4
Statistiek
Paragraaf 4.1
Informatie
Hoe weet een school wat leerlingen vinden zonder iedereen te vragen? Met slim verzamelde en geordende gegevens.
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)
4
Statistiek
Paragraaf 4.1
Informatie
Hoe weet een school wat leerlingen vinden zonder iedereen te vragen? Met slim verzamelde en geordende gegevens.
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, hoofdstuk 4 Statistiek, paragraaf 4.1 Informatie. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.1
4.1 Informatie
Leerdoelen
4.1.1
Je kunt kwalitatieve en kwantitatieve gegevens van elkaar onderscheiden.
4.1.2
Je kunt uitleggen wat een populatie en een representatieve steekproef zijn.
4.1.3
Je kunt een frequentietabel lezen en er aantallen en percentages uit afleiden.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.1
Startvraag
Wie vraag je?
Je wilt weten welk schooluitje de hele school (800 leerlingen) het leukst vindt. Je kunt niet iedereen vragen. Wat doe je?
Alleen je eigen klas vragen
Uit elke klas een paar leerlingen kiezen
Alleen je beste vrienden vragen
Alleen de leerlingen uit klas 4 vragen
Laat stemmen en vraag dan waarom. Een goede steekproef komt uit alle groepen van de school en wordt willekeurig gekozen. Eigen klas, vrienden en alleen klas 4 geven een scheef beeld: daar zitten andere voorkeuren. Doorvraag: hoeveel leerlingen zou je willen vragen?
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.1
Soorten gegevens
Gegevens die je verzamelt, noem je data. Er zijn twee soorten:
kwalitatieve data: eigenschappen, zoals een kleur, merk of sport
kwantitatieve data: getallen, zoals een lengte of een aantal
Bij kwantitatieve data tel je (aantal broers en zussen) of meet je (lengte in cm). Met kwantitatieve data kun je rekenen, met kwalitatieve niet.
Laat leerlingen zelf voorbeelden noemen van allebei. Een veelgemaakte fout: een postcode lijkt een getal, maar rekenen met een postcode heeft geen zin. Een schoenmaat is wel kwantitatief. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.1
Opdrachten Kennis
1
Welke gegevens zijn kwantitatief?
De lievelingskleur van 20 leerlingen
Het merk van de telefoon van 20 leerlingen
De schoenmaat van 20 leerlingen
De sport die 20 leerlingen doen
Schoenmaat is een getal waarmee je kunt rekenen (gemiddelde, verschil). Kleur, merk en sport zijn eigenschappen: kwalitatief. Wie A, B of D kiest, ziet alleen dat er iets wordt opgesomd, maar let niet op het getal.
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.1
Populatie en steekproef
Onderzoek je niet iedereen? Dan kies je een steekproef.
Populatie
Alle mensen of dingen waarover je iets wilt weten, bijvoorbeeld alle leerlingen van de school.
Steekproef
Het deel van de populatie dat je echt ondervraagt of meet.
Representatief
De steekproef geeft een goed beeld van de populatie. Kies daarom willekeurig.
Koppel aan de startvraag: de 800 leerlingen zijn de populatie, de leerlingen die je vraagt de steekproef. Een grotere steekproef is meestal betrouwbaarder, maar alleen als hij ook representatief is. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.1
Frequentietabel
Een lijst met losse gegevens is onoverzichtelijk. In een frequentietabel zet je per waarde hoe vaak die voorkomt: de frequentie.
De frequenties tellen op tot het totaal aantal waarnemingen. Hier: 4 + 6 + 5 + 5 + 4 + 6 = 30 worpen.
Laat leerlingen eerst zeggen hoe ze zelf het aantal worpen zouden vinden: alle frequenties optellen. Vraag: welk aantal ogen viel het vaakst? (2 en 6, allebei 6 keer.) Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.1
Voorbeeldopdracht 1
In de tabel staat het aantal broers en zussen van 20 leerlingen. Hoeveel leerlingen hebben meer dan 1 broer of zus?
gegeven
20 leerlingen in totaal
Meer dan 1: 2, 3 of 4 broers/zussen
uitwerking
2: 5 leerlingen
3: 2 leerlingen
4: 1 leerling
5 + 2 + 1 = 8
antwoord
8 leerlingen
Let op het woord 'meer dan': 1 telt zelf niet mee. Wie 16 antwoordt, telt de 8 leerlingen met 1 broer of zus mee. Controle: 4 + 8 + 8 = 20. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.1
Opdrachten Kennis
2
Hoeveel leerlingen zijn er ondervraagd?
Het totaal is de som van de frequenties: 7 + 9 + 4 + 2 = 22. Wie 3 of 4 antwoordt, noemt de grootste waarde in de eerste kolom in plaats van het aantal leerlingen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Vul de juiste begrippen in.
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.1
Opdrachten Kennis
3
Alle leerlingen van een school vormen de populatie.
De groep die je echt ondervraagt, heet de steekproef.
Een tabel met per waarde de frequentie heet een frequentietabel.
Populatie en steekproef worden vaak door elkaar gehaald: de populatie is altijd het grootste geheel. Doorvraag: kan een steekproef even groot zijn als de populatie? (Ja, dan onderzoek je iedereen.)
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.1
Opdrachten Toepassing
4
In een klas van 25 leerlingen kiezen er 7 voor voetbal. Hoeveel procent is dat?
7%
18%
32%
28%
Het percentage is de frequentie gedeeld door het totaal maal 100%: 7 : 25 · 100% = 28%. Wie 7% kiest, neemt het aantal als percentage. 18% is 25 − 7 en 32% is 25 + 7.
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.1
Opdrachten Toepassing
★ 5
Hoeveel procent van de 20 leerlingen heeft maat 41 of groter?
Eerst de leerlingen tellen met maat 41 of groter: 5 + 3 = 8. Dan het percentage: 8 : 20 · 100% = 40%. Wie 25% antwoordt, telt alleen maat 41 mee (5 : 20). Doorvraag: wat is het percentage met maat 40 of kleiner? Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.1
V E R D E R K I J K E R
Hoe vraag je het?
De manier waarop je een vraag stelt, beïnvloedt het antwoord. Vraag je 'Vind je ook dat er te veel huiswerk is?', dan zeggen meer mensen ja dan bij 'Hoeveel huiswerk vind je goed?'.
Een goede enquêtevraag is neutraal, eenduidig en heeft duidelijke antwoordopties.
Laat groepjes een neutrale versie bedenken van 'Vind je ook dat de kantine te duur is?' en kijk of de klas het verschil merkt. Een leerling die zelf een enquête ontwerpt, past dit direct toe. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.1
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
4.1.1 Soorten data herkennen
4.1.2 Populatie en steekproef
4.1.3 Frequentietabel gebruiken
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp