Module C2: Ouderenmishandeling - discriminatie in de zorg

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2,3

Ouderenmishandeling

Leerdoelen

- De student benoemt verschillende vormen van oudermishandeling.

- De student benoemt minimaal 6 gedragssignalen welke een aanwijzing van ouderenmishandeling kunnen zijn.

- De student benoemt minimaal 4 oorzaken van ouderenmishandeling.

- De student legt uit wat vpk interventies zijn bij (een vermoeden van) ouderenmishandeling.

0

Ik heb wel eens te maken gehad met ouderenmishandeling

Nooit

Ja door een collega

Ja in de privésfeer

Mogelijk heb ik zelf wel eens een oudere mishandeld

Ik twijfel

Ouderenmishandeling

'Al het handelen en het nalaten van handelen van al degenen die in een terugkerende persoonlijke of professionele relatie met de oudere (iemand van 65 jaar of ouder) staan, waardoor de oudere persoon lichamelijke en/of psychische en/of materiële schade lijdt en waarbij van de kant van de oudere sprake is van een vorm van gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid '

(tk 2010/2011).

Hoe uit zich ouderenmishandeling?

Herkennen jullie gedragssignalen van ouderenmishandeling?

Welke vormen ken je van ouderenmishandeling?

Vormen van ouderenmishandeling

• Lichamelijke mishandeling 
• Psychische mishandeling 
• Verwaarlozing 
• (Financiële) uitbuiting, materiële benadeling
• Seksueel misbruik 
• Schending van rechten
  

Wat kunnen oorzaken zijn van ouderenmishandeling?

Wat moet je doen als je een vermoeden hebt van ouderenmishandeling?

1. 112 bellen
2. melden bij veilig thuis
3. de huisarts inlichten
4. de dader aanspreken

www.ggdwb.nl

www.rijksoverheid.nl

Waarom wordt ouderenmishandeling niet altijd gemeld?

Pauze

korte pauze!

signalenkaart.nl

Opdracht

Werk de opdracht uit en lever deze in op ItsLearning

Discriminatie in de zorg 

Discriminatie in de zorg

Wat is het, waarom moeten we het kennen?

Wat is discriminatie? 

Discriminatie is ongelijk behandelen of achterstellen van mensen vanwege persoonlijke kenmerken die er niet toe doen (zoals huidskleur, leeftijd, geslacht, geloof, seksuele voorkeur, handicap) en dat mag niet.

Hoe ziet discriminatie eruit in de zorg? 

• Patiënten krijgen andere zorg op basis van kenmerken

• Vooroordelen beïnvloeden diagnose of behandeling

• Onbewuste bias kan ertoe leiden dat signalen van patiënten niet serieus genomen worden

Voorbeelden: denkbeeld dat pijn bij vrouwen ‘psychosomatisch’ is of dat bepaalde groepen meer ‘harde’ klachten hebben dan anderen.

Hoe ziet discriminatie eruit in de zorg? 

Bias betekent letterlijk vertekening of vooringenomenheid.

Het is een (vaak onbewuste) neiging om sneller een oordeel te vormen over iemand op basis van eerdere ervaringen, aannames of stereotypes.

In de zorg is dat relevant, omdat bias invloed kan hebben op hoe je observeert, interpreteert en handelt.

Triage-bias 

Een patiënt komt binnen met “alweer buikpijn”.

Je kent hem als frequente bezoeker.

Onbewuste gedachte: “Zal wel weer niks zijn.”

Gevolg: minder scherp observeren.

Risico: je mist een acute appendicitis of ischemie.

Leeftijd-bias

Een 25-jarige met thoracale pijn.

Snelle gedachte: “Te jong voor een infarct.”

Maar jonge mensen krijgen ook myocardinfarcten.

Leeftijd mag je denken sturen, maar niet je onderzoek beperken.

Geslachts-bias

Vrouw met atypische klachten: misselijkheid, moeheid, druk op de borst.

Wordt sneller gelabeld als stress of paniek.

Terwijl vrouwen vaker atypische infarctklachten hebben.

Culturele bias

Een patiënt spreekt weinig Nederlands en reageert anders dan jij gewend bent.

Je denkt: “Hij overdrijft” of “Hij begrijpt het niet.”

Misschien is er pijn, angst of schaamte.

Communicatieproblemen worden dan geïnterpreteerd als gedragsproblemen.

5. Verslavings-bias

Iemand met bekend alcohol- of drugsgebruik.

Komt binnen met verminderd bewustzijn.

Snelle gedachte: “Intoxicatie.”

Maar het kan ook een intracraniële bloeding zijn.

Als je stopt met denken, is bias gevaarlijk.

Impact op gezondheid

Discriminatie heeft concrete gevolgen:

• Slechtere gezondheid

• Stress en angst

• Vertraging in zorg en verkeerde diagnose

• Groepsverschillen worden groter

Kortom: discriminatie maakt ziek.

Vooroordelen en onbewuste bias

Veel discriminatie gebeurt niet bewust. Mensen hebben onbewuste ideeën die invloed hebben op hoe zij beoordelen en handelen. Dat kan ertoe leiden dat een patiënt minder serieus genomen wordt.

Stagediscriminatie

Studenten ervaren soms discriminatie bij het zoeken naar stage of tijdens stage. Dat is ook ongelijk behandelen op grond van kenmerken en verboden volgens de wet.

Wat kun je als zorgprofessional doen?

• Wees je bewust van bias

• Behandel elke patiënt gelijkwaardig

• Communiceer open en respectvol

• Volg diversiteitstrainingen

• Spreek het aan als je discriminatie ziet

Dat maakt zorg beter en veiliger voor iedereen.