Wilhelmus (CRS)

• newEditor
• Nederlands
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 5

Wat gaan we behandelen?

Hoofdvraag: Waarom is het Wilhelmus ons volkslied?

Deelvragen:

1. Wat doet het Wilhelmus met jou?

2. Wat is de betekenis (historische context)?

3. Zijn er alternatieven voor dit volkslied geweest?
   Zo ja, welke en waarom zijn die geen volkslied (meer)?

4. Is het Wilhelmus het beste lied tot nu toe?

5. Is het een lied van deze tijd?

1. Wat doet het Wilhelmus met jou?

2. Wat weet je al over de historische achtergrond van het Wilhelmus?

2. Wat is de betekenis van het Wilhelmus?

Tachtigjarige oorlog

• Katholieken

• Protestanten

Filips II

Beeldenstorm

Hertog van Alva

2. Wat is de betekenis van het Wilhelmus?

Tachtigjarige oorlog (katholieken vs de protestanten)

• Geuzenlied

  • Geuzen = opstandelingen

  • Aanhangers van Willem van Oranje

• Ontstaan tussen

  • 1568 - na een mislukte veldtocht
    en

  • 1572 - succesvolle overval op Den Briel

• Anoniem - schrijver is wellicht Marnix van St. Aldegonde?

2. Wat is de betekenis van het Wilhelmus?

• Melodie is ontleend aan een Frans soldatenlied

• Op deze melodie is ook een lied geschreven over Maurits (zoon van Willem)

• Sinds 1932 officieel volkslied

Opdracht (in duo's of drietallen)

• Bekijk het lied.

• Leg uit wat een acrostichon is.

• Tip: Wat valt je op wat betreft de eerste letters van de coupletten?

Wat is een acrostichon?

De geschiedenis van het volkslied: Het Wilhelmus | Schooltv

Opdracht (werk in duo's of drietallen)

• Lees stofe 1, 2, 3, 6, 8 en 15.

• In het filmpje werd gezegd dat dit lied propaganda was.

• Toon dat aan met deze strofen. Markeer de regels in de tekst.

Tip: In deze tijd speelden nog altijd de standen een rol. Daarbij hoort ook trouw aan de leenheer.
Denk na over de volgende vragen:

• Wie is de "ik" in het lied?

• Wie is de leenman en wie is de leenheer?

• Welk probleem heeft Willem?

• Hoe wordt dat probleem hier goed gepraat?

Wilhelmus van Nassouwe
ben ik, van Duitsen bloed,
den vaderland getrouwe
blijf ik tot in den dood.
Een Prinse van Oranje
ben ik, vrij, onverveerd,
den Koning van Hispanje
heb ik altijd geëerd.

Wilhelmus van Nassouwe
Ben ick van Duytschen Bloedt,
Den Vaderland ghetrouwe
Blijf ick tot inden doet;
Een Prince van Orangien
Ben ick vry onverveert.
Den Coninck van Hispangien
Heb ick altijt gheeert.

Eerste couplet

Willem van Oranje kwam uit het Duitse Nassau.

Zijn oorspronkelijke naam was Wilhelm.

In Nederland werd zijn naam veranderd naar Willem.

In 1544 erfde hij de titel Prins van Oranje van zijn overleden neef René van Chalon.

Willem werkte eerst voor keizer Karel V en later voor koning Filips II van Spanje.

Filips II was heer van de Nederlanden en stond alleen het katholieke geloof toe.

Willem kreeg een belangrijke functie in het bestuur van de Nederlanden.

Hij werd staatsraad in 1555 en kreeg later ook de titel van ridder.

Als legeraanvoerder liet hij forten en vestingsteden bouwen.

In 1556 kreeg hij waarschijnlijk malaria.

Hij werd verzorgd in Weert.

Zijn hele leven had hij soms last van koortsaanvallen.

Later kwam Willem in opstand tegen Filips II.

Hij speelde een belangrijke rol in het begin van de Tachtigjarige Oorlog.

Daarom wordt hij in Nederland de Vader des Vaderlands genoemd.

In Godes vrees te leven
heb ik altijd betracht,
daarom ben ik verdreven,
om land, om luid gebracht.
Maar God zal mij regeren
als een goed instrument,
dat ik zal wederkeren
in mijnen regiment.

In Godes vrees te leven
Heb ick altijt betracht,
Daerom ben ick verdreven
Om Land, om Luyd ghebracht:
Maer Godt sal my regeren
Als een goet Instrument,
Dat ick sal wederkeeren
In mijnen Regiment.

Tweede couplet

Lijdt u, mijn onderzaten
die oprecht zijt van aard,
God zal u niet verlaten,
al zijt gij nu bezwaard.
Die vroom begeert te leven,
bidt God nacht ende dag,
dat Hij mij kracht zal geven,
dat ik u helpen mag.

Lijdt U, mijn Ondersaten,
Die oprecht zijn van aert,
Godt sal u niet verlaten
Al zijt ghy nu beswaert:
Die vroom begheert te leven,
Bidt Godt nacht ende dach.
Dat Hy my cracht wil gheven
Dat ick u helpen mach.

Derde couplet

Mijn schild ende betrouwen
zijt Gij, o God mijn Heer,
op U zo wil ik bouwen,
Verlaat mij nimmermeer.
Dat ik doch vroom mag blijven,
uw dienaar t'aller stond,
de tirannie verdrijven
die mij mijn hart doorwondt.

Mijn schilt ende betrouwen
Zijt ghy, O Godt, mijn Heer.
Op U soo wil ick bouwen,
Verlaet my nimmermeer;
Dat ick doch vroom mag blijven
U dienaer t'aller stond
Die tyranny verdrijven,
Die my mijn hert doorwondt.

Zesde couplet

Tirannie: Alva

Als David moeste vluchten
voor Sauel den tiran,
zo heb ik moeten zuchten
als menig edelman.
Maar God heeft hem verheven,
verlost uit alder nood,
een koninkrijk gegeven
in Israël zeer groot.

Als David moeste vluchten
Voor Saul den tyran:
Soo heb ick moeten suchten
Met menich edelman:
Maer Godt heeft hem verheven,
Verlost uit alder noot,
Een Coninckrijck ghegheven
In Israël, seer groot.

Achtste couplet

In het 8e couplet van het Wilhelmus wordt David vergeleken met Willem van Oranje: "Als David moeste vluchten voor Sauel den tiran..." [koninklijkhuis.nl], [histobron.nl]

De achtergrond komt uit de Bijbel:

Saul was koning van Israël.

David diende eerst Saul, maar Saul werd jaloers op hem.

Daarom moest David vluchten voor Saul.

Uiteindelijk hielp God David, en werd hij zelf koning van Israël.

In het Wilhelmus wordt daarmee een vergelijking gemaakt:

David = Willem van Oranje

Saul = de tirannieke tegenstander van Willem (vaak gezien als de hertog van Alva of het Spaanse gezag)

Net zoals David werd vervolgd maar uiteindelijk werd verheven, hoopte Willem dat God hem en de Nederlandse opstand zou laten slagen.

Kort gezegd: David en Saul staan in het Wilhelmus als Bijbels voorbeeld. Willem van Oranje vergelijkt zichzelf met David, die moest vluchten maar uiteindelijk door God werd geholpen en koning werd

Voor God wil ik belijden
en zijner groten macht,
dat ik tot genen tijden
den Koning heb veracht,
dan dat ik God den Heere,
der hoogsten Majesteit,
heb moeten obediëren
in der gerechtigheid.

Voor Godt wil ick belijden
End sijner grooter macht,
Dat ick tot gheenen tijden
Den Coninck heb veracht:
Dan dat ick Godt den Heere,
Der hoochster Majesteyt,
Heb moeten obedieren,
In der gherechticheyt.

Vijftiende couplet

Het eerste couplet zegt al dat Willem van Oranje de koning van Spanje altijd heeft geëerd. Het laatste couplet komt daarop terug en legt uit waarom hij toch in verzet kwam: niet uit eigenbelang, maar omdat hij dacht dat hij naar de wil van God moest handelen. [nl.wikipedia.org], [muziek.vlichthus.nl]

Kort samengevat:
Het laatste couplet betekent:"Ik ben niet tegen de koning in opstand gekomen omdat ik hem haatte, maar omdat ik vond dat ik God en het recht moest gehoorzamen."

3. Zijn er alternatieven voor dit volkslied geweest?
   Zo ja, welke en waarom zijn die geen volkslied (meer)?

Wien Neêrlands bloed van Tollens

Wilhelmus gezongen door Oranjegezinden.

Problemen met Wilhelmus door Van Duytschen Bloed en De koning van Spanje.

Wedstrijd voor nieuw volkslied (1815-1932)

Wien Neêrlandsch bloed werd al meteen niet goed ontvangen.

Door welke zin komt dat?

Wien Neêrlands bloed van Tollens

Wien Neêrlandsch bloed door d'aderen vloeit

Van vreemde smetten vrij

Zou kunnen aanzetten tot racisme.

Tollens heeft dit echter niet zo bedoeld.

Wat zou hij wel bedoeld kunnen hebben?

Tip: welke oorlog was er net geweest in 1815?

Wat vind je van dit Koningslied?

Waar moet een goed volkslied aan voldoen?

Opdracht: discussie

Vragen:

• Is het Wilhelmus het beste volkslied tot nu toe?

• Is het nog een lied van deze tijd?

• Moet het Wilhelmus blijven als volkslied?

Tip:

• Kijk ook in je tekstboekje naar een recenter alternatief.

• Kijk ook naar de eisen.

Al eerder klaar? Denk eens na over wat het Limburgs volkslied zou kunnen zijn. Welke liedjes komen daarvoor in aanmerking?

5

minute

00

second

add30s