(1G dinsdag) Diagrammen lezen en maken
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Deze slide heeft geen instructies
Niet door les heen praten
Deze slide heeft geen instructies
Wat gaan we doen vandaag?
Huiswerk
Leren over diagrammen
Afsluiten
Deze slide heeft geen instructies
Diagrammen lezen en maken
Open met het idee dat informatie soms sneller zichtbaar is in een diagram dan in een tabel. Deze les gaat over lezen, vergelijken en kiezen welk diagram past.
Leerdoel
Ik kan gegevens uit pictogrammen, staafdiagrammen en cirkeldiagrammen lezen, vergelijken en omzetten naar een passend diagram, en daarbij eenvoudige vragen beantwoorden over aantallen, verschillen en procenten.
Deze slide heeft geen instructies
Soorten diagrammen
Pictogram: laat aantallen zien met symbolen
Staafdiagram: vergelijkt aantallen met staven
Cirkeldiagram: verdeelt een geheel in delen
Elk diagram laat gegevens op een andere manier zien
Benadruk dat leerlingen eerst moeten herkennen welk soort diagram ze zien. Dat helpt bij de juiste manier van aflezen.
Wanneer kies je welk diagram?
Kies het diagram dat de informatie het duidelijkst laat zien
Pictogram past bij eenvoudige aantallen en snelle indruk
Staafdiagram past goed bij vergelijken tussen groepen of jaren
Cirkeldiagram past bij delen van één geheel
Maak het onderscheid scherp: staafdiagram voor vergelijken, cirkeldiagram voor verdelen van 100%, pictogram voor visuele voorstelling van aantallen.
Dit is een?
Pictogram
Lijngrafiek
Cirkeldiagram
Staafdiagram
Controleert of leerlingen de drie diagramsoorten kunnen onderscheiden. 'Lijngrafiek' is een plausibele afleider, maar komt niet voor in deze les.
Kies het juiste diagram
Een pictogram gebruik je voor eenvoudige aantallen met symbolen. Een staafdiagram past goed bij het vergelijken van groepen of jaren. Een cirkeldiagram laat delen van één geheel zien, vaak in een percentage.
De drie lege plekken hebben elk een vaste plek door de betekenis in de zin.
Pictogrammen lezen
Bij een pictogram heeft elk symbool een vaste waarde. Je telt eerst de symbolen en vermenigvuldigt daarna met de waarde per symbool. Zo kun je aantallen aflezen zonder alle gegevens in een tabel te zien.
Noem expliciet dat leerlingen altijd eerst in de legenda moeten kijken. Zonder legenda weten ze de waarde van een symbool niet.
Waarde per symbool
1 symbool stelt een aantal voor
De legenda bepaalt de waarde
Hetzelfde aantal symbolen kan dus verschillende aantallen betekenen
Veelgemaakte fout: leerlingen tellen alleen de plaatjes en vergeten de waarde per symbool toe te passen.
Rekenen met pictogrammen
Tel het aantal symbolen
Lees de waarde van 1 symbool af
Reken: aantal symbolen × waarde per symbool
Vergelijk daarna de uitkomsten
Laat zo nodig een mondeling voorbeeld geven, zoals 4 symbolen met waarde 10.000, zonder een uitgewerkt somblad op de slide te zetten.
Wat doe je eerst bij een pictogram?
De symbolen kleuren
De legenda lezen
Percenten optellen
De as meten
Toetst de veelgemaakte fout: alleen symbolen tellen zonder naar de waarde per symbool te kijken.
Pictogrammen lezen
Bij een pictogram tel je eerst het aantal symbolen. Daarna lees je in de legenda wat één symbool waard is. Dan reken je het aantal uit.
Let op dat leerlingen de volgorde noemen: tellen, legenda lezen, uitrekenen.
Staafdiagram uit een tabel
Een staafdiagram maak je vanuit gegevens in een tabel.
Je zet de categorieën op de ene as en de aantallen op de andere as.
Daarna teken je voor elke categorie een staaf met de juiste hoogte.
Benadruk dat een staafdiagram vooral bedoeld is om aantallen duidelijk te vergelijken.
Schaal kiezen
Kies een schaal die past bij de grootste waarde
Gebruik gelijke stappen, zoals 10, 100 of 1.000
De schaal moet duidelijk en leesbaar zijn
Een goede schaal maakt vergelijken makkelijker
Veelgemaakte fout: een schaal kiezen die niet uitkomt op de gegevens of ongelijke tussenstappen gebruiken.
Maak zelf een staafdiagram
Geef beide assen een duidelijk label
Zet categorieën netjes onder elkaar
Teken staven even breed
Zorg dat de hoogte past bij de schaal
Noem dat netheid belangrijk is: rechte staven en gelijke afstand zorgen dat het diagram goed leesbaar blijft.
Welke schaal is geschikt als hoogste waarde 80 is?
0, 10, 20, 30
0, 20, 40, 60, 80
0, 15, 35, 80
0, 7, 19, 80
De juiste schaal heeft gelijke stappen en past bij de grootste waarde.
Staafdiagram maken
Bij een staafdiagram zet je categorieën op de ene as en aantallen op de andere as.
Je kiest eerst een duidelijke schaal en tekent daarna nette staven.
Beide lege plekken met 'as' hebben elk een vaste positie door de zinsbouw.
Cirkeldiagrammen lezen
Een cirkeldiagram laat delen van één geheel zien
Elk deel wordt vaak gegeven in procenten
Alle delen samen zijn altijd 100%
Grote stukken betekenen grotere delen van het geheel
Leg uit dat een cirkeldiagram niet handig is voor losse aantallen, maar wel voor verdelingen binnen één totaal.
Procenten in een cirkeldiagram
Lees bij elk deel het percentage af
Controleer of de delen samen 100% vormen
Vergelijk twee delen door hun percentages naast elkaar te zetten
Zo zie je snel welk deel groter of kleiner is
Deze slide heeft geen instructies
Verschillen berekenen
In een cirkeldiagram kun je eenvoudige verschillen berekenen. Heeft het ene deel 28% en het andere deel 16%, dan is het verschil 12 procentpunt. Je trekt het kleinste percentage af van het grootste percentage.
Gebruik hier bewust de term procentpunt bij verschil tussen twee percentages. Houd het eenvoudig en functioneel.
Wat is het verschil tussen 35% en 20%?
10 procentpunt
15 procentpunt
20 procentpunt
55 procentpunt
Hier gaat het om aftrekken van percentages: 35 - 20 = 15 procentpunt.
Cirkeldiagrammen begrijpen
In een cirkeldiagram lees je vaak percentages af. Alle delen samen zijn altijd 100%. Het verschil tussen twee delen bereken je in procentpunt.
Deze invuloefening herhaalt de kernwoorden van deze subtopic.
Hoeveel meer of minder?
Bij een vraag als hoeveel meer lees je de twee waarden af en bereken je het verschil. Dat doe je met: grootste aantal - kleinste aantal. Zo vind je precies hoeveel het scheelt tussen twee staven of twee jaren.
Laat leerlingen het verschil niet schatten op basis van hoogte alleen; ze moeten de schaal gebruiken.
Passend diagram kiezen
Gebruik een pictogram voor eenvoudige aantallen met symbolen
Gebruik een staafdiagram om aantallen goed te vergelijken
Gebruik een cirkeldiagram voor delen van 100%
Kies het diagram dat past bij de vraag
Dit is de samenbrengende slide van de les: leerlingen koppelen nu soort gegevens aan het juiste diagram.
Hoe reken je 'hoeveel meer' uit in een staafdiagram?
Kleinste - grootste
Grootste - kleinste
Alles optellen
Door 100 delen
Controleert of leerlingen het verschil correct berekenen en niet alleen schatten op hoogte.
Welk diagram kies je om jaren goed te vergelijken?
Pictogram
Staafdiagram
Cirkeldiagram
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb jij vandaag geleerd over diagrammen?
Laat leerlingen benoemen wat ze echt hebben meegenomen uit de les, bijvoorbeeld legenda lezen, procenten vergelijken of een passend diagram kiezen.
Welk onderdeel vond jij het moeilijkst?
Mogelijke antwoorden: pictogrammen met legenda, procentpunten in een cirkeldiagram, schaal kiezen bij een staafdiagram, of verschillen tussen jaren berekenen.
Begrippen
pictogram - diagram met symbolen die een vaste waarde voorstellen
staafdiagram - diagram met staven om aantallen te vergelijken
cirkeldiagram - diagram dat delen van één geheel laat zien
legenda - uitleg van wat een symbool of kleur betekent
schaal - verdeling van getallen langs een as
as - lijn in een diagram waarop gegevens worden gezet
percentage - deel van een geheel van 100
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
