WORKSHOP 7: Van mijn leiderschap naar ons leiderschap
1 / 24
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Slide 1 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 2 - Tekstslide
Welkom. Deze workshop gaat over gedeeld leiderschap. We gaan daar niet mee beginnen door uit te leggen wat het is. Jullie gaan het eerst zelf ervaren.
Slide 3 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 4 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 5 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 6 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 7 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 8 - Tekstslide
Instructie voor de begeleiders: Wijs geen leider aan en geef geen rollen. Observeer hoe de deelnemers samenwerken en besluiten nemen.
Slide 9 - Tekstslide
Instructie voor de begeleiders: Bespreek enkele vragen klassikaal. Het gaat niet om welke materialen gekozen zijn, maar om hoe leiderschap ontstond en verantwoordelijkheid werd verdeeld.
Slide 10 - Tekstslide
Instructie voor de begeleiders: Bespreek enkele vragen klassikaal. Het gaat niet om welke materialen gekozen zijn, maar om hoe leiderschap ontstond en verantwoordelijkheid werd verdeeld.
Slide 11 - Tekstslide
Instructie voor de begeleiders
Maak de verbinding tussen de eilandopdracht en gedeeld leiderschap in de school.
Vertel:
“Jullie kregen geen leider aangewezen. Toch moesten jullie samen beslissingen nemen. Waarschijnlijk nam iemand het initiatief, bracht een ander ideeën in en hielp weer iemand anders om tot overeenstemming te komen.
In een school werkt het eigenlijk niet anders. Als we willen dat collega's samen verantwoordelijkheid nemen voor onderwijsontwikkeling, moeten we nadenken over hoe we dat organiseren.
Dat betekent niet dat de schoolleider overbodig wordt. De rol van de schoolleider verandert: van alles zelf aansturen naar richting geven, samenwerking organiseren en verantwoordelijkheid delen.”
Koppeling met de HPS-literatuur
- Senge et al. (2010): Een lerende organisatie vraagt om een gedeelde visie en gezamenlijk leren. Ontwikkeling is niet uitsluitend de verantwoordelijkheid van de formele leider.
- De Waal (2016): Binnen het HPO-gedachtegoed zijn de kwaliteit van het management en de kwaliteit van medewerkers belangrijke factoren. Leiderschap vraagt om vertrouwen, betrokkenheid en voortdurende verbetering.
- DuFour et al. (2024): In een professionele leergemeenschap nemen professionals gezamenlijk verantwoordelijkheid voor het leren en de resultaten van leerlingen. Samenwerking is daarbij doelgericht en resultaatgericht.
Maak vervolgens de overgang naar dia 5:
“Maar hoe zorg je ervoor dat die gezamenlijke verantwoordelijkheid niet alleen een mooi uitgangspunt blijft? Dat is precies een van de vraagstukken waarmee wij tijdens ons HPS-traject aan de slag zijn gegaan.”
Slide 12 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 13 - Tekstslide
Instructie voor de begeleiders
Vertel:
“Een van de instrumenten die we binnen ons HPS-traject hebben gebruikt, is de Marzano Roadmap. Daarmee hebben we gekeken waar we als school staan.
Bij het onderdeel collegialiteit en professionaliteit zagen we dat 56% op basisniveau zat en 44% op goed niveau. Het HPS-niveau was nog niet bereikt.
Dat betekent niet dat collega's niet samenwerken. Er gebeurt juist veel. Maar samenwerken is iets anders dan systematisch samen leren, onderzoeken en verbeteren.
Voor ons was dit een belangrijk inzicht. Als we willen dat onderwijsontwikkeling een gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt, moeten we zorgen voor een gedeelde richting, een professionele leercultuur en een structuur waarin collega's samen aan onderwijsverbetering werken.
Dat is een belangrijke aanleiding geweest om onze leerteams verder te ontwikkelen.”
Slide 14 - Tekstslide
1. Gedeelde visie – Senge et al. (2010)
Senge benadrukt dat een lerende organisatie een gedeelde visie nodig heeft. Het is belangrijk dat medewerkers niet alleen weten wat de school wil bereiken, maar zich ook verbonden voelen met die ambities.
Dat vraagt van ons als schoolleiders dat we niet alleen een visie formuleren, maar collega's betrekken bij het vertalen van die visie naar de dagelijkse onderwijspraktijk.
2. Gezamenlijk leren – De Waal (2016)
De Waal beschrijft binnen het HPO-gedachtegoed het belang van voortdurende verbetering en vernieuwing. Daarbij zijn zowel de kwaliteit van het management als die van medewerkers essentieel.
Voor ons betekent dit dat we niet alleen moeten investeren in de ontwikkeling van individuele docenten, maar ook in een professionele cultuur waarin collega's samen onderzoeken, leren en verbeteren.
3. Collectieve verantwoordelijkheid – DuFour et al. (2024)
DuFour benadrukt dat een professionele leergemeenschap niet draait om alleen maar samenwerken. Het gaat erom dat docenten gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor het leren en de resultaten van leerlingen.
De vraag verandert daarmee van: ‘Hoe gaat het in mijn klas?’ naar: ‘Hoe zorgen wij er samen voor dat onze leerlingen goed onderwijs krijgen?’
Slide 15 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 16 - Tekstslide
Vraag twee of drie groepen om een opvallende keuze te delen. Laat ze vooral uitleggen waarom ze een verantwoordelijkheid in een bepaalde categorie hebben geplaatst.
Vraag vervolgens door:
“Wat maakt dat jullie deze verantwoordelijkheid liever zelf houden? Is dat omdat de schoolleider formeel verantwoordelijk blijft, omdat medewerkers er nog niet klaar voor zijn of omdat er onvoldoende duidelijke afspraken zijn?”
Maak duidelijk dat verantwoordelijkheid delen niet hetzelfde is als eindverantwoordelijkheid overdragen.
Leg de verbinding met De Waal (2016): de kwaliteit van het management én de medewerkers is van belang. Een schoolleider moet daarom niet alleen ruimte geven, maar ook zorgen voor de voorwaarden waaronder medewerkers verantwoordelijkheid kunnen dragen.
Slide 17 - Tekstslide
Welkom. Deze workshop gaat over gedeeld leiderschap. We gaan daar niet mee beginnen door uit te leggen wat het is. Jullie gaan het eerst zelf ervaren.
Slide 18 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 19 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 20 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 21 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 22 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 23 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 24 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
