraag: twee getallen uit één tekst.
‹
V
Vraag
LES 6
Een klant meldt een verdachte mail. Wat doe je volgens Ruben?
Je registreert hem en geeft prioriteit hoog
Je lost het zelf op en zet het na vier uur door
Je geeft het door aan de senior van deze week
Je belt direct de securityafdeling
Antwoord: D. Een verdachte mail is een beveiligingsprobleem, en dat is de uitzondering op de stappen. Ruben zegt: dan doe je zelf niets en bel je direct. Wie A of C kiest, past de gewone stappen toe en heeft de uitzondering gemist. Vraag welke woorden het belang lieten horen: Er is één uitzondering en Dat is heel belangrijk.
‹
H
Hoofd- en bijzaken
LES 6
Wat moet je echt onthouden?
Hoofdzaak: wat je moet doen, termijnen, uitzonderingen en de samenvatting aan het eind.
Bijzaak: anekdotes, grapjes, uitweidingen en herhalingen.
Signalen voor een hoofdzaak: stap één, let op, dat is belangrijk, samengevat.
Signalen voor een bijzaak: trouwens, terzijde, grappig genoeg.
Uitleg: let op dat niet alles wat terloops klinkt een bijzaak is. Ruben zegt 'O, en vergeet niet' en noemt dan de bevestiging aan de klant. Dat is wel een hoofdzaak: het is iets wat je moet doen. Vraag studenten of ze die bevestiging in hun aantekeningen hebben staan.
‹
V
Vraag
LES 6
Welke informatie uit de uitleg van Ruben is een bijzaak?
De printer van de klant was twaalf jaar oud
Prioriteit hoog betekent dat de klant niet kan werken
Na het oplossen stuur je de klant een bevestiging
Na vier uur zet je een melding door
Antwoord: A. Ruben zegt het zelf: maar dat terzijde. Het oude apparaat heeft niets te maken met de nieuwe werkwijze. B, C en D zijn dingen die je moet weten of doen, dus hoofdzaken.
‹
Z
Zet op volgorde
LES 6
Zet de nieuwe werkwijze van Ruben in de goede volgorde.
Sorteervraag: laat studenten hun aantekeningen gebruiken. Wie de volgorde niet meer weet, ziet nu wat aantekeningen opleveren. Bespreek dat de uitzondering voor beveiliging hier niet in staat: die volgt niet de gewone stappen.
‹
L
Luisteren
LES 6
Heb ik het goed begrepen?
Samenvatten
Dus als ik het goed begrijp, registreer ik alles binnen een kwartier, ook als iemand belt?
Klopt het dat ik bij beveiliging zelf niets doe?
Doorvragen
Wat doe ik als de senior niet bereikbaar is?
Wat bedoel je precies met de tweede lijn?
Waar vind ik de uitleg op papier?
Uitleg: samenvatten laat zien dat je hebt geluisterd en geeft de ander de kans om je te verbeteren. Doorvragen gebruik je voor wat nog ontbreekt of onduidelijk is. Op stage maakt dit een professionele indruk: een praktijkopleider ziet liever een vraag dan een fout.
‹
J
Jouw antwoord
LES 6
Welke vraag zou jij Ruben na zijn uitleg stellen? Waarom juist die vraag?
Open vraag: goede vragen gaan over wat Ruben niet heeft uitgelegd, bijvoorbeeld wat je doet als de senior niet bereikbaar is, of wat de tweede lijn precies is. Vragen naar iets wat Ruben al duidelijk zei, laten zien dat er niet goed is geluisterd. Bespreek dat verschil zonder studenten af te rekenen.
‹
S
Stelling
LES 6
Aantekeningen maken leidt af van het luisteren.
Eens
Oneens
Ik twijfel
Stelling: laat studenten hun keuze uitleggen. Wie hele zinnen opschrijft, mist inderdaad een deel. Wie steekwoorden gebruikt, luistert juist actiever: je moet steeds kiezen wat belangrijk is. Vraag tot slot hoe studenten dit op hun stage kunnen toepassen, bijvoorbeeld met een notitie-app of een klein boekje.
‹
T
Terugblik
LES 6
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Steekwoorden noteren
Hoofdzaak of bijzaak
Controleren of je het begrijpt
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt. In les 7 luisteren studenten weer, nu naar een nieuwsbericht en een column.
V O L G E N D E L E S
Nieuws en meningen
Een nieuwsbericht en een column over hetzelfde onderwerp klinken heel anders. Volgende les luister je naar allebei en leer je horen wat feit is, wat mening, en wat de spreker van je wil.
Je kan hoofd- en bijzaken uit een nieuwsbericht halen.
Je kan het standpunt en de bedoeling van een spreker herkennen.
Volgende les: Luisteren 2, les 7 van de serie.
Image credit: LessonUp