14.4 Impulsoverdracht tussen neuronen 5V 2526

• Biologie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5

14.4 Impulsoverdracht tussen neuronen

Herhaling

Vul de ontbrekende woorden in bij de nummers en maak de zin biologisch kloppend.

De Na⁺-poorten in een zenuwcel gaan open als gevolg van een (1). Het potentiaalverschil wordt daarna minder (2). Dit heet (3). Als de prikkel sterk genoeg is volgt een (4).

Herhaling

Vul de ontbrekende woorden in bij de nummers en maak de zin biologisch kloppend.

De Na+-K+-pomp pompt (1) de cel in en (2) de cel uit. Dit kost (3). Dit transport draagt bij aan het handhaven van de (4).

Lesdoel (14.4)

Hoe wordt de impuls van een zenuwcel overgedragen op de volgende zenuwcel?

Hoe beïnvloeden (stimuleren/ remmen) zenuwcellen elkaar?

Impulsoverdracht tussen neuronen

Gebeurt met behulp van neurotransmitters.

Lijst met belangrijkste neurotransmitters staat in Tabel 88I.

Impulsoverdracht tussen neuronen

Gebeurt altijd één richting op.

Impulsoverdracht tussen neuronen

Exciterende neurotransmitters

Stimuleren het volgende neuron

bv Acetylcholine

Inhiberende neurotransmitters

Remmen het volgende neuron

bv GABA

Impulsoverdracht tussen neuronen

Elk neuron maakt maar één type neurotransmitter en kan dus ook alleen maar óf stimulerend (exciterend) óf remmend (inhiberend) zijn.

Hoe vindt impulsoverdracht plaats?

1. Impuls bij synaps

2. Ca²⁺ ionen stromen naar binnen

3. Blaasjes fuseren met eindmembraan

4. Neurotransmitter vrij in synapsspleet

5. Na+ poort open 

6. depolarisatie in postsynaptisch neuron

7. Afbraak neurotransmitter

presynaptisch/

postsynaptisch neuron

Exciterend neuron

Exciterende neurotransmitter

Stap 1a: Impuls komt aan bij de synaps (presynaptisch membraan)

Exciterende neurotransmitter

Stap 1b: Ca2+ poorten gaan open, Ca2+ ionen stromen de cel in

Exciterende neurotransmitter

Stap 2: Neurotransmitterblaasjes worden gemobiliseerd (klaargezet)

Exciterende neurotransmitter

Stap 3: Blaasjes fuseren met presynaptisch membraan – neurotransmitter in synaptische spleet

Exciterende neurotransmitter

Stap 4: Neurotransmitter bindt aan receptoren op het post-synaptisch membraan

Exciterende neurotransmitter

Stap 5: Na+ poorten openen: depolarisatie, actiepotentiaal bij voldoende prikkeling

Exciterende neurotransmitter

Stap 6: Neurotransmitter wordt afgebroken door enzymen, poorten sluiten

1. Impuls bij synaps

2. Ca2+ ionen stromen naar binnen

3. Blaasjes fuseren met eindmembraan

4. Neurotransmitter vrij in synapsspleet

5. K+ poort open 

6. Hyperpolarisatie in postsynaptisch neuron

7. Afbraak neurotransmitter

presynaptisch/

postsynaptisch neuron

Inhiberend neuron

Exciterende neurotransmitter

Inhiberende neurotransmitter

K+

K+

Exciterende neurotransmitter-> EPSP

Exciterende postsynaptische potentiaal (EPSP):

de membraanpotentiaal van het postsynaptisch neuron wordt tijdelijk minder negatief

Inhiberende neurotransmitter-> IPSP

Inhiberende postsynaptische potentiaal (IPSP):

de membraanpotentiaal van het postsynaptisch neuron wordt tijdelijk  negatiever

EPSP + IPSP = summatie

Elk neuron heeft contact met meerdere andere neuronen.

EPSP + IPSP = summatie

De optelsom (summatie) van alle EPSP's en IPSP's op een bepaald moment bepalen of er in het postsynaptisch neuron een actiepotentiaal optreedt.

De hoeveelheid neurotransmitter, die per tijdseenheid door een bepaalde zenuwcel in een synapsspleet wordt gebracht, is niet constant. Waar hangt deze hoeveelheid vanaf?

A. De sterkte van aankomende impulsen.

B. De frequentie waarmee impulsen aankomen.

C. De herkomst van aankomende impulsen.

D. De mate van depolarisatie van het presynaptische membraan.

De hoeveelheid neurotransmitter, die per tijdseenheid door een bepaalde zenuwcel in een synapsspleet wordt gebracht, is niet constant. Waar hangt deze hoeveelheid vanaf?

A. De sterkte van aankomende impulsen.

B. De frequentie waarmee impulsen aankomen.

C. De herkomst van aankomende impulsen.

D. De mate van depolarisatie van het presynaptische membraan.

Leerdoelen

9. Je beschrijft de impulsoverdracht via een synaps.

10. Je legt uit wat summatie inhoudt.