Etiketten
Etiketten
Deze slide heeft geen instructies
Inchecken
Popcorn - staan - vraag beantwoorden
Vraag is:
Wat staat er bovenaan je to-do-lijst voor vandaag?
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerkopdracht 5/12 niet gemaakt?
Jouw route - iemand zelfstandig werken?
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Je kunt benoemen welke informatie op verpakkingen van voedingsmiddelen staat
Je weet wat de informatie op verpakkingen van voedingsmiddelen betekent
Je kunt een voedingswaarde tabel beoordelen
Je kunt een voedingswaarde tabel omrekenen naar eigen consumptie
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer lees je een etiket?
Deze slide heeft geen instructies
Etiket lezen handig, wanneer je...
producten wilt vergelijken
wilt weten wat er in een product zit
wilt weten hoe een product is gemaakt
wilt weten waar het product vandaan komt
wilt weten of een product een topkeurmerk heeft
wilt weten hoe je het product moet bewaren
een voedselallergie hebt
Deze slide heeft geen instructies
We beginnen met het saaie gedeelte...
Europese wetgeving, regelt de basis;
De meeste wet- en regelgeving is Europees, dit betekent dat in alle landen van de EU dezelfde regels gelden.
In Nederland: hebben we de wet Voedselinformatie.
In NL is deze wet vertaald in het Warenwetbesluit Informatie Levensmiddelen (WIL)
Deze slide heeft geen instructies
Warenwetbesluit Informatie Levensmiddelen (WIL)
Doel:
-Eisen over wat er op een etiket moet staan
-Leesbaarheid van het etiket verbeteren
-Consument gelegenheid geven een goede voedselkeuze te maken
-Niet misleidend
Deze slide heeft geen instructies
Wat moet er verplicht op een etiket staan (mindmap)?
Pak je mindmap erbij, die je hebt gemaakt voor de thuiswerkopdracht van 5/12.
Deze slide heeft geen instructies
Verplicht gegevens op etiket
bij voorverpakte producten:
Voedingswaarde per 100 gr. of 100 ml:
Energie (kcal/Kj)
Vetten
Verzadigd vet
Koolhydraten
waarvan suikers
Eiwitten
Zout
Naam van het levensmiddel
Ingrediëntenlijst van groot naar klein
Hoeveelheid van de ingrediënten (KWID)
Eventueel aanwezige allergenen
Houdbaarheidsdatum (THT of TGT)
Netto hoeveelheid van het product
Bewaarvoorschriften of gebruiksvoorwaarden
Naam en contactgegevens van de fabrikant of verkoper
Land van oorsprong of plaats van herkomst
Gebruiksaanwijzing als het moeilijk te gebruiken is zonder gebruiksaanwijzing.
Alcoholpercentage (indien meer dan 1,2%)
Deze slide heeft geen instructies
En verder goed om te weten...
Kolom tekst
Verplicht: minimale lettergrootte: 1,2 millimeter
Op hele kleine verpakking (<80cm2): 0,9 millimeter
Alles moet in Nederlands vermeld staan.
Andere voedingsstoffen mogen: onverzadigde vetten, polyolen, zetmeel, vezels.
Mineralen en vitamines, als ze in significante hoeveelheid aanwezig zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Uitzonderingen
Maaltijden in restaurant heeft geen verplichtingen.
Alcoholische dranken en producten als verse groente en fruit, kruiden en zout vallen niet onder deze regels.
Deze slide heeft geen instructies
Mensen die in de supermarkt etiketten lezen zijn gemiddeld lichter en gezonder?
Waar
Niet waar
Deze slide heeft geen instructies
Het is waar!!
Mensen die in de supermarkt etiketten lezen, zijn gemiddeld lichter en gezonder. Bron: www.nu.nl
Etiketlezende vrouwen zijn gemiddeld zo’n 4 kilo lichter, mannen zo’n 400 gram, ontdekten onderzoekers van onder meer de Universidade de Santiago de Compostela in Spanje.
Mensen die in de supermarkt etiketten lezen, zijn gemiddeld lichter en gezonder. Val je echt af wanneer je etiketten op voedselverpakkingen leest?
Weet jij hoe je een etiket moet lezen? Doe deze test van Quest
Mensen die in de supermarkt etiketten lezen, zijn slanker dan mensen die helemaal geen aandacht besteden aan de tekst op de verpakking. Dat geldt vooral voor vrouwen. Etiketlezende vrouwen zijn gemiddeld zo’n 4 kilo lichter, mannen zo’n 400 gram, ontdekten onderzoekers van onder meer de Universidade de Santiago de Compostela in Spanje.
Ze denken dat dit komt doordat etiketlezers zien hoeveel vet en suiker er bijvoorbeeld in een product zit.
Ook andere studies laten zien dat mensen die etiketten lezen er een gezonder dieet op nahouden dan mensen die ze niet bekijken.
Maar er is een groot probleem met etiketten. Ze zijn ingewikkeld om te begrijpen. En in de supermarkt beslis je in een paar seconden of je iets wel of niet koopt. Volgens het Voedingscentrum leest meer dan een derde van de Nederlanders nooit of bijna nooit wat er op het etiket staat. Als ze het wel doen, kijken de meeste mensen alleen naar de houdbaarheidsdatum, hoeveel erin zit en hoelang het duurt om iets klaar te maken.
Nog minder aandacht krijgt de voedingswaardetabel. Hierin zie je bijvoorbeeld hoeveel verzadigd vet, suiker of zout een product bevat. "Er is best veel voedingskennis nodig om die informatie te begrijpen en toe te passen in je eigen eetpatroon", verklaart Ellen van Kleef, universitair hoofddocent consumentengedrag en voeding aan Wageningen UR.
Meesten beoordelen product op één criterium
Opdrachten
Individueel
Tweetallen
Doe de test!
Zie link volgende slide
Oefenen met etiket lezen
Deze krijg je op papier
Deze slide heeft geen instructies
Weet jij hoe je een etiket moet lezen?
Kom erachter of jij weet hoe je een etiket moet lezen!
Ga naar google en zoek op:
'Quest etiket lezen'
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Referentie Inname (RI)
Geeft aan:
hoeveel 1 portie van het product bijdraagt aan je dagelijkse voedingsstoffen (in procenten)
Dit is handig om in een oogopslag een product te beoordelen op een aantal voedingsstoffen.
Voor vitamines is het prima als je de 100% haalt. Maar voor zout en verzadigd vet geldt juist: hoe minder, hoe beter. Referentie-inname
Om de voedingswaardetabel iets begrijpelijker te maken, staat bij elke voedingsstof de zogeheten referentie-inname aangegeven. Hoeveel procent van het vet of zout dat je dagelijks maximaal mag eten, bevat één koekje of een handje nootjes?
De referentie-inname gaat altijd per portie.
Maar als je twee soorten nootjes vergelijkt, moet je toch weer naar de hoeveelheid per 100 gram kijken. Want de ene fabrikant vindt dat een portie noten 30 gram is, de andere 40.
Het wordt helemaal ingewikkeld om te kijken naar meerdere voedingsstoffen in bijvoorbeeld verschillende soorten cruesli. Is cruesli met iets meer vet maar minder suiker dan verstandig? Of toch die met meer suiker maar minder vet? Welk product is minder ongezond? Dat is lastig te begrijpen.
De meeste mensen beoordelen een product dan ook op basis van één criterium. Meestal is dat de hoeveelheid vet, of het aantal kilocalorieën. Meer is te moeilijk. Van Kleef: "Eigenlijk moet al die voedingsinformatie voor consumenten veel simpeler worden samengevat."
Vinkje werkt verwarrend
De belangrijkste Nederlandse poging om voedingsinformatie op een etiket samen te vatten, was het vinkje. Producten met dat logo waren de ‘gezondere keuze’ in een bepaalde categorie. Er was bijvoorbeeld mayonaise te koop met zo’n vinkje. Die was minder ongezond dan andere soorten mayonaise, maar nog steeds allesbehalve superfood. Nogal verwarrend voor consumenten. In oktober 2018 is het vinkje afgeschaft
In andere landen, zoals Engeland en Frankrijk, staat er een 'verkeerslicht' op verpakkingen. De hoeveelheid calorieën, vet, suiker en zout krijgen een groene, oranje of rode kleur. De University of Surrey in Engeland analyseerde eerdere studies naar versimpelde voedingsinformatie op verpakkingen. Hoe meer stoplichten en andere hulpmiddelen erop stonden, hoe beter ze producten konden rangschikken van gezond naar ongezond.
Begrijpen betekent niet direct ernaar handelen
In theorie helpt die versimpelde informatie dus. Maar begrijpen welk van de producten gezonder is, wil nog niet zeggen dat je daarnaar handelt. Van Kleef: "Er is heel weinig bewijs dat zo’n etiket echt zorgt dat mensen gezondere dingen inslaan en gezonder gaan eten. Als je in de winkel staat, heb je vaak heel andere redenen om een voedingsmiddel te kopen. Het moet vooral lekker zijn en vaak ook makkelijk." En zelfs als je heel goed weet wat gezond is: je moet de verleiding van al dat ongezonds nog wel kunnen weerstaan.
Waarom etikettenlezers dan toch gezonder? De verklaring die het meest voor de hand ligt, is simpel. Mensen die etiketten lezen, zijn toch al meer geïnteresseerd in voeding. Daarom eten ze verstandiger en hebben ze een gezonder gewicht. Van Kleef: "Je kunt van een etiket geen wonderen verwachten."
Referentie Inname (RI)
Energie: 8400 kJ/2000 kcal
Totale vetten: 70 gram
Verzadigde vetzuren: 20 gram
Koolhydraten: 260 gram
Suikers: 90 gram
Dit zijn ook van nature aanwezige suikers in bijvoorbeeld fruit, groente, zuivel
Eiwitten: 50 gram
Zout: 6 gram
% dat in icoon staat = berekend op basis van richtwaarden.
Deze richtwaarden zijn vastgelegd in de wetgeving als referentie- innames.
Referentie- innames
volwassenen
Deze slide heeft geen instructies
Referentie Inname (RI)
Let op!
RI geldt voor een 'gemiddelde volwassene'
Geen rekening gehouden met: leeftijd- geslacht- activiteit
Het is informerend, geen leidraad van hoeveel je moet eten
RI gaat altijd over een portie en die kunnen verschillen in grootte.
RI betekent niet dat je 100% moet halen (voor vitamines goed, maar voor zout geldt juist: hoe minder, hoe beter)
Een halve literfles frisdrank bestaat bijvoorbeeld uit 2 porties. De fabrikant berekent de hoeveelheid suiker voor 1 portie en zet dat op het etiket. De meeste mensen drinken zo’n flesje in één keer leeg, terwijl ze niet weten dat het eigenlijk 2 porties zijn. Je krijgt dan wel 2 keer zoveel suiker binnen als het gehalte dat voor 250 milliliter op het etiket staat.
Referentie- innames
volwassenen
Energie: 8400 kJ/2000 kcal
Totale vetten: 70 gram
Verzadigde vetzuren: 20 gram
Koolhydraten: 260 gram
Suikers: 90 gram
Dit zijn ook van nature aanwezige suikers in bijvoorbeeld fruit, groente, zuivel
Eiwitten: 50 gram
Zout: 6 gram
Deze slide heeft geen instructies
Inzoomen
Ingrediënten
Voedingswaarde
Allergenen
Houdbaarheid
KWID
E-nummers
Claims
Deze slide heeft geen instructies
Ingrediëntenlijst
Aangeduid met: "Ingrediënten:"
Een opsomming van alle in het product aanwezige grondstoffen
Het ingrediënt dat het meest in het product zit staat vooraan, en dat er het minst inzit achteraan.
Suikers
Als er suikers zijn toegevoegd, moet een fabrikant dit vermelden bij de ingrediënten.
Denk aan: melksuiker, glucose- fructosestroop, lactose, appelsap, agavesiroop, enzovoort.
Deze slide heeft geen instructies
Voedingswaardetabel
De hoeveelheid energie en voedingsstoffen die het product bevat aangegeven per 100 gr. vaste stof of 100 ml vloeibare stof, dit is vastgesteld in de wetgeving.
Verplichte weergave:
Energie (kcal/Kj)
Vetten
waarvan verzadigd
Koolhydraten
waarvan suikers
Eiwitten
Zout
Deze slide heeft geen instructies
Allergenen
Eiwitten die allergische reacties kunnen opwekken.
-Voedsel: komen het lichaam binnen via voedsel
-Inhalatie: komen het lichaam binnen via inademing
-Contact: komen het lichaam binnen via contact met de huid (cosmetica)
Allergische reactie lopen uiteen van:
diarree - overlijden
Bovenstaande allergenen moeten altijd op het etiket staan. Het moet opvallen, bijvoorbeeld met dikgedrukte tekst of in hoofdletters. Het maakt daarbij niet uit hoeveel van de stof in het voedingsmiddel zit of met welk doel het gebruikt is. Het kan dus gaan om een ingrediënt of om een hulpstof bij de productie. Ook stoffen die van de allergenen gemaakt worden, moeten op het etiket staan. Denk daarbij aan aroma’s.
Allergenen
Ingrediënten die de meeste overgevoeligheidsreacties veroorzaken heel duidelijk vermelden op etiket.
Ook de afgeleide stoffen die overgevoeligheid kunnen veroorzaken moeten worden genoemd.
Dikgedrukt
HOOFDLETTERS
Schuingedrukt
Waar te vinden op het etiket?
Bovenstaande allergenen moeten altijd op het etiket staan. Het moet opvallen, bijvoorbeeld met dikgedrukte tekst of in hoofdletters. Het maakt daarbij niet uit hoeveel van de stof in het voedingsmiddel zit of met welk doel het gebruikt is. Het kan dus gaan om een ingrediënt of om een hulpstof bij de productie. Ook stoffen die van de allergenen gemaakt worden, moeten op het etiket staan. Denk daarbij aan aroma’s.
Deze slide heeft geen instructies
14 ingrediënten
glutenbevattende granen zoals tarwe (waaronder spelt en khorasantarwe), rogge, gerst en haver.
ei
vis
pinda
noten, zoals amandelen, hazelnoten, walnoten, cashew- noten, pecannoten, paranoten, pistachenoten en macadamianoten
soja
melk, inclusief lactose
schaaldieren
weekdieren
selderij
mosterd
sesamzaad
sulfiet
lupine
Sulfieten (E-nummers E220 t/m E228) zijn conserveermiddelen en kunnen van nature veel zitten in gedroogde vruchten, wijn en citroensap.
Lupine: plantensoort, soort boon.
Uitzonderingen 'allergenen'
Er geldt ook een informatieplicht betreft de 14 allergenen voor niet- voorverpakte producten.
Dus in restaurants, slagerijen, bakkerijen, zorginstellingen en catering.
Hoe? Daar is de ondernemer vrij in.
Deze slide heeft geen instructies
Vanaf hier verder!
Inchecken:
Hoe zitten we er bij vandaag?
Deze slide heeft geen instructies
Terugblik
-Verplichte items etiket
-Referentie inname
-Ingrediëntenlijst
-Voedingswaardetabel
-Allergenen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Houdbaarheid
Twee varianten:
THT (ten minste houdbaar tot)
t/m welke datum het voedsel de juiste kwaliteit heeft;
na tht gebruiken? Dat kan, mits de verpakking onbeschadigd is en het eten er goed uitziek, smaakt en ruikt.
TGT (te gebruiken tot)
t/m welke datum het voedsel veilig gebruikt mag worden;
staat op zeer bederfelijke producten
na tgt gebruiken? Nee!
Deze slide heeft geen instructies
Hoeveelheid van bepaald ingrediënt
Van sommige ingrediënten moet op de verpakking van het product het percentage vermeld worden. Dit heet kwantitatieve ingrediëntendeclaratie (KWID).
Dit moet in drie gevallen:
Wanneer het ingr. voorkomt in de productnaam of met de verkoopnaam wordt geassocieerd
VB: roomboterstroopwafels (het percentage roomboter en stroop)
Wanneer een ingr. opvallend in woord of beeld weergegevens is op het etiket/ verpakking
VB: plaatje van vruchten (het percentage van de betreffende vrucht)
Wanneer het ingr. het levensmiddel karakteriseert en onderscheidt van producten waarmee het kan worden verward.
VB: Marsepein (percentage amandelen)
Deze slide heeft geen instructies
E-nummers
Dit zijn: kleurstoffen, smaakversterkers en conserveermiddelen.
Deze staan verplicht genoemd onder ingrediënten
Kan als E-nummer of als 'gewone naam'.
Voorbeeld: E330 is hetzelfde als Citroenzuur
Eerst de functie dan het E-nummer
Voorbeeld: conserveermiddel (E-202)
Er zijn 27 functies die E-nummers kunnen hebben (zie Voedingscentrum)
Deze slide heeft geen instructies
E-nummers - wet & regelgeving
Het is verboden stoffen zomaar toe te voegen aan eten en drinken!
Fabrikanten moeten eerst door een uitgebreide toelatingsprocedure.
De EFSA beoordeelt of een stof veilig is.
E - staat voor Europa
Code - gecontroleerd en goedgekeurd voor gebruik in Europa
In de wet staat aan welke producten E-nummers mogen worden toegevoegd, hoeveel en onder welke voorwaarden.
In de media gaan berichten rond die mensen onterecht bang maken voor E-nummers. Er is geen bewijs uit goed onderzoek dat E-nummers schadelijk zijn. Onveilige stoffen mogen vanuit de wet namelijk niet gebruikt worden. E-nummers kun je dus veilig eten en drinken, maar toch zijn er mensen die E-nummers liever vermijden. Dat is op zich niet erg, want producten met veel E-nummers zoals snoep, snacks, sauzen en frisdranken, staan meestal ook niet in de Schijf van Vijf.
Regels rondom E-nummers
Mogen deze zomaar worden toegevoegd aan product?
Veiligheidsmarge
E-nummers - veilig?
Er is geen bewijs dat E-nummers schadelijk zijn voor de gezondheid!
EFSA onderzoekt en stelt vast welke hoeveelheid veilig is.
ADI = aanvaardbare dagelijkse inname
In milligram per kg lichaamsgewicht per dag
Hoe onderzocht? Op basis van dierproeven:
-verschillende hoeveelheden van een stof binnen
-nagaan wat de hoogste hoeveelheid is waarbij negatieve effecten ontstaan
-vervolgens die hoeveelheid door 100 delen = veiligheidsmarge
Voor veel E-nummers geldt een ADI. ADI staat voor ‘aanvaarbare dagelijkse inname’. Het is de hoeveelheid die mensen gemiddeld gezien zonder problemen élke dag van hun leven binnen kunnen krijgen. De ADI wordt meestal bepaald op basis van dierproeven. Dieren krijgen dan verschillende hoeveelheden van een stof om te bekijken wat de hoogste hoeveelheid is waarbij geen negatieve effecten ontstaan. Vervolgens wordt deze hoeveelheid door 100 gedeeld, als veiligheidsmarge.
Claims
Is een bewering over de eigenschap van een voedingsmiddel.
-Gezondheidsclaims: voedingsmiddel is voordelig voor je gezondheid
Denk aan: 'cholesterolverlagend'
-Voedingsclaim: dit zegt dat een product positieve eigenschappen heeft, zoals 'light' of 'vezelrijk'.
Strenge regelgeving!
-Gezondheidsclaims worden altijd beoordeeld door de EFSA (Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid)
-Voedingsclaims niet beoordeeld door EFSA, maar moeten wel op de lijst van goedgekeurde claims staan
De regels over claims gelden voor producten die in de winkel liggen.
En voor voedingsmiddelen in restaurants, ziekenhuizen, scholen en andere instellingen.
Ook voedingssupplementen vallen onder deze regeling.
Tot slot: als er een claim opstaat hoeft dit niet te betekenen dat het ook gezond is (vb: koekje extra calcium).
Nutrition claims - Food Safety - European Commission
Claims
Ondanks strenge regelgeving, kunnen claims toch misleidend zijn:
'Laag in zoutgehalte'
'Suikerarm'
'Light'
'Vezelrijk'
Klinkt mooi, maar is dit wel de beste keus?
'Ambachtelijk'
'Vers'
Dit zijn vaak verkooppraatjes!
Deze slide heeft geen instructies
Laat je niet foppen!
Herken de verkooptrucs
Loze kreten op verpakking
om je te verleiden van het product te kopen
Light of zonder toegevoegde suiker
light producten bevatten niet altijd minder calorieën dan de gewone variant
zonder toegevoegde suikers zegt niets over de van nature aanwezige suikers
Verleidelijke plaatjes
Niet alle porties zijn even groot
calorieën benoemen voor 1 portie, maar in meeneemverpakking zitten twee porties
Natuurlijke naam i.p.v. E-nummers
Wapen jezelf tegen verkooptrucjes
Als je weet waar je op moet letten, kennen voedingsmiddelen geen geheimen meer. Je weet dan wat er inzit en wat waar is van de kreten die op de verpakking staan. Fris uitziende verpakkingen en mooie praatjes maken een product aantrekkelijk, waardoor het beter verkoopt. Maar ze kunnen je wel op het verkeerde been zetten. Laat je niet foppen en wapen je jezelf tegen trucjes op de verpakking.
Laat je niet foppen door de verpakking
Mooie kreten, fris uitziende verpakkingen en mooie praatjes verkopen beter. Fabrikanten zetten deze middelen dan ook graag in. Maar ze kunnen jou als consument wel op het verkeerde been zetten. Wat je ziet en leest op de verpakking, hoeft niet altijd te kloppen. Door de verkooptrucs te herkennen, wapen je jezelf beter.
1. Loze kreten op de verpakking
Op de voorkant van de verpakking vind je vaak kreten als ‘bron van vezels’ of ‘goed voor de weerstand’. Die kreten noemen we claims. Soms klopt zo’n claim inderdaad. Maar meestal zijn het loze kreten om jou te verleiden het product te kopen. Als er ‘ambachtelijk’, ‘vers’ of ‘natuurlijk’ op de verpakking staat, dan klinkt dat mooi. Maar het zegt niets. Zo kan een ‘ambachtelijk’ brood net zo goed in de fabriek zijn gemaakt.
Deze slide heeft geen instructies
Suiker
Alles dat op -ose- of siroop/ stroop eindigt = een vorm van suiker
1 suikerklontje = 4 gram suiker, dit kan helpen bij het lezen van een etiket.
Suikervrij=
suikergehalte van het product mag max. 0,5 gr per 100 gr./ml
Suikerarm = max. 5 gram per 100 gram of 2,5 gram per 100 ml.
Zonder toegevoegde suikers = 'geen suiker zijn toegevoegd.
'Koolhydraten' en 'waarvan suikers' op een etiket?
Waarvan suikers = koolhydraten van 1 en 2 ketens
(monosachariden: glucose, fructose en galactose.
Disachariden: maltose, lactose en sucrose)
Deze slide heeft geen instructies
Bewust kiezen
'Ik kies bewust logo' of 'het vinkje'
'Nutriscore'
= voedselkeuzelogo van overheid
Score loopt van A tot en met E
Je vergelijkt dezelfde soort producten met elkaar
Product met score A is niet altijd een gezonde keuze
Deze slide heeft geen instructies
Tot slot
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Etiket 1
Juist
-66 kcal = 100 gram = 100%
-6,8 gr KH
-1 gram KH = 4 Kcal
-6,8 gr KH x 4 = 27,2
Deze slide heeft geen instructies
Etiket 2
Onjuist
38% KH
30% eiwit
28% vet
Deze slide heeft geen instructies
Etiket 3
Juist
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Je kunt benoemen welke informatie op verpakkingen van voedingsmiddelen staat
Je weet wat de informatie op verpakkingen van voedingsmiddelen betekent
Je kunt een voedingswaarde tabel beoordelen
Samenhang ingrediënten van etiket met macronutriënten
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Over naar 'presenteren'
Tafels naar elkaar!
Deze slide heeft geen instructies