Tijdwoorden in het Nederlands
Tijdwoorden in het Nederlands
Open met het idee dat deze les draait om Nederlandse tijdsaanduidingen die leerlingen actief moeten kunnen gebruiken, niet alleen herkennen.
Leerdoel
Ik kan veelvoorkomende Nederlandse tijdwoorden over gisteren, vorige periodes, delen van de dag en jaartallen correct begrijpen en zelf gebruiken.
Deze slide heeft geen instructies
Welke Nederlandse tijdwoorden ken je al?
minute
second
Gebruik de woordwolk als activering. Vraag daarna kort welke woorden specifiek zijn voor vandaag, gisteren of een algemeen moment van de dag.
Gisteren en eergisteren
gestern → gisteren
vorgestern → eergisteren
Benadruk het verschil van precies één dag. Leerlingen verwarren eergisteren vaak met gisteren.
Momenten op gisteren
gestern Mittag → gistermiddag
gester Morgen → gisterochtend, gistermorgen
Het basiswoord is gister, niet gisteren: gisterenmiddag
Daarna voeg je het deel van de dag toe.
Wijs erop dat beide Nederlandse vormen bij morgen/ochtend mogelijk zijn: gisterochtend en gistermorgen.
Vorige tijdsaanduidingen
letzte Woche → vorige / afgelopen week
letzter Urlaub → vorige/ afgelopen vakantie
letzter Mittwoch → vorige / afgelopen woensdag
letztes Wochenende → vorige vorig / afgelopen weekend
Laat zien dat Duits vaak met letzte/letzter/letztes werkt, maar Nederlands wisselt tussen vorige, vorig en afgelopen.
Combinaties met dagen
letzte Woche Samstag → vorige week zaterdag
Dienstag Mittag → dinsdagmiddag
Montag Abend → maandagavond
Dag + deel van de dag wordt vaak één woord.
Benadruk het aaneenschrijven in het Nederlands: dinsdagmiddag, maandagavond.
Nog meer vaste combinaties
Sonntag Morgen → zondagmorgen, zondagochtend
Freitag Mittag → vrijdagmiddag
Samstag Nacht → zaterdagnacht
Soms zijn er in het Nederlands twee goede varianten.
Leg uit dat zondagmorgen en zondagochtend allebei correct zijn, net als gistermorgen en gisterochtend.
Wat is de juiste vertaling van 'vorgestern'?
gisteren
eergisteren
vanmorgen
vorige week
Controleert het kernverschil tussen gisteren en eergisteren.
Vul de tijdwoorden aan
Ik was gisteren thuis. Eergisteren had ik nog les. Gistermiddag maakte ik mijn huiswerk en gisterochtend sliep ik uit.
Alle vier woorden horen bij het blok over gisteren en eergisteren. Let op het betekenisverschil én de vaste vorm.
Typ de vertaling van 'Montag Abend'.
second
Deze slide heeft geen instructies
Voor het eerst of laatst
zum letzten Mal → voor het laatst, de laatste keer
zum ersten Mal → voor het eerst
Deze uitdrukkingen gebruik je bij ervaringen of gebeurtenissen.
Voorbeeld: Ik was vorig jaar voor het eerst in Nederland.
Noem dat 'de laatste keer' vaak iets vrijer klinkt, terwijl 'voor het laatst' directer als vaste uitdrukking werkt.
Jaar en beginpunt
(in) 2020 → in 2020 (in het Nederlands kan je "in" niet weglaten!!
seit 2023 → sinds 2023
Maak het betekenisverschil expliciet: 'in 2020' is een tijdstip/periode, 'sinds 2023' loopt door.
Delen van de dag in het algemeen
morgens → ’s ochtends, ’s morgens
mittags → ’s middags
abends → ’s avonds
nachts → ’s nachts
Leg uit dat deze woorden algemeen zijn: niet één specifieke dag, maar een gewoon moment op de dag.
Vandaag en vannacht
heute Nacht → vannacht
heute Morgen → vanmorgen
heute Mittag → vanmiddag
heute Abend → vanavond
Het begin van- verwijst hier naar vandaag.
Benadruk het verschil tussen algemene vormen ('s avonds) en vormen die naar vandaag verwijzen (vanavond).
Typ de vertaling van 'zum ersten Mal'.
second
Deze slide heeft geen instructies
Welke vorm verwijst naar vandaag?
’s avonds
gistermiddag
vanavond
eergisteren
Sluit aan bij de samenvatting: vandaag, algemeen moment, specifieke dag en eerdere periode uit elkaar houden.
Typ de vertaling van 'heute Nacht'.
second
second
Deze slide heeft geen instructies
vertaal: gestern Mittag
second
Deze slide heeft geen instructies
vertaal: Samstag Nacht
second
Deze slide heeft geen instructies
vertaal: letztes Wochenende
second
Deze slide heeft geen instructies
vertaal: Ich bin 2023 nach Köln gezogen
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
vertaal: Ich bin mit dem Zug nach Amsterdam gefahren
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
vertaal: Ich habe gestern angefangen Niederländisch zu lernen
minute
second
Deze slide heeft geen instructies