Kun jij de moordenaar vinden? - les 1
1 / 35
Lesduur is: 50 minIntroductie
In deze lessenserie gaan leerlingen aan de slag met het oplossen van een moord. Hiervoor doorzoeken ze met SQL een database om zo bewijs te verzamelen. De lessenserie bestaat uit 4 lessen. Deze eerste les introduceert de onderwerpen 'Databases' en 'SQL'.
Instructies
Voorkennis van leerlingen
Deze les vraagt geen specifieke voorkennis. Wel is handig als de leerlingen al iets programmeerervaring hebben zodat de logica die nodig is om SQL te begrijpen wat makkelijker is.
Voorbereiding van de docent
Neem de les een keer door en los de moord zelf op. Print de werkbladen of stel deze online beschikbaar voor de leerlingen.
Leerdoelen/vaardigheden
De leerling kan toelichten hoe data wordt opgeslagen in relational databases.
De leerling weet wat SQL is en waar het voor gebruikt wordt.
De leerling weet hoe je een Entity Relationship Diagram moet interpreteren.
Aansluiting curriculum
Deze les sluit aan bij domein H: Databases.
Feedback
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!
ut.onl/docent4tu
Werkbladen
Onderdelen in deze les
Slide 1 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 2 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 3 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 4 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Wat weet je al over databases?
Slide 5 - Open vraag
Vraag de leerlingen wat ze al weten over het onderwerp. Voorbeelden:
- Een database is een plek waar veel gegevens worden opgeslagen.
- Gegevens in een database zijn vaak geordend in tabellen.
- Een tabel bestaat uit rijen en kolommen.
- Voorbeelden zijn een klantenbestand, een leerlingvolgsysteem, een online winkel of een bibliotheekcatalogus.
- Websites en apps gebruiken databases om gegevens over gebruikers, producten of berichten te bewaren.
- Je kunt gegevens in een database zoeken, toevoegen, aanpassen en verwijderen.
- Met SQL kun je informatie uit een database opvragen.
- Tabellen kunnen met elkaar verbonden zijn, bijvoorbeeld via een klantnummer of productnummer.
Slide 6 - Tekstslide
Een database wordt gebruikt om data op te slaan op een georganiseerde manier. Hoe meer structuur er in de database zit, hoe makkelijker het is om ermee te werken.
Over het algemeen hebben we het over een digitale database waarop data opgeslagen, opgezocht, veranderd en verwijderd kan worden.
Vaak wordt data in databases opgeslagen in tabellen met kolommen en rijen, zoals op het plaatje te zien is.
Hoe de database precies werkt hangt af van hoe hij ingericht is. In deze lessenserie kijken we naar SQL: een soort programmeertaal om met relational databases te werken.
Slide 7 - Tekstslide
Leg de leerlingen uit dat de database normaal nog veel groter zal zijn, en dat we bijvoorbeeld ook alle andere cijfers willen opslaan van de leerlingen.
Hint dat alles in 1 tabel zetten misschien niet de beste optie is, zonder te zeggen waarom precies. Dit gaan de leerlingen op de volgende slide zelf bedenken.
Slide 8 - Tekstslide
Het belangrijkste antwoord waar we naar zoeken is dat er op deze manier heel veel overtollige informatie wordt opgeslagen: als we een inschrijving van een leerling toevoegen aan de database, slaan we ook weer opnieuw alle data over de leerling op.
Andere goede antwoorden zeggen iets over dat de database op deze manier heel onoverzichtelijk is omdat er te veel informatie in staat die er weinig toe doet.
Slide 9 - Tekstslide
Verder uitleg aan de hand van plaatje op de volgende slide
Slide 10 - Tekstslide
Hoe we de database van de vorige slide ook zouden kunnen organiseren, kunnen jullie hier zien in de verschillende tabellen. Leg uit dat we nu in de inschrijvingentabel twee extra kolommen hebben, maar dat er geen overtollige data meer is.
Vraag de leerlingen waarom deze kolommen er zijn, en leg dan uit dat deze kolommen een inschrijving aan een leerling en een activiteit kan koppelen.
Slide 11 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Wat zijn de primary keys?
A
1: Activiteit nummer
2: Inschrijfdatum
3: Naam
B
1: Aantal deelnemers
2: Leerlingnummer
3: Naam
C
1: Activiteit nummer
2: Inschrijfdatum
3: Leerlingnummer
D
1: Activiteit nummer
2: Inschrijfnummer
3: Leerlingnummer
Slide 12 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Slide 13 - Tekstslide
Deze vragen zijn om leerlingen zelf de functie van de foreign key te ontdekken. Als het goed is zeggen ze dat ze het leerlingnummer uit de inschrijvingen tabel gebruikt hebben om de naam te zoeken in de leerlingen tabel. Vertel dat die link precies de functie van de foreign key is.
Slide 14 - Tekstslide
Bespreek alle eigenschappen. De 'ongeordend' eigenschap is niet zo belangrijk.
Leg de datattypes voor elke kolom uit (INT, DATE, INT, INT)
Vraag de leerlingen wat ze denken dat de primary key (inschrijfnummer) en foreign keys (leerlingnummer, projectruimte) zijn.
Slide 15 - Tekstslide
We weten dat leerlingnummer en activiteitnummer in de inschrijvingentabel de foreign keys zijn. Laat de leerlingen bedenken dat deze aan de gelijknamige kolommen in de leerlingentabel en activiteitentabel gelinked zijn.
Slide 16 - Tekstslide
De namen van de tabellen ontbreken allemaal, vermeld dat dit eigenlijk ook bij elke tabel hoort.
Laat ze de positie van de tabel onthouden, die moeten ze op de volgende slide invullen.
Vraag
Welke tabel kan uit een relational database komen?
A
Tabel 1
B
Tabel 2
C
Tabel 3
D
Tabel 4
Slide 17 - Quizvraag
Uitleg in volgende slide
Slide 18 - Tekstslide
Vraag de leerlingen om dit uit te leggen. Tabel 1: alles door elkaar wat datatypes betreft, verkeerde data in kolommen.
Tabel 2: Geen primary key (er kunnen meerdere Luuken of Lisa's zijn)
Tabel 4: verschillende datatypes in de boekingsdata kolom.
Slide 19 - Tekstslide
Deze opdracht laat leerlingen zelf nadenken over hoe je een relational database kan opzetten. De opdracht kent meerdere goede antwoorden. Wel moet in een antwoord geen dubbele informatie zitten.
Bespreek de opdracht als alle leerlingen deze hebben afgerond
Slide 20 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Welke / wat voor grote bedrijven gebruiken relational databases en SQL? En waarvoor?
Je mag ook zelf iets verzinnen.
Slide 21 - Open vraag
Bijna alles is hier goed. Bijna ieder groot bedrijf gebruikt SQL. Je moet databases gebruiken, anders is het bijna onmogelijk om grote hoeveelheden data op te slaan. Het kost te veel opslag en tijd om anders de juiste informatie eruit te zoeken. Voorbeelden: bol.com, amazon, instagram, uber, netflix
Slide 22 - Tekstslide
We gaan terug naar relational databases.
De structuur van een relational database kan duidelijk in beeld worden gebracht met een Entity Relationship Diagram (ERD).
De primary keys (*) en foreign keys (@) zijn ook aangegeven, hier gaan we straks nog even over door. De realtionships zijn aangegeven met een pijl.
Hier is een ERD van de tabellen waar we eerder naar gekeken hebben.
Slide 23 - Tekstslide
Verdere uitleg. Vertel dat de iconen om een primary key en foreign key aan te geven, anders kunnen zijn in een ander ERD.
Slide 24 - Tekstslide
Laat de leerlingen verder werken op het werkblad. Ze kunnen voor opdracht 3 het voorbeeld op de slide gebruiken.
Bespreek eerst met de leerlingen wat ze hebben geantwoord. Ga daarna door naar de volgende slide.
Slide 25 - Tekstslide
Dit is een voorbeeld. Leerlingen kunnen het ook net iets anders hebben opgeschreven. Er meerdere goede antwoord. Wel moet in het resultaat geen dubbelingen tellen. Je wil zo veel mogelijk dubbele informatie uit de vorige tabel halen.
Reflectievraag
Wat is geen onderdeel van een relational database?
A
Primary key
B
Vast datatype per kolom
C
Foreign key
D
De rijen zijn altijd gesorteerd
Slide 26 - Quizvraag
Wel onderdeel: A - een tabel moet altijd een primary key hebben. Dit is vaak een cijfer of letterreeks die iedere rij uniek maakt.
Wel onderdeel: B - iedere kolom moet een vast datatype hebben. Dit maakt het makkelijk om data te verwerken. Je kunt bijvoorbeeld geen gemiddeldes nemen van reeksen als deze voor de helft uit cijfers en voor de andere helft uit letters bestaan.
Wel onderdeel: C - Foreign key
Een foreign key is nodig om verbanden tussen tabellen duidelijk te maken.
De rijen hoeven niet gesorteerd te zijn. Deze kun je door middel van SQL sorteren op gewenste criteria.
Reflectievraag
Wat gebruiken we om data te vinden in een database?
Slide 27 - Open vraag
Voorbeelden goed antwoord: Query, SQL, zoekopdracht
Reflectievraag
Wat hoort niet bij een relational database?
A
Tabellen koppelen
B
Primary key
C
Gedupliceerde data
D
Vaste datatypes
Slide 28 - Quizvraag
Hoort wel: A - Tabellen koppelen
Een relationship geeft aan hoe de tabellen op elkaar aansluiten.
Hoort wel: B - Primary key
Primary key geeft aan welke kolom zorgt dat alle rijen uit de tabel uit elkaar kunnen worden gehaald. De primary key wordt vaak gekoppeld aan een Foreign key.
Hoort wel: C - Geen overtollige data
Bij een relationship hoort geen overtollige data te zijn.
Hoort niet: D - Vaste datatypes
Een relationship kan van alles zijn, zolang deze maar overeenkomt tussen tabellen.
Slide 29 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 30 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 31 - Tekstslide
Toelichting
Deze dia is bedoeld om leerlingen te helpen zich te oriënteren op vervolgopleidingen, hoewel dat vaak nog een ver-van-mijn-bed-show is. Onbekend maakt onbemind en op deze manier maken ze kennis met wellicht onbekende studierichtingen.
Slide 32 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 33 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 34 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 35 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
