Het voltooid deelwoord
Het voltooid deelwoord
Leerdoel
Aan het einde van de les kun je een voltooid deelwoord herkennen, vormen en gebruiken in zinnen.
Wat is een voltooid deelwoord?
Een voltooid deelwoord is een vorm van het werkwoord.
Je gebruikt het bijvoorbeeld bij tijden zoals de voltooide tijd.
Bijvoorbeeld: ‘Ik heb gespeeld’.
Waar gebruik je het voltooid deelwoord?
Voorbeeld:
Het gekookte eten.
De geslaagde actie.
Het gelande vliegtuig.
Bij voltooide tijd
Denk aan:
Ik heb gegeten.
Jij hebt gewandeld.
Hij is gegaan.
De vliegtuigen zijn geland.
Als bijvoeglijk naamwoord
Zo vorm je het voltooid deelwoord
Vaak begint het voltooid deelwoord met ge-, en eindigt het op -d, -t of soms -en.
Bijvoorbeeld: gewerkt, gewandeld, gegeten.
Regel: wanneer gebruik je ge-?
Voeg het voorvoegsel ‘ge-’ toe bij de meeste werkwoorden, behalve als het al begint met een voorvoegsel, zoals be-, ge-, her-, ont- of ver-.
Bijvoorbeeld:
werken - gewerkt
beantwoorden - beantwoord
verhuizen - verhuisd
De juiste uitgang kiezen
De regel van ‘t kofschip x
Eindigt de stam op een letter uit 't kofschip x?
Dan schrijf je -t aan het eind.
Eindigt de stam niet op een letter uit 't kofschip x?
Dan schrijf je -d aan het eind.
Hele werkwoord: vertellen
Stam: vertel
Laatste letter kofschip x? nee
Voltooid deelwoord: Jan heeft verteld
Hele werkwoord: fietsen
Stam: fiets
Laatste letter kofschip x? ja
Voltooid deelwoord: Jan heeft gefietst
Uitzonderingen
Sommige werkwoorden zijn onregelmatig. Hun voltooid deelwoord klinkt of ziet er anders uit. Bijvoorbeeld: lopen – gelopen, drinken – gedronken.
Voorbeeldzinnen
Zinnen in de voltooide tijd
1. Ik heb geleerd. 2. Jij hebt gewerkt. 3. We zijn gegaan.
Invuloefeningen voltooid deelwoord
1. De hond heeft ______ (rennen). 2. Hij heeft het boek ______ (lezen). 3. Wij zijn ______ (vertrekken). 4. De taart is ______ (bakken). 5. Zij heeft ______ (fietsen) naar school.
Het vliegtuig is ________ . (landen)
Yara heeft _________ met het weer. (boffen)
Mijn vader heeft de marathon _________. (lopen)
Ik ben dat niet __________. (wennen)
Jos heeft het tuinhek ___________. (verven)