H10 evolutie

1 / 52
volgende
Slide 1: Video
BiologieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 5

In deze les zitten 52 slides, met interactieve quizzen, tekstslides en 3 videos.

time-iconLesduur is: 30 min

Onderdelen in deze les

Slide 1 - Video

Deze slide heeft geen instructies

H10 Evolutie

Slide 2 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 3 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Par. 1 Fossielen en hun ouderdom
Ik kan benoemen wat je uit fossielen 
kunt afleiden over uitgestorven dieren


insect in barnsteen

Slide 4 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

versteende varen
Kalkskeletjes

Slide 5 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 6 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Welk fossiel is het oudste?

A
P
B
Q

Slide 7 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Ouderdom bepalen

Slide 8 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 9 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Met hulp van gidsfossielen kunnen wetenschappers aardlagen dateren. Welke fossielen zijn het best te gebruiken als gidsfossielen?
A
Van een soort die voor korte tijd in een bepaald gebied voorkomt.
B
Van een soort die voor korte tijd wijdverspreid voorkomt.
C
Van een soort die gedurende lange tijd in een bepaald gebied voorkomt.
D
Van een soort die gedurende lange tijd wijdverspreid voorkomt.

Slide 10 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Absolute leeftijd bepalen

Slide 11 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

C14-methode
  • Koolstof-isotoop uit dampkring
  • Halveringstijd 5730 jaar
  • 14C:12C bepaalt leeftijd

Slide 12 - Tekstslide

Elementen worden ingedeeld naar het aantal protonen in de atoomkern. En van alle elementen bestaan varianten met een verschillend aantal neutronen in de kern. Zo'n variant heet een isotoop.
Werken met halfwaardetijd
Radio actief verval van elementen: 14C    --->    14N
                                                      M (oederelement)     D (ochterelement)

De helft van de 14C is vervallen tot 14N in 5730 jaar
Halfwaardetijd/halveringstijd = 5730 jaar --> 
leeftijd van fossiel



Slide 13 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Werken met halfwaardetijd
Er is nogmaals een afname van de hoeveelheid 14C
Het fossiel is ongeveer 2x 5730 = 11460 jaar dood


Tot maximaal 60.000 jaar oud

Slide 14 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

De techniek van werken met het verval van 14C is afkomstig uit onderzoek naar de ouderdom van bepaalde fossielen. De halfwaardetijd van 14C is 5730 jaar. Over dit onderzoek worden twee uitspraken gedaan:
– Piet zegt dat met dit onderzoek de absolute ouderdom van een fossiel bepaald kan worden;
– Marie zegt dat dit onderzoek alleen werkt als het fossiel koolstofverbindingen bevat van het oorspronkelijke organisme.

Welke uitspraak is of welke uitspraken zijn juist?
A
Geen van beide uitspraken is juist.
B
Alleen de uitspraak van Piet is juist.
C
Alleen uitspraak van Marie is juist.
D
Beide uitspraken zijn juist.

Slide 15 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

wat kan je uit fossielen
afleiden over uitgestorven dieren?

Slide 16 - Woordweb

Deze slide heeft geen instructies

DNA isolatie
Oefenen voor PO in TW2

Lees practicumvoorschrift op ELO: DNA isoleren uit kiwi
Stel een onderzoeksvraag op: check --> open vraag
Stel een hypothese op: is het toetsbaar?

Slide 17 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

DNA isolatie
Wat is de invloed van.....?
Wat is het effect van........?

Slide 18 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Par 2. Het veranderen van soorten
Ik kan uitleggen hoe het komt dat een soort voortdurend verandert

Slide 19 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Een nieuw allel

Slide 20 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Er zijn verschillende mutaties. Welk type mutatie zie je hiernaast?
A
Genoommutatie
B
chromosoommutatie
C
puntmutatie

Slide 21 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een logische naam voor deze puntmutatie?
A
vervangen
B
invoegen
C
verwijderen

Slide 22 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Slide 23 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Op welke kleur is de selectiedruk het hoogst?
A
Donkere konijn
B
Lichte konijn

Slide 24 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Veranderingen in allelfrequenties
Natuurlijke selectie

wie is het beste 
aangepast?

Slide 25 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 26 - Link

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het effect van deze selectie op de 
volgende generatie?

Slide 27 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Seksuele selectie
voorkeur voor...


kunstmatige selectie
door de mens

Slide 28 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Genetic drift
een verschuiving in allelfrequenties door een ramp






Slide 29 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 30 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Wat is natuurlijke selectie?
A
Het verschijnsel dat individuen met ongunstige eigenschappen meer nakomelingen krijgen.
B
Het verschijnsel dat individuen met bepaalde gunstige eigenschappen minder nakomelingen krijgen.
C
Het verschijnsel dat individuen met bepaalde gunstige eigenschappen meer nakomelingen krijgen.

Slide 31 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Het verschijnsel dat in kleine populaties door toeval grote verschuivingen in allelfrequenties kunnen optreden, is
A
genenpool
B
genetic drift
C
seksuele selectie
D
allelverschuiving

Slide 32 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Par 3. Nieuwe soorten
Ik kan benoemen hoe biologen denken dat nieuwe soorten ontstaan



toepassing (Tamme vossen) is optioneel


Slide 33 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Soorten (H7)
Organismen behoren tot hetzelfde soort:
  • als ze zich samen kunnen voortplanten
  • en de nakomelingen vruchtbaar zijn

Slide 34 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

De olifanten horen tot dezelfde soort.....

De honden horen tot dezelfde soort .......
A
olifanten wel honden wel
B
olifanten wel honden niet
C
olifanten niet honden wel
D
olifanten niet honden niet

Slide 35 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Wetenschappelijke (latijnse) naam

Slide 36 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Reproductieve isolatie

Slide 37 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Reproductieve isolatie door ruimte

Slide 38 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de beste uitleg betreft biodiversiteit? H7
A
is een maat voor het aantal verschillende soorten organismen dat in een gebied voorkomt. Hoe meer verschillende planten en dieren er zijn, hoe hoger de biodiversiteit.
B
Zijn alle leefgebieden in een ecosysteem samen.
C
Gaat over hoe dieren zich voortplanten en hoe zich ontwikkelen tot nieuwe soorten. Hoe meer nieuwe soorten, hoe hoger de biodiversiteit.
D
Hoe dieren zich aanpassen aan de omgeving, hoe beter ze zich aanpassen, hoe beter de biodiversiteit van dat dier.

Slide 39 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

eilandtheorie
VS -->

* voorspelt hoeveel soorten er op een eiland kunnen leven.

- groter eiland: meer ruimte en niches
- dichtbij vaste land: meer immigratie

Welk eiland meeste soorten?
Welke minste?


Slide 40 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

De grootste biodiversiteit is te vinden op een: ...
A
klein eiland dichtbij
B
groot eiland dichtbij
C
klein eiland ver weg
D
groot eland ver weg

Slide 41 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Par 4. Het ontstaan en de ontwikkeling van het leven

Ik kan benoemen welke ideeen er zijn over het begin en verdere ontwikkeling van het leven

Slide 42 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Schepping vs. evolutie
Schepping
Creationisme 
(verschillende 
stromingen) -->  
Een god heeft de 
aarde geschapen.

Slide 43 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Hoe kijk jij tegen het ontstaan van het leven aan?
A
Schepping
B
Evolutie
C
Ergens tussenin
D
ik weet het niet

Slide 44 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

endosymbiose theorie

Slide 45 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

argumenten voor evolutie
homologe organen
Zelfde bouwplan --> gezamenlijke voorouder
geen argument voor evolutie
analoge organen
Ander bouwplan --> zelfde functie

Slide 46 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Homologe organen hebben een overeenkomstige grondvorm door
A
overeenkomst in functie
B
genetische variatie
C
door verwantschap
D
genetic drift

Slide 47 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Homologe organen hebben een overeenkomstige grondvorm door
A
overeenkomst in functie
B
genetische variatie
C
door verwantschap
D
genetic drift

Slide 48 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Evolutionare stamboom
A = gemeenschap-
pelijke voorouder
van alle groepen in 
schema

Bij D --> splitsing in 
dieren met opponeerbare 
duimen en zonder deze 
eigenschap



Slide 49 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Leren voor de toets
Begrippen kennis = stampen
Toepassen = oefenen

hoe?
1. oefentoetsen Noordhoff (in de methode)
2. examentraining (in de methode)
3. www.biologiepagina.nl 
4. Binas --> welke tabellen kan je gebruiken en snap ik wat er in staat?


Slide 50 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

tijdens toets
Binas mee --> geen aantekeningen geen post-its!
gewone rekenmachine is toegestaan

Lees de context (de situatie)
Zoek naar doe woorden (leg uit, verklaar, bereken)
Zoek naar puntwoorden --> herhalen/uitleggen in je antwoord?
Meerkeuze --> 1 antwoord mits in de vraag staat dat je meer antwoorden moet kiezen

Slide 51 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 52 - Link

Deze slide heeft geen instructies