LES 9 · THEMA B
Individu & Groep
Standpunten en Handelingsmogelijkheden
Wat vind jij — en wat doe jij ermee?
💬 Als jij ergens een onrechtvaardigheid ziet, wat doe jij dan?
LES 9 · THEMA B
Individu & Groep
Standpunten en Handelingsmogelijkheden
Wat vind jij — en wat doe jij ermee?
💬 Als jij ergens een onrechtvaardigheid ziet, wat doe jij dan?
Koppeling kwalificatie-eisen: doelzin 4 en 5
Aan het einde van de les kun jij:
reflecteren op een eigen ervaring met botsende belangen.
beschrijven welke keuzes jij hebt gemaakt en wat het effect was.
minimaal twee handelingsopties formuleren voor situaties met spanning.
uitleggen welke gevolgen deze opties hebben voor jezelf en voor anderen.
beargumenteren hoe jouw handelen aansluit bij democratische waarden.
🎯 Leerdoelen
Deze slide heeft geen instructies
📖 Theorie
Vijf analysevragen + Signalenlijst
1. Welke partijen zijn betrokken?
Om welke personen, groepen of organisaties gaat het?
2. Wat wil elke partij?
Is dat eigenbelang, groepsbelang of algemeen belang?
3. Welke belangen botsen?
Welke gaan ten koste van elkaar?
4. Waarom botst het?
Schaarste? Verschillende waarden? Maatschappelijke ontwikkelingen?
5. Hoe komen partijen op voor hun belang?
Onderhandelen, lobbyen, demonstreren, staken, rechter.
Signalenlijst: ✓ Voordeel van één gaat ten koste van ander ✓ Mensen zijn het openlijk oneens ✓ Partijen zoeken steun ✓ Mensen organiseren acties ✓ Er komen nieuwe regels
Deze slide heeft geen instructies
Je leest dat studenten demonstreren voor een hogere stagevergoeding. Wat is stap 3 van de analyse?
❓ Quizvraag
Welke partijen zijn betrokken bij de demonstratie?
Wat willen de studenten?
Welke belangen botsen — studenten vs. werkgevers vs. overheid?
Waarom demonstreren ze nu?
💡 Uitleg: Stap 3 = welke belangen botsen. Studenten: eerlijke vergoeding. Werkgevers: lage kosten. Overheid: arbeidsmarkt reguleren. Deze belangen gaan ten koste van elkaar.
📖 Theorie
Vijf manieren om invloed uit te oefenen
1. Iets bespreekbaar maken
Via social media, pers, gesprekken. Bijv: langstudeerboete weken lang in het nieuws.
2. Meedoen via officiële wegen
Gesprekken met politici en bestuurders. Bijv: studentenorganisaties spraken Kamerleden.
3. Actie of protest organiseren
Demonstreren, petities. Bijv: >130.000 handtekeningen op het Malieveld.
4. Onderzoeken
Uitzoeken wie het hardst geraakt wordt. Bijv: studentenorganisatie ISO deed onderzoek.
5. Mensen bij elkaar brengen
Vakbonden, docenten en bestuurders steunden protest. Samen sterker.
In december 2024 werd de langstudeerboete geschrapt — alle acties bij elkaar maakten het verschil.
Vijf manieren om invloed uit te oefenen (boek #4.3)
🖱️ Sleepvraag — Sleep de kaartjes naar de juiste categorie
📱 LessonUp
Sleep elke vraag naar de bijbehorende democratische waarde.
Vrijheid
← sleep hier naartoe
Gelijkwaardigheid
← sleep hier naartoe
Solidariteit
← sleep hier naartoe
Verdraagzaamheid
← sleep hier naartoe
Rechtszekerheid
← sleep hier naartoe
Te slepen kaartjes:
Is iedereen vrij een eigen keuze te maken?
Wordt iedereen gelijkwaardig behandeld?
Is er aandacht voor kwetsbare groepen?
Wordt een andere manier van leven geaccepteerd?
Gelden de wetten voor iedereen gelijk?
💡 Deze waarden gebruik je om jouw standpunt én jouw handelingsoptie te toetsen.
Deze slide heeft geen instructies
Sleep elke situatie naar het juiste type belang.
🖱️ Sleepvraag — Sleep de kaartjes naar de juiste categorie
💡 Deze waarden gebruik je om jouw standpunt én jouw handelingsoptie te toetsen.
Vrijheid
Gelijkwaardigheid
Solidariteit
Rechtszekerheid
Verdraagzaamheid
Wordt iedereen gelijkwaardig behandeld?
Is iedereen vrij een eigen keuze te maken?
Wordt een andere manier van leven geaccepteerd?
Is er aandacht voor kwetsbare groepen?
Gelden de wetten voor iedereen gelijk?
Deze slide heeft geen instructies
Formuleer jouw standpunt over de stagevergoeding voor MBO-studenten.
Geef je standpunt + twee argumenten + welke democratische waarde daarbij past.
✏️ Open vraag
1) Standpunt: ik vind dat... • 2) Argument 1: want... • 3) Argument 2: bovendien... • 4) Democratische waarde: dit past bij...
Deze slide heeft geen instructies
✏️ Werkvorm – Groepsopdracht – Plannen → Presenteren
Stagevergoeding-actie: jouw plan!
Situatie: Als MBO-student krijg je weinig of geen stagevergoeding. Jij vindt dit oneerlijk.
Stap 1: Analyseer de spanning (vijf analysevragen).
Stap 2: Formuleer een standpunt + twee argumenten. Toets aan democratische waarden.
Stap 3: Bedenk een actieplan — welke twee manieren van invloed kiezen jullie?
Stap 4: Zet jullie plan in je portfolio.
Deze slide heeft geen instructies
💛 Jouw perspectief
Afsluiting Thema B — grote reflectie
Wat heb jij geleerd over de spanning tussen individuele en collectieve belangen?
Welke les of moment heeft jou het meest geraakt of verrast?
Hoe ga jij in jouw toekomstige beroep om met botsende belangen?
Deze slide heeft geen instructies
🪞 Reflectie
Reflecteer op jouw handelingsmogelijkheden
Welke van de vijf manieren van invloed past het best bij jouw karakter?
Hoe wil jij groeien in het omgaan met spanningen — privé én op de werkvloer?
Schrijf in drie zinnen: situatie, handelingsoptie en democratische waarde.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 1: Welke handelingsmogelijkheid is het meest direct?
❓ Afsluitquiz
Iets bespreekbaar maken
Onderzoeken
Mensen bij elkaar brengen
Actie of protest organiseren
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 2: Welke democratische waarde vraagt: wordt iedereen gelijkwaardig behandeld?
❓ Afsluitquiz
Vrijheid
Solidariteit
Gelijkwaardigheid
Rechtszekerheid
Deze slide heeft geen instructies
🔒 Afsluiting
🔑 Kernboodschap
Thema B klaar! Jij weet hoe spanning ontstaat, hoe regels helpen, hoe je een standpunt onderbouwt en hoe je invloed uitoefent.
📝 Exitticket
Schrijf in drie zinnen: een situatie, jouw handelingsoptie (met twee argumenten) en welke democratische waarde daarbij past.
⏱ Portfoliouur volgt — gebruik de tijd voor je portfolioopdracht. Dit doe je in het Examenplatform CEM.
Koppeling: doelzin 4 en 5