Nieuwsquiz - Week 46
Nieuwsquiz
Schooljaar 2026-2027
Week 46
DEZE WEEK . . .
Kabinet
wankelt
Lesduur is: 15 minIntroductie
Onderdelen in deze les
Nieuwsquiz
Schooljaar 2026-2027
Week 46
DEZE WEEK . . .
Kabinet
wankelt
Image credit: Husky / Wikimedia Commons, CC BY 4.0
Regeringspartijen D66 en CDA sloten zonder coalitiegenoot VVD een deal met Pro en Volt over het belastingplan.
Wat spreken ze af?
Vraag 1
Lagere belasting op vermogen, hogere op werk
Hogere belasting op vermogen, lagere op werk
Hogere btw, lagere belasting op werk
Hogere belasting op benzine, lagere btw
Politiek. Uitleg: het kabinet-Jetten van D66, VVD en CDA is een minderheidskabinet en heeft voor het belastingplan 2027 steun van de oppositie nodig. Op woensdag 11 november sloten D66 en CDA zonder de VVD een deal met Pro en Volt. Ongeveer 1 miljard euro belasting verschuift van werk naar vermogen. Rendement op vermogen boven 60.000 euro per jaar wordt belast met 38,5 procent, en het laagste tarief op loon gaat omlaag.
VVD: VVD-leider Yeşilgöz noemt het "een slechte deal" en zei dat ze niet meer kan samenwerken in de coalitie als D66 en CDA dit doorzetten. Jetten bleef thuis van de klimaattop in Antalya. Donderdag 12 november stemt de Tweede Kamer over het belastingplan.
Gespreksvraag: mag een regeringspartij afspraken maken met de oppositie zonder haar eigen coalitiepartner? Wat zijn de voor- en nadelen van een minderheidskabinet?
Bronnen:
NOS
NOS liveblog
Reformatorisch Dagblad
Image credit: Husky / Wikimedia Commons, CC BY 4.0
Onder leiding van de VS praatten Rusland en Oekraïne in Abu Dhabi, voor het eerst in negen maanden. Een doorbraak bleef uit.
Waarover werden ze het wel eens?
Vraag 2
Een ruil van gevangenen
Een staakt-het-vuren
Afspraken over de grens
Het terugtrekken van troepen
Buitenland. Uitleg: op 10 en 11 november praatten Rusland en Oekraïne in Abu Dhabi onder leiding van de VS, voor het eerst in negen maanden op dit niveau. Er kwam geen doorbraak en de aanvallen gingen door. Wel spraken ze een gevangenenruil af van 1000 tot 1500 gevangenen per kant, de grootste van de oorlog.
Europa: Europa zat niet aan tafel. Op 12 november kwamen in Dublin leiders uit zo'n 45 landen bijeen, op de top van de Europese Politieke Gemeenschap. Zelensky vroeg Europa om nog deze maand te kiezen wie namens Europa meepraat.
Gespreksvraag: moet Europa meepraten over vrede in Oekraïne? Waarom wel of niet?
Bronnen:
NOS
Euronews
RTÉ
Image credit: Wadiia / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Het bestuur van chipbedrijf Nvidia onderzoekt topman Jensen Huang. Hij kan zijn baan kwijtraken.
Waardoor kwam hij in opspraak?
Vraag 3
Hij vervalste de winstcijfers van Nvidia
Hij ontsloeg duizenden mensen per e-mail
Hij had een affaire met een vermoedelijke spion
Hij beledigde klanten in een interview
Tech. Uitleg: Nvidia maakt de chips waarop een groot deel van alle AI draait. Topman Jensen Huang gaf op zondag 8 november tegenover zijn personeel een affaire toe. Amerikaanse functionarissen vermoeden dat de vrouw voor de Chinese geheime dienst werkte. China ontkent dat. Het bestuur begon een onafhankelijk onderzoek en zegt geen aanwijzingen te hebben dat er geheimen zijn gelekt.
Update: op 11 november meldde The New York Times dat Huang ook een relatie had met een vicepresident van Nvidia. Volgens Amerikaanse media bereidt het bestuur zijn vertrek voor. Het aandeel daalde zo'n 7 tot 8 procent.
Gespreksvraag: waarom zijn chipbedrijven zo belangrijk voor landen als de VS en China?
Bronnen:
Fortune
CBS News
Image credit: Masaru Kamikura / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
Zondag liepen volgens de organisatie zeker 200.000 mensen mee met het Rode Lijn-protest in Amsterdam.
Wat eisen de demonstranten?
Vraag 4
Dat Nederland meer wapens aan Oekraïne levert
Dat Nederland zijn ambassade in Rusland sluit
Dat het kabinet meer geld aan defensie uitgeeft
Dat het kabinet harder optreedt tegen Israël
Binnenland. Let op: gevoelig onderwerp. Uitleg: op zondag 8 november was in Amsterdam het vierde Rode Lijn-protest, met volgens de organisatie zeker 200.000 mensen. Oud-burgemeester Job Cohen en oud-minister Jozias van Aartsen liepen voor het eerst mee. De demonstranten willen dat het kabinet maximale politieke, economische en diplomatieke druk op Israël zet om de bezetting van de Palestijnse gebieden te beëindigen. Jetten zegt dat Nederland "wel degelijk de nek uitsteekt".
Kritiek: bij de Kristallnachtherdenking op 9 november bedankte Chanan Hertzberger van het Centraal Joods Overleg Jetten dat hij niet inging op de eisen. Hij noemt de beschuldiging van genocide een leugen en zegt dat Joden in Nederland naar de rand van de samenleving worden geduwd.
Gespreksvraag: wat kan een demonstratie bereiken? Hoe praat je respectvol over een onderwerp waarover mensen het sterk oneens zijn?
Bronnen:
NOS
NL Times
NOS Kristallnachtherdenking
Image credit: C messier / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
In Spanje legde de eerste algemene staking in veertien jaar woensdag grote delen van het land plat.
Wat was het belangrijkste punt van de vakbonden?
Vraag 5
De hoge prijs van benzine
De woningcrisis
Een kortere werkweek
Hogere pensioenen
Buitenland. Uitleg: op woensdag 11 november legden de vakbonden UGT en CCOO 24 uur lang het werk neer, de eerste algemene staking in Spanje in veertien jaar. De woningcrisis was de belangrijkste inzet, onder het motto 'salarissen, huisvesting en prijzen'. Aanleiding was de uithuiszetting van de 87-jarige Maricarmen. Bus, trein en metro reden minder, op veel scholen stonden minder leraren voor de klas en een deel van de tankstations was dicht. In Madrid trad de politie hard op. Op 29 november zijn er vervroegde verkiezingen.
Gespreksvraag: is het in jouw omgeving makkelijk om een huis te vinden? Wat zou jij doen tegen de woningnood?
Bronnen:
NOS
Al Jazeera
Image credit: Matt Joseph / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Hackers lieten in oktober de koelingen in ruim 700 Franse supermarkten opwarmen tot 50 graden.
Welk land krijgt daar nu de schuld van?
Vraag 6
Iran
Rusland
China
Noord-Korea
Tech. Uitleg: op 11 en 12 oktober voerden hackers op afstand de temperatuur op in koelingen en vriezers van ruim 700 Franse supermarkten, tot 50 graden. Getroffen waren onder meer Intermarché, E.Leclerc en Carrefour. Winkels moesten voorraden weggooien, er waren minstens 15 branden en de schade loopt in de tientallen miljoenen. Frankrijk wijst nu de Iraanse Revolutionaire Garde aan en ontbood op 10 november de Iraanse ambassadeur.
Gespreksvraag: welke apparaten bij jou thuis of op school zijn verbonden met internet? Wat zou er gebeuren als iemand die overneemt?
Bronnen:
CNBC
Al Jazeera
Image credit: Sebleouf / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Zwemster Tatjana Smith, tweevoudig olympisch kampioen voor Zuid-Afrika, komt voortaan uit voor Nederland.
Waarom mag dat?
Vraag 7
Ze woont al jaren in Nederland
Ze is getrouwd met een Nederlander
Ze kreeg een paspoort na de Spelen
Ze heeft een Nederlandse vader
Sport. Uitleg: Tatjana Smith, eerder Tatjana Schoenmaker, won op de Spelen van Tokio en Parijs twee keer goud en twee keer zilver op de schoolslag. Via haar Nederlandse vader heeft ze ook de Nederlandse nationaliteit. Op 10 november maakte ze bekend dat ze voortaan voor Nederland zwemt. Ze krijgt hier betere begeleiding en financiering en had ruzie met de Zuid-Afrikaanse zwembond, die haar prijzengeld inhield. Ze blijft in Zuid-Afrika trainen. Haar eerste toernooi voor Nederland is het WK kortebaan van 1 tot en met 6 december.
Gespreksvraag: vind je het eerlijk dat een sporter van land wisselt?
Bronnen:
Daily Maverick
IOL
Image credit: Tanis Coralee Leonhardi / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
De laboratoria van het RIVM in Bilthoven, waar met gevaarlijke virussen wordt gewerkt, moeten misschien dicht.
Waarom vindt de beheerder ze niet veilig?
Vraag 8
Er werken te weinig onderzoekers
Er is ingebroken in de labs
Ze zijn zo oud dat een uitbraak dreigt
Ze liggen in een overstromingsgebied
Gezondheid. Uitleg: in de RIVM-labs in Bilthoven wordt onderzoek gedaan met gevaarlijke virussen. Beheerder Stichting ALt schrijft in een brief dat de gebouwen uit 1953 te verouderd zijn om verantwoord te gebruiken. Zo werkt de ontsmettingssluis niet goed. Volgens het FD is een uitbraak een reëel risico, het RIVM betwist dat. De verhuizing naar Utrecht had al in 2018 moeten gebeuren.
Gespreksvraag: waarom is het belangrijk dat een land zelf onderzoek kan doen naar besmettelijke ziektes?
Bron:
NOS
Image credit: Choinowski / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
BOOS liet beelden zien van varkenshouders met het Beter Leven-keurmerk. Varkens werden geschopt en geslagen.
Wat doet de Dierenbescherming?
Vraag 9
Ze past de regels van het keurmerk aan
Ze haalt het keurmerk direct van het vlees
Ze stopt helemaal met het keurmerk
Ze stapt naar de rechter tegen de boeren
Dieren. Let op: de beelden uit de uitzending zijn heftig. Uitleg: BOOS liet op dinsdag 10 november beelden zien van onderzoeksgroep Ongehoord, gemaakt bij vier varkenshouders met het Beter Leven-keurmerk. Varkens worden geschopt en geslagen en er wordt een verboden stroomstootwapen gebruikt. De Dierenbescherming spreekt van onacceptabel dierenleed. Slaan en schoppen worden nu ook in het keurmerk verboden, er komen eisen voor het doden van zieke dieren en extra controles bij de vier bedrijven. De sterren gaan er niet direct af, daarvoor vindt de directeur van het keurmerk de beelden niet genoeg. Dezelfde dag concludeerde een adviescommissie dat de vleessector en het ministerie tekortschieten in de bescherming van dierenwelzijn.
Gespreksvraag: let jij op keurmerken als je iets koopt? Wat moet een keurmerk beloven?
Bronnen:
Dierenbescherming
Nieuwe Oogst
Hart van Nederland
NOS adviescommissie
Image credit: Trevor Littlewood / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
De Europese Commissie wil dat gebruikers van TikTok, Instagram en Facebook makkelijker hun telefoon wegleggen.
Wat moet er volgens haar komen?
Vraag 10
Een leeftijdsgrens van 18 jaar voor alle apps
Een knop om verslavende functies uit te zetten
Een maximum van twee uur schermtijd per dag
Een verbod op reclame tussen de video's
Tech. Uitleg: op woensdag 11 november presenteerde de Europese Commissie regels om consumenten online beter te beschermen. Op TikTok, Instagram en Facebook moet een verplichte knop komen waarmee je de meest verslavende functies uitzet, zoals video's die eindeloos vanzelf afspelen. Voor volwassenen komt er geen verbod, voor kinderen tot 15 jaar wil de EU dat wel. Influencers moeten melden dat ze betaald worden, en abonnementen mogen na een gratis proefperiode niet vanzelf verlengen. Europarlementariërs van onder meer Pro en CDA vinden het te slap. De EU-landen moeten nog instemmen, dus het duurt nog meer dan een jaar. Begin november diende Kamerlid Kathmann (Pro) al een Nederlands wetsvoorstel in tegen verslavende trucjes in apps.
Gespreksvraag: zou jij die knop gebruiken? Waarom wel of niet?
Bron:
NOS
Image credit: Solen Feyissa / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
De wedstrijd Vitesse - De Graafschap in de eerste divisie ging zondag niet door.
Waarom niet?
Vraag 11
Het veld was onbespeelbaar
Er was geen scheidsrechter
Vitesse had te veel zieken
Fans hielden de spelersbus tegen
Sport. Uitleg: op zondag 8 november zou De Graafschap uit Doetinchem in Arnhem tegen Vitesse spelen, in de eerste divisie. Supporters van De Graafschap ketenden de poort bij hun eigen stadion vast, zodat de spelersbus niet kon vertrekken. Ze protesteerden tegen het besluit van de burgemeester van Arnhem en de politie om geen uitsupporters toe te laten. De KNVB noemt de actie onacceptabel en De Graafschap kan punten verliezen. De club neemt tot 1 april geen fans meer mee naar uitwedstrijden.
Gespreksvraag: wanneer gaat een protest van supporters te ver?
Bronnen:
Omroep Gelderland
NOS
Image credit: Pompidom / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Het Sinterklaasjournaal trekt dit jaar recordaantallen kijkers. Heel Nederland praat over één vraag.
Welke vraag is dat?
Vraag 12
Waar is de stoomboot gebleven?
Wie heeft de pakjes gestolen?
Wie is de nieuwe Sinterklaas?
Welke stad krijgt de intocht?
Cultuur. Uitleg: de eerste twee afleveringen van het Sinterklaasjournaal, op maandag 9 en dinsdag 10 november, trokken elk zo'n 2,3 miljoen kijkers, een record. Stefan de Walle speelde sinds 2011 Sinterklaas en maakte in september bekend dat hij stopt. Wie hem opvolgt, is geheim en het gesprek van de dag. Op zaterdag 14 november is de landelijke intocht.
Gespreksvraag: welke tv-programma's kijken in jouw familie jong en oud samen?
Bronnen:
Hart van Nederland
Villamedia
Image credit: Freepik / Magnific
Enter your question here
Meer en snellere treinen: Nederland en Duitsland sluiten spoorakkoord
Democraten blijven winnen en veroveren nog een Senaatszetel in Mississippi
Kabinet zet in op behoud Moerdijk, voortbestaan dorp nog niet zeker
Datalek bij De Vrienden van Amstel LIVE, onbekend hoeveel mensen zijn getroffen
Niet eerder zo veel schouderblessures bij sportende Nederlanders
Vraag 13
Maak de krantenkoppen af
Vul de ontbrekende woorden in en maak de juiste krantenkoppen! Let op: er staan ook woorden in de woordenbank die nergens horen.
Spoorakkoord: staatssecretaris Bertram sloot op dinsdag 10 november in Berlijn een akkoord met Duitsland voor meer en snellere treinen tussen de twee landen, met verbeteringen op vier grenslijnen. Nu duurt Amsterdam-Berlijn bijna 7 uur. Volgende maand rijdt er voor het eerst in 87 jaar weer een reizigerstrein tussen Coevorden en Bad Bentheim.
Mississippi: ook in Mississippi, een staat die bekendstaat als 'dieprood' en dus Republikeins, won een Democraat een Senaatszetel. De winnaar wordt de eerste zwarte senator van Mississippi in 145 jaar.
Moerdijk: het kabinet wil het dorp Moerdijk, met zo'n 1100 inwoners, laten bestaan. Eerder was het plan dat het dorp zou verdwijnen voor de groei van haven en industrie. Die groei moet nu ergens anders in Nederland. Een definitief besluit is er nog niet: eerst wordt onderzocht hoeveel last het dorp krijgt van geluid en andere hinder.
Datalek: bij De Vrienden van Amstel LIVE zijn persoonsgegevens van bezoekers gelekt, zoals namen, e-mailadressen, telefoonnummers, geboortedata en postcodes. Het lek zat bij een leverancier van een onderzoeksbureau. Betaalgegevens en wachtwoorden zijn niet gelekt.
Schouderblessures: volgens VeiligheidNL liepen sportende Nederlanders in 2025 530.000 schouderblessures op, meer dan ooit. Alleen de knie en de enkel raken vaker geblesseerd. Een sportarts waarschuwt dat mensen te fanatiek beginnen aan nieuwe sporten als padel en hyrox.
Deze slide heeft geen instructies
