Sorteren

• newEditor
• Taal
• Aardrijkskunde
• +9
• Basisschool
• Middelbare school
• Praktijkonderwijs
• Speciaal Onderwijs
• Voortgezet speciaal onderwijs
• MBO

Introductie

Sorteren – het rangschikken van begrippen, getallen of gebeurtenissen volgens een bepaalde ordening – is een sterk voorbeeld van een eenvoudige activiteit die aanzet tot diepe leerprocessen. Het vraagt van leerlingen méér dan alleen kennis reproduceren: ze moeten vergelijken, keuzes maken, onderbouwen en betekenis geven.

Instructies

Wat ís dan die kracht van sorteren?

• Actief leren: Leerlingen gaan actief met de leerstof aan de slag. Zij moeten zelf een logische ordening maken. Deze kunnen zij alleen maken, wanneer zij een goed beeld hebben van de complete stof die bevraagd wordt.
• Denken zichtbaar maken: Door keuzes te laten verantwoorden, wordt duidelijk hoe leerlingen redeneren. Dit geeft waardevolle feedback voor de docent.
• Cognitieve structurering: Ordenen helpt bij het aanbrengen van verbanden. Of het nu gaat om getallen (groot naar klein), historische gebeurtenissen (oud naar jong) of natuurkundige begrippen (zwak naar sterk), leerlingen leren structuren herkennen.
• Differentiatie in niveau: Dezelfde werkvorm is eenvoudig aan te passen in moeilijkheid. Een basisschoolleerling kan getallen sorteren, een bovenbouwleerling bronnenmateriaal uit de geschiedenis. Om dit te illustreren hebben we in deze les een aantal differentiaties opgenomen.

Wat is het leerrendement?

Bij sorteren ontwikkelen leerlingen vaardigheden die direct voortkomen uit het ordenen zelf:

• Relaties zien: Leerlingen ontdekken hoe losse elementen zich tot elkaar verhouden. Een getal van 48 krijgt betekenis doordat het tussen 30 en 50 geplaatst wordt; een historische gebeurtenis wordt duidelijker in de tijdlijn ten opzichte van andere gebeurtenissen.
• Structuur aanbrengen: Door te sorteren leren leerlingen dat kennis niet losstaande feiten zijn, maar een netwerk van verbanden. Ze bouwen actief aan een mentaal raamwerk waarin nieuwe informatie kan landen.
• Prioriteren, beredeneren en beslissen: Sorteren dwingt leerlingen om keuzes te maken. Twijfelgevallen (bijvoorbeeld: kwam de Industriële Revolutie nu vóór of ná een bepaalde uitvinding?) stimuleren kritisch en logisch denken. Met kennis kan je de goede volgorde beredeneren.
• Patronen herkennen: Door het rangschikken vallen wetmatigheden op: in de wiskunde zien ze dat breuken met een grotere noemer kleiner zijn, of in biologie dat organismen binnen een reeks evolutionaire stappen steeds complexer worden.

Sorteren is in te zetten in alle lesfasen

• Startfase (activeren): Gebruik sorteren om voorkennis naar boven te halen. Bijvoorbeeld: laat leerlingen afbeeldingen van planeten sorteren van klein naar groot. Zo zie je snel wie al welke kennis paraat heeft.
• Verwerkingsfase (uitdiepen): Hier werkt sorteren als oefening om nieuwe kennis te consolideren. Denk aan het rangschikken van aantallen of het ordenen van stappen in een proces. Maar ook het leren van rekenkundige vaardigheden kan je met sorteren oefenen. Begin met een eenvoudige sorteeroefening en maak de opdrachten steeds een stapje ingewikkelder. Je ziet als docent dan snel wanneer de lesstof nog een keer extra uitleg nodig heeft.
• Afsluitende fase (evalueren): Laat leerlingen gebeurtenissen of begrippen sorteren om de kern van de les samen te vatten. Zo controleer je begrip, zie je direct of de kern van les is opgepakt en sluit je de les actief af.

LessonUp’s gloednieuwe interactieve sorteerfunctie

In LessonUp maak je tegenwoordig in een handomdraai een sorteervraag. In eenvoudige stappen creëer je een nieuwe activiteit in je klas, die eenvoudig is toe te voegen in elk lesontwerp.

Leerlingen zien meteen of hun ordening klopt en krijgen direct feedback of zij de stof begrepen hebben. Zet de werkvorm klassikaal of individueel in en maak je lessen verrassend doordat je meer variatie in de werkvormen kan bieden. 

Hoe maak je het?

1. Klik in de nieuwe editor op +Slide.
2. Kies voor de sorteren.
3. Voeg je vraag en antwoorden toe. Wanneer je de les geeft, schudt LessonUp de antwoorden automatisch door elkaar.
4. Wil je de slide in kleur en vormgeving aanpassen, selecteer dan het onderdeel dat je aanpassen wil en bekijken de mogelijkheden in het menu rechts.

In de deze les hebben we een aantal voorbeelden voor het PO gemaakt. Onze werkvormen zijn meestal VO georiënteerd, maar sorteren kan zich ook zo mooi lenen voor de lagere klassen. Daar heb ik wat voorbeelden voor gemaakt, in differentiatie oplopend naar de hoogste groepen van het PO. Maar ook voor docenten in het VO kunnen deze voorbeelden inspirerend werken. Zie hoe je leerlingen kunt uitdagen door de antwoorden in emoticons vorm te geven, ze meer cryptisch te verwoorden of aantallen in een berekening te plaatsen.

Voor ieder vak zijn voorbeelden te bedenken.

Veel plezier met het onderzoeken van deze gloednieuwe interactieve functie!

Sorteren

Werkvormen

Een kijkplaat om met de kinderen te bespreken.
- Welke dieren zie je?
- Welk dier is het grootst?
- Welk dier is kleinst?
- Klopt dat op deze afbeelding?

Ga dan door naar de opdracht op de volgende dia.

Zet de dieren

1

🐶

2

🐹

3

🐻

4

🐛

5

🐰

van GROOT naar klein

PO

Groep 1 t/m 3

Momenteel is het nog niet mogelijk de les klassikaal op het digibord te maken. De functie is nog in ontwikkeling.

Je zou deze opdracht een onderdeel van een circuit kunnen laten zijn.

Zet daarvoor de volgende stappen:

- Start de les op je computer

- Open de leerlingen-app op een device (laptop of tablet zijn de beste opties. Ga daarvoor naar lessonup.app en open de les met de lescode die je op je computer ziet staan.

- Onder begeleiding kunnen de leerlingen de opdracht maken.

Heb je leerlingen die deze opdracht zelfstandig kunnen maken?

Laat ze dan de opdracht op een device in het lokaal maken.

zet de dieren

1

h o nd 🐶

2

h a m st e r 🐹

3

b ee r 🐻

4

r u ps 🐛

5

k o n ij n 🐰

van groot naar klein

PO

Groep 3 t/m 4

Momenteel is het nog niet mogelijk de les klassikaal op het digibord te maken. Die functie is nog in ontwikkeling.

Je zou deze opdracht een onderdeel van een circuit laten kunnen zijn. Zet daarvoor de volgende stappen:

- Start de les op je computer

- Open de leerlingen-app op een device (laptop of tablet zijn de beste opties. Ga daarvoor naar lessonup.app en open de les met de lescode die je op je computer ziet staan.

- Onder begeleiding kunnen de leerlingen de opdracht maken.

1

Zoogdier

2

Reptiel

3

Vogel

4

Amfibie

5

Insect

6

Vis

Tot welke dierenklasse behoren de zes dieren hieronder?
Plaats de dierenklasse in de juiste volgorde.

1. Kikker - 2. Blauwe vinvis - 3. Haai - 4. Gekko - 5. Sprinkhaan - 6. Reiger

PO

Groep 7t/m 8

1

Ff

2

Tt

3

Mm

4

Aa

5

Rr

6

Jj

Het alfabet

Zet de letters op alfabetische volgorde

📚

📖

PO

Groep 3 - 4

Zie notities dia 3

Het is sportdag en jij bent aanvoerder van je team.

De estafette wordt gelopen op alfabetische volgorde van de voornamen.

Bepaal de volgorde van de lopers van jouw team.

1

Emma

2

Youssef

3

Liam

4

Aisha

5

Noah

6

Fatima

PO

Groep 7 - 8

1

Andijvie 🥬

2

Ui 🧅

3

Mais 🌽

4

Aardappel 🥔

5

Rode peper 🌶️

6

Komkommer 🥒

De groenteman heeft hulp nodig met het vullen van zijn kraam.

Om geen groente te vergeten, legt hij alles op alfabet in zijn kraam.

Help de groenteman en leg de onderstaande groentes op de goede plek.

PO

Groep 5-6

Zie notities dia 3

1

🍎🍓🍎🍇🍏🫐🍌🍋

2

🍌🍎🍎🍎🍋🫐🍏🍏

3

🍊🍇🍋🍓🍑🍌🍒🍊🍎🍐🫐

4

🍎🍏🍎🍏🍎🍏

5

🍏🍎🍊🫐🍏🍎

Van meer naar minder.

Zet de appels op de goede volgorde.

Begin met de meeste appels en eindig met de minste appels.,

PO

Een uitdaging in goed kijken en tellen!
De valstrik zit 'm in de afleiding van het overige fruit én in het feit dat appels zowel rood als groen kunnen zijn.

Deze oefening is vooral gemaakt om je te laten ervaren dat vragen ook op een verrassende manier opgezet kunnen worden.
De leerlingen oefenen met tellen, maar worden ook uitgedaagd op focus en nauwkeurigheid.

Een opdracht met een knipoog, die je wellicht op ideeën brengt om de sorteer-vraag op een creatieve manier in te zetten.

1

4 + 5 appels

2

2 + 4 appels

3

2 + 8 appels

4

8 - 5 appels

5

10 - 3 appels

Van meer naar minder.

Zet de appels op de goede volgorde.

Begin met de meeste appels en eindig met de minste appels.,

PO

Rangschik de woorden van oud naar nieuw.

1

Schip

2

Trein 

3

Auto

4

Wagen

5

Koets

Thema: Vervoer

🔸 Vuur
Prehistorie 2000 v.Chr.), een oerwoord dat al duizenden jaren in onze taal zit; basis voor overleven.

🔸 Straat
Oudheid (0–500), van Latijn strata (via) = geplaveide weg. Ingevoerd met de Romeinse wegen; tot vandaag nog in gebruik.

🔸 Kerk
Vroege middeleeuwen (500–1000), Oudnederlands kirika, uit Grieks kyriakón = "huis van de Heer". Verspreid met de kerstening van de Lage Landen.

🔸 Stad
Late middeleeuwen (1000–1500)

Middelnederlands stat, nederzetting met stadsrechten. Belangrijk tijdens de opkomst van handel en steden.

🔸 Handel
Gouden Eeuw (1600–1700), Middelnederlands handel, maar in de 17e eeuw hét kernwoord door de VOC en wereldhandel.

Deze dia komt uit de 'Oudnederlandse woorden Quiz'.
Kopieer voor de hele quiz deze link:
https://www.lessonup.com/nl/channel/quiz/lesson/Y4fy5tLK254SC6G3y

Vervoer

1. Wagen

2. Schip

3. Koets

4. Trein

5. Auto

– Oudnederlands wagan (8e eeuw).

– Oudnederlands scip (9e eeuw).

– 15e eeuw (Oorspronkelijk uit Hongarije, via Frans coche).

– 19e eeuw, industrialisatie.

– 20e eeuw.

Vind meer inspiratie op ons Inspiratiekanaal.

Alle werkvormen van LessonUp vind je op

het kanaal WoW.

Werkvormen