5.3-1 Stambomenonderzoek deel 1 4V 2526
Paragraaf 1 Dierenwelzijn
5.3 Stambomenonderzoek - deel 1
1 / 37
volgende
Slide 1: Tekstslide
BiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4
In deze les zitten 37 slides, met tekstslides.
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Paragraaf 1 Dierenwelzijn
5.3 Stambomenonderzoek - deel 1
Slide 1 - Tekstslide
Slide 2 - Tekstslide
Lesdoel 5.3 deel 1
Hoe erven eigenschappen over die op een gewoon chromosoom zitten?
Hoe erven eigenschappen over die op het X-chromosoom zitten?
Slide 3 - Tekstslide
Gregor Mendel (1822-1884)
Slide 4 - Tekstslide
Gregor Mendel (1822-1884)
Mendel bestudeerde in het klooster door middel van kweekproeven de overerving van eigenschappen van onder andere erwten en stelde een theorie op over hoe eigenschappen zich gedragen bij overerving en kruising. Om dit te bestuderen kweekte Mendel vele jaren erwten op de binnenplaats van het klooster, waarbij hij nauwkeurig bijhield welke plant welke was, door te nummeren, en ook bijhield welke plant welke bestoof (hiertoe moest hij persoonlijk de stampers bestuiven met een penseel en de meeldraden wegknippen), en op die manier probeerde hij statistiek te bedrijven.
Slide 5 - Tekstslide
46 chromosomen
44 autosomen
2 geslachts-chromosomen
Slide 6 - Tekstslide
Gen op chromosoom 3
Twee versies van het gen: allen A en allel a
homozygoot heterozygoot homozygoot
A A
A a
a a
Bruine vacht Bruine vacht Witte vacht
Slide 7 - Tekstslide
Kruisingen
We gaan kijken wat er gebeurt als je twee ouders met een bepaald genotype (en fenotype) met elkaar kruist.
Als je bij zo'n kruising maar op 1 gen/ eigenschap let noem je het een monohybride kruising.
Slide 8 - Tekstslide
We kruisen
Welke genotypes en fenotypes zijn er mogelijk?
Welke kleur vacht hebben de ouders?
Slide 9 - Tekstslide
We kruisen
AA: bruin
Aa: bruin aa: wit
AA X aa bruin wit
Slide 10 - Tekstslide
We kruisen
AA: bruin
Aa: bruin aa: wit AA X aa
Wat komt in hun geslachtscellen?
Slide 11 - Tekstslide
We kruisen
AA: bruin
Aa: bruin aa: wit
AA X aaWat komt in hun geslachtscellen?
Denk aan meïose.
Slide 12 - Tekstslide
We kruisen
AA: bruin
Aa: bruin aa: wit
AA X aa A a
100% 100%
Slide 13 - Tekstslide
We kruisen
AA: bruin
Aa: bruin aa: wit
AA X aaWat is het genotype en fenotype van de nakomelingen?
Slide 14 - Tekstslide
We kruisen
AA: bruin
Aa: bruin aa: wit
AA X aaAlle nakomelingen genotype Aa en fenotype bruine vacht
Slide 15 - Tekstslide
Begrippen
P generatie: de beide ouders
F1 generatie: de kinderen van de P generatie
Slide 16 - Tekstslide
We kruisen de F1 onderling
AA: bruin
Aa: bruin aa: wit
Aa X AaWat is de kans op witte nakomelingen?
Slide 17 - Tekstslide
We kruisen de F1 onderling
AA: bruin
Aa: bruin aa: wit
Aa X AaWat komt er in hun geslachtscellen?
Slide 18 - Tekstslide
We kruisen
AA: bruin
Aa: bruin aa: wit
Aa X Aa A 50% A 50%
a 50% a 50%
Slide 19 - Tekstslide
We kruisen
AA: bruin
Aa: bruin aa: wit
Aa X AaSlide 20 - Tekstslide
We kruisen
AA: bruin
Aa: bruin aa: wit
Aa X AaA
a
A
a
Slide 21 - Tekstslide
We kruisen
AA: bruin
Aa: bruin aa: wit
Aa X Aa Wat is de kans op witte nakomelingen?
A
a
A
AA
Aa
a
Aa
aa
Slide 22 - Tekstslide
Begrippen
F2 generatie: de kinderen bij doorkruisen van de individuen van de F1 generatie.
Slide 23 - Tekstslide
Stamboom
Kun je uit de stamboom achterhalen welk allel dominant is?
Slide 24 - Tekstslide
Drager
Een persoon die heterozygoot is voor een ziekte, en dus de ziekte zelf niet heeft, noem je een drager.
Zijn er dragers in de vorige stamboom?
Slide 25 - Tekstslide
Stamboom
1, 5, 6, 7 en 8 zijn zeker dragers
9 misschien
Slide 26 - Tekstslide
Dus:
Om te zien welk allel dominant is ga je op zoek naar 2 ouders met hetzelfde fenotype met een kind met een ander fenotype.
Dat is het allel van het kind recessief (aa). De ouders zijn dan beide heterozygoot (Aa).
Slide 27 - Tekstslide
Eigenschap op X-chromosoom
XA Xa
XA Y
Slide 28 - Tekstslide
Kleurenblind is Xa, welke genotypen en fenotypen zijn mogelijk?
XA Xa
XA Y
Slide 29 - Tekstslide
Oefenen
Wat is de kans op kleurenblindheid bij zoon en bij dochter bij een kleurenblinde moeder en een kleurenziende vader?
Slide 30 - Tekstslide
Dus:
Als een gen op het X chromosoom ligt dan
* krijgen alle recessieve moeders recessieve zonen
* krijgen alle dominante vaders dominante dochters
Slide 31 - Tekstslide
Dus:
Als een gen op het X chromosoom ligt dan
* krijgen alle recessieve moeders recessieve zonen
* krijgen alle dominante vaders dominante dochters
Slide 32 - Tekstslide
Genetische afwijkingen
Genetische ziekten zijn vaak (maar niet altijd!) recessief en komen alleen tot uiting bij een homozygoot recessief individu.
Sommige afwijkende allelen zijn juist dominant, dwz hebben een afwijkende werking die sterker is dan de normale werking.
Bijvoorbeeld de erfelijke aanleg voor darmkanker.
Slide 33 - Tekstslide
Oefenvraag
Men kruist een zwarte en een witte rat. Alle nakomelingen blijken zwart te zijn. Een van deze zwarte nakomelingen wordt gekruist met de witte ouder. Welke fenotypen verwacht je dan bij de nakomelingen van deze laatste kruising en in welke verhouding komen ze voor?
Slide 34 - Tekstslide
Leerdoelen 5.3
7. Je leidt de kans op een bepaald genotype en fenotype bij de nakomelingen af uit een monohybride kruising met een dominant en recessief allel bij zowel een autosomaal als bij een X-chromosomaal gen
Slide 35 - Tekstslide
LESSONUP
Code miqve
Slide 36 - Tekstslide
Huiswerk
Opdrachten 5.3 Leerdoel 7
