Les 1. Inleiding Psychologie

• psychologie
• MBO
• Studiejaar 2

 Psychologie

periode 1

Waar denk je aan bij het vak psychologie?

Planning deze periode

Week 1: Introductie psychologie & gedrag

Week 2: Waarnemen en observeren

Week 3: Ontwikkelingspsychologie: baby - adolescent

Week 4: Ontwikkelingspsychologie: volwassenen - ouderen

Week 5: Persoonlijkheid en gedrag

Week 6: Nature vs nurture

Week 7: Herhaling en verdieping

Afspraken

Benodigdheden:

Reader: Digitaal te vinden in teams

Laptop​: 

Studiewijzer             (in teams)​

Huiswerkopdrachten (inleveren via teams)​

Na deze les weet je

• de beschrijving van wat we onder psychologie verstaan
• wat we onder gedrag verstaan en wat gedragsdeterminanten zijn

Wat is psychologie

psyche = ziel

logos = kennis

psychologie = de wetenschap van het gedrag

We gaan het hebben over de diverse stromingen, visies, mensbeeld.

Sommige komen uit elkaar voort en sluiten aan.

Sommige zijn contrasterend 

Wat is een psycholoog?

letterlijk: “iemand die kennis heeft van de ziel/geest” → oftewel: een deskundige in de leer van de menselijke geest en gedrag.

Wie was de grondlegger van de psychodynamische psychologie?

1. Skinner
2. Sigmond Freud
3. Pavlov
4. Maslow

Freud was een dokter uit Oostenrijk en wordt gezien als de vader van de psychoanalyse.

Hij dacht dat ons gedrag niet alleen wordt gestuurd door wat we wíllen en denken, maar ook door dingen die onbewust in ons hoofd zitten.

Belangrijkste ideeën:

Onbewuste → gevoelens en herinneringen die we niet direct weten, maar die wel ons gedrag beïnvloeden.

Id, ego en superego → drie delen van de persoonlijkheid:

Id: je driften en verlangens (“ik wil het nú”).

Ego: de bemiddelaar (“wat kan in de praktijk?”).

Superego: je geweten (“wat hoort netjes en goed te zijn?”).

Dromen → volgens Freud een kijkje in het onbewuste.

Ontwikkeling → hij legde veel nadruk op hoe ervaringen in de kindertijd ons als volwassene vormen.

Stel, je hebt heel veel zin in een frietje tijdens de les.

Je id (oerinstinct)  roept: “Ga nú halen!”

Je superego zegt: “Nee, dat is ongezond én niet netjes in de les.”

Je ego probeert een oplossing te vinden: “Oké, ik haal straks in de pauze iets te eten.”

📝 Mini-opdracht

Stap 1: Bedenk een situatie waarin je iets héél graag wilt, maar het eigenlijk niet handig of netjes is (bijv. snoepen, gamen, op je telefoon zitten in de les).

Stap 2: Schrijf in 3 korte zinnen wat je id, superego en ego dan zouden zeggen.

👉 Voorbeeld:

Id: “Pak die telefoon en check direct je appjes!”

Superego: “Nee, dat hoort niet in de les, dat is respectloos.”

Ego: “Ik check mijn telefoon straks in de pauze.”

 Het gedrag als onderwerp van de psychologie

Gedrag is alles wat de mens doet en wat we kunnen waarnemen.

- Zowel bewust als onbewust

- Actie           reactie

Wat versta jij onder normaal gedrag?

Wat versta jij onder afwijkend gedrag? ...

Gedrag in de praktijk

Normaal gedrag                       persoon gedraagt zich conform leeftijd, ontwikkeling en cultuur

Afwijkend                           persoon doet dit niet

Waarneembaar gedrag:

Het is natuurlijk erg belangrijk dat een observatie betrouwbaar is. Als een ander de observatie zou uitvoeren, moet dat dezelfde gegevens opleveren. Dit bereik je door alleen naar waarneembaar gedrag te kijken.

Eerst de feiten:

Als je observeert, probeer je dat zo veel mogelijk te doen zonder het gedrag meteen te interpreteren. Je verzamelt puur de feiten. Later geef je daar pas een betekenis aan. Je schrijft op wat je ziet en niet wat je denkt te zien.  Dus GEEN oordeel over wat je ziet .

Schrijf voor jezelf kort een situatie op in het dagelijks leven waarin je eigen mening of een vooroordeel over iemands gedrag invloed had op je handelen.

 Het gedrag als onderwerp van de psychologie

Uitgangspunten:

• Gedrag kan verschillende oorzaken hebben
  
• Er is een goede reden voor dat gedrag
  
• Mensen kiezen (onbewust) voor eigen veiligheid en het juiste op dat moment (ook al is de uitkomst negatief)

belangrijk om te beseffen dat als hij/ zij het anders had kunnen doen, dat dan ook zou hebben gedaan, herkenning in je eigen leven.

Iedereen heeft dus een goede reden voor zijn/haar gedrag

Factoren die ons gedrag bepalen

Gedragsdeterminanten               Factoren die ons gedrag/ontwikkeling (mede) bepalen

Interne factoren

Lichamelijke oorzaken (voorbeelden zie reader)

Geestelijke invloeden

Sociale behoeften

Externe factoren

Fysische omgeving

Sociale omgeving

Determinanten

De determinanten samen geven een overzicht van alle mogelijke invloeden op gedrag. Belangrijk om op te merken is dat de verschillende

determinanten ook met elkaar samenvoegen wanneer ze gedrag beïnvloeden. Ze staan

dus niet los van elkaar maar vormen een complex samenspel van invloeden dat bij elk

individu verschillend kan zijn. Zo kunnen ze elkaar versterken of net ondermijnen.

Het gedrag van mensen zegt iets over de oorzaken die er aan ten grondslag liggen

Gedrag zegt iets over

• Lichamelijk welzijn/lichamelijke ontwikkeling
  
• Cognitieve ontwikkeling
  
• Sociale ontwikkeling
  
• Persoonlijkheidsontwikkeling
  
• Belevingswereld
  
• Sociale omgeving
  
• Fysische omgeving
  

Aandachtpunten in de praktijk

Let op wanneer je iemands gedrag probeert te verklaren of er betekenis aan te geven:

• Er is geen 1 op 1 oorzaak en gevolg (niks zeggen betekent niet altijd dat iemand verlegen is…) welke oorzaak kan b.v. nog meer?
  
• Onze eigen ervaringen kunnen soms misleidend zijn: (aaah….. het zal wel dit……. betekenen) referentiekader
  
• Steeds opnieuw/ onbevooroordeeld ‘kijken’
  

Welke term hoort bij onderstaande beschrijving:

Factoren die ten grondslag liggen aan ons gedrag noemen we

1. Gedragsdeterminanten
2. Omgevingsfactoren
3. Karakter
4. interne factoren

Factoren die ons gedrag tijdens het werk bepalen

Geef een voorbeeld bij deze

factor.

Kijkend naar vorige vraag: Waarom is het in ons werkveld zo belangrijk om ook te kijken naar je eigen gedrag?

Ik heb een indruk gekregen van het vak psychologie

0100

Schrijf 2 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 1 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je (deze les) nog niet zo goed hebt begrepen.