§4.1 Toename en afname in procenten (leerjaar 2)

4

Statistiek

Paragraaf 4.1

Toename en afname in procenten

Een jas wordt 25% duurder, sneakers gaan 20% in de uitverkoop. Hoe reken je zo'n verandering precies uit?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, vmbo-kgt (mavo)

1 / 15
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolvmbo t

In deze les zitten 15 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Introductie

Leerlingen berekenen de procentuele toename of afname uit het oude en het nieuwe bedrag, en berekenen een nieuw bedrag uit het oude bedrag en een percentage. Les bij Getal & Ruimte vmbo-kgt (mavo) leerjaar 2, hoofdstuk 4 Statistiek, paragraaf 4.1. Met startvraag, theorie, opdrachten Kennis en Toepassing, een Verderkijker en de checklist leerdoelen.

Onderdelen in deze les

4

Statistiek

Paragraaf 4.1

Toename en afname in procenten

Een jas wordt 25% duurder, sneakers gaan 20% in de uitverkoop. Hoe reken je zo'n verandering precies uit?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, vmbo-kgt (mavo)

Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, hoofdstuk 4 Statistiek, paragraaf 4.1 Toename en afname in procenten. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 4

Paragraaf 4.1

4.1  Toename en afname in procenten

Leerdoelen

4.1.1

Je kunt de procentuele toename of afname berekenen uit het oude en het nieuwe bedrag.

4.1.2

Je kunt een nieuw bedrag berekenen als het oude bedrag en het percentage bekend zijn.

4.1.3

Je kunt uitleggen waarom je de verandering deelt door het oude bedrag.

De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 4

Paragraaf 4.1

Startvraag

Uitverkoop!

Sneakers van €80 staan in de uitverkoop voor €60. Hoeveel procent goedkoper zijn ze geworden?

A

20%

B

25%

C

33%

D

75%

Laat eerst stemmen en vraag dan naar de redenering. De prijs daalt met €20. Dat is 20 : 80 = 0,25 = 25% van de oude prijs. Wie 20% kiest, neemt het aantal euro's als percentage. Wie 33% kiest, deelt door de nieuwe prijs (20 : 60). Wie 75% kiest, rekent met wat je nog betaalt in plaats van met wat je scheelt. Doorvraag: waarom deel je door €80 en niet door €60?

Hoofdstuk 4

Paragraaf 4.1

Verandering in procenten

Hoeveel is iets veranderd? Dat zeg je met een percentage.

  • verandering = nieuw − oud

  • vergelijk de verandering met het oude bedrag

Een spel gaat van €40 naar €50: €10 erbij, dus 10 : 40 = 25% toename.

Wijs in de figuur op de twee staven: het verschil is €10. Het oude bedrag is steeds het referentiepunt, het is 100%. Procenten kennen de leerlingen uit hoofdstuk 6 van leerjaar 1; nu is het begin- en eindbedrag gegeven in plaats van het percentage. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 4

Paragraaf 4.1

Opdrachten Kennis

1

Waardoor deel je de verandering bij een procentuele toename?

A

Het getal 100

B

Het nieuwe bedrag

C

De verandering zelf

D

Het oude bedrag

Het oude bedrag is 100%. Wie het nieuwe bedrag kiest, rekent terug vanaf het einde, wat een ander percentage geeft. Delen door 100 doe je pas als je van een getal naar procenten gaat, en delen door de verandering zelf levert altijd 1 op (100%). Laat een leerling het met een eigen voorbeeld uitleggen.

Hoofdstuk 4

Paragraaf 4.1

De formule

verandering : oud, dan · 100%

p = (nieuw − oud) : oud · 100%

p is de procentuele verandering. Is p positief, dan is het een toename. Is p negatief, dan is het een afname.

Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 4

Paragraaf 4.1

Voorbeeldopdracht 1

Een game kostte €50 en kost nu €65. Hoeveel procent is de prijs gestegen?

gegeven

oud = €50

nieuw = €65

uitwerking

verandering: 65 − 50 = 15

15 : 50 = 0,30

0,30 · 100% = 30%

antwoord

30% toename

Loop de tabel stap voor stap langs. Laat leerlingen zelf zeggen waarom je 15 deelt door 50 en niet door 65. Een veelgemaakte fout is delen door het nieuwe bedrag: 15 : 65 geeft ongeveer 23%. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 4

Paragraaf 4.1

Opdrachten Kennis

2

Een kaartje kostte €20 en kost nu €23. Hoeveel procent is de prijs gestegen?

De verandering is 23 − 20 = 3. Dan 3 : 20 = 0,15 = 15%. Wie 3% antwoordt, heeft de euro's als percentage genomen. Wie 13% geeft, deelt door 23 (3 : 23 is ongeveer 13%).

Hoofdstuk 4

Paragraaf 4.1

Voorbeeldopdracht 2

Een jas kost €120. De prijs gaat 25% omhoog. Wat is de nieuwe prijs?

gegeven

oud = €120

toename = 25%

uitwerking

25% van 120 = 0,25 · 120 = 30

nieuw = 120 + 30 = 150

antwoord

€150

Nu is het omgekeerd: het percentage is gegeven en je zoekt het nieuwe bedrag. Bij een afname trek je de verandering af in plaats van erbij te tellen. Wie 25 · 120 doet, vergeet te delen door 100. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 4

Paragraaf 4.1

Opdrachten Toepassing

3

Een account heeft 400 volgers en nu 500. Hoeveel procent toename is dat?

A

20%

B

100%

C

25%

D

125%

Verandering: 500 − 400 = 100. Dan 100 : 400 = 0,25 = 25%. Wie 20% kiest, deelt door het nieuwe aantal (100 : 500). Wie 100% kiest, ziet de 100 volgers erbij als percentage. 125% is het nieuwe aantal als percentage van het oude: dat is geen toename maar het totaal. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 4

Paragraaf 4.1

Opdrachten Toepassing

★ 4

Een bank van €200 gaat 30% in de aanbieding. Daarna weer terug naar €200. Hoeveel % omhoog? Rond af op een geheel getal.

Eerst de afname: 30% van 200 is 60, dus de bank kost €140. Terug naar €200 is €60 erbij, maar nu is het oude bedrag €140: 60 : 140 is ongeveer 0,43, dus 43%. Wie 30% antwoordt, vergeet dat het oude bedrag is veranderd. Doorvraag: waarom is de stijging groter dan de daling?

Vul de berekening van de afname in.

Hoofdstuk 4

Paragraaf 4.1

Opdrachten Toepassing

5

Een fiets gaat van €200 naar €150: de verandering is €50.

Deel door het oude bedrag: 50 : 200 = 0,25.

Dat is een afname van 25%.

50
oude
0,25
afname
nieuwe
toename
150

Controleer of leerlingen zien dat 0,25 en 25% hetzelfde zijn. Afleider 'nieuwe' hoort bij de fout delen door het nieuwe bedrag, 'toename' vergeet dat de prijs lager wordt, en 150 is de nieuwe prijs en niet de verandering.

Hoofdstuk 4

Paragraaf 4.1

V E R D E R K I J K E R

Eerst erbij, dan eraf

Je telt 10% bij €100 op: €110. Daarna haal je 10% van dat nieuwe bedrag af: €11. Dan sta je op €99, niet op €100. Het tweede percentage is namelijk van een ander bedrag: 10% van een groter getal.

Verrassend, hè?

Laat leerlingen het zelf uitproberen met €200 en 50%: eerst €300, dan 50% eraf geeft €150. Zo zien ze dat een stijging en een even grote daling elkaar niet opheffen. Koppel aan de steropdracht met de bank. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 4

Paragraaf 4.1

Checklist leerdoelen

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

4.1.1 Procentuele verandering berekenen

2

4.1.2 Nieuw bedrag berekenen

3

4.1.3 Delen door het oude bedrag

4

Ik kan ze allemaal

In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.

4.1

Klik hier

Image credit: LessonUp