Ethiek-klinische zorg

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 3,4

Ethiek en moraal 

Lesprogramma

* AWR

* Terugblik

* Moreel/ethische dilemma's

* Beroepscode

*Waardenmatrixboekje

*Moreel beraad

Bronnen

• Learnbeat: Professionele ontwikkeling > beroepsethiek 
• Waardenmatrixboekje
• Beroepscode van de V&VN

Voorbereidende opdracht 

Ga naar Professionele ontwikkeling en lees de theorie-> huiswerk

Ethiek

''Nadenken over wat goed en fout handelen is''

Ethiek is onderdeel van filosoferen. Grondlegger: Socrates, Athene (469 v.Chr.)

Rechten zorgvrager

• Zelfbeschikkingsrecht
• Recht op informatie (WGBO)
• Recht op een respectvolle behandeling

Plichten zorgvrager

• Meewerken aan herstel
• Eerlijk en volledig informeren over zijn gezondheid en klachten 
• Verantwoord gedrag 

Wat als een zorgvrager niet meewerkt? 

• Geen absolute rechten: als een zorgvrager noodzakelijke zorg weigert mag de zorginstelling de zorg aanpassen of beeindigen.
• Zorgplicht v.s. grenzen: er is geen zorgplicht wanneer zorg niet medisch noodzakelijk is of wanneer iemand structureel niet meewerkt.
• Overleg en documentatie: wel van belang om alles goed te communiceren en vast te leggen. 

Wetgeving die speelt o.a 

• de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) 
• de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz). 
•  Zvw (Zorgverzekeringswet), 
• Wlz (Wet langdurige zorg), 
• Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning)
• Jeugdwet.
• Geneesmiddelenwet
• Wet BIG en tuchtrecht
• AVG
• In de omgang met patiënten en voor het toepassen van vrijheidsbeperkende maatregelen in de zorg komen zorgverleners de volgende wetten tegen:  Wzd (Wet zorg en dwang) en de WvGGZ (Wet verplichte GGZ).

Ethisch dilemma 

Bij een ethisch dilemma botsen er veelal twee waarden met elkaar. 

De beroepscode en wetgeving zijn ondersteunend maar zijn vaak vrij algemeen. Ze geven soms geen antwoord of oplossing voor specifieke ethische dilemma's of problemen in de zorg. 

Waardenmatrix boekje

Doorloop het boekje.

Its learning module 14 bij content

Je kunt hier gebruik van maken bij de eindopdracht 

Beroepscode 

• Professionele waarden en normen staan beschreven, morele opvatting van de beroepsgroep. 
• Morele gids in de verpleegkundige beroepspraktijk, hierin staat hoe je moet handelen in bepaalde situaties
• Laat zien wat anderen van verpleegkundigen mogen verwachten.
  
• Richtlijnen beroepshouding en gedragscriteria.

1. Respect voor autonomie

“Ik respecteer de autonomie van de zorgvrager en ondersteun hem bij het maken van keuzes die passen bij zijn situatie en waarden.”

• Dit betekent dat je de keuze van de patiënt om niet mee te werken serieus neemt, maar ook mag onderzoeken of die keuze goed geïnformeerd is.
  
• Je mag grenzen stellen als de zorgvraag niet meer in verhouding staat tot de inzet.
  

2. Verantwoordelijkheid en professionele standaard

“Ik ben verantwoordelijk voor mijn eigen handelen en maak gebruik van mijn professionele oordeelsvermogen.”

• Je mag beredeneerd afwijken van standaardzorg als die niet effectief is door de houding van de patiënt.

• Je moet je handelen kunnen verantwoorden op basis van richtlijnen, protocollen en ethische afwegingen.

3. Wederkerigheid en samenwerking

“Ik stimuleer zelfmanagement en samenwerking met de zorgvrager.”

• Als de zorgvrager geen verantwoordelijkheid neemt, mag je dit bespreekbaar maken.
• Je mag ook besluiten om bepaalde vormen van zorg niet langer aan te bieden als ze geen zin hebben.
  

4. Rechtvaardigheid en doelmatigheid

“Ik houd rekening met de verdeling van zorg en middelen binnen het team en de organisatie.”

• Als één patiënt disproportioneel veel aandacht vraagt zonder mee te werken, mag je dit inbrengen in teamoverleg.

• Je mag je inzetten voor een eerlijke verdeling van zorg.

Tips

• Voer een gesprek over verwachtingen en verantwoordelijkheden.
  
• Leg schriftelijk vast wat is aangeboden en geweigerd.
  
• Overweeg een second opinion of een multidisciplinair overleg.
  
• Betrek eventueel een casemanager of ethisch adviseur
• Moreel beraad met het team en verschillende disciplines 

Moraal

''Het totaal van waarden en normen dat in de samenleving als vanzelfsprekend aanvaardbaar gedrag wordt gezien.''

Wat is een moreel beraad?

Een Moreel Beraad is een gesprek waarin de deelnemers gezamenlijk een ethische kwestie uit hun werk bespreken. Zij doen dit gestructureerd, aan de hand van een gespreksmethodiek, en met behulp van een gespreksleider.

Doel: Moreel beraad

• Bewustwording van eigen handelen

• Meer cliëntgericht werken zonder eigen grenzen te overschrijden

• Meer onderling begrip

• De relatie centraal i.p.v. alleen de cliënt

• Het verhoogt de flexibiliteit en de creativiteit in het zoeken naar oplossingen

• Een positief effect op de kwaliteit

• Het helpt de ziel terug te brengen in het werk

Mogelijke methodes om te gebruiken

- Dilemma methode

 

- Socratisch beraad

- Utrechts stappenplan

- Nijmeegse methode

- Hermeneutische methode

Effecten:

Morele dilemma’s worden concreet gemaakt (pragmatisch) en onderliggende waarden en normen worden geëxpliciteerd.

 

- Er komt reflectie op gang over verschillende perspectieven, waarden en normen

- Deelnemers creëren inzicht in handelingsalternatieven

- Er wordt een onderbouwde ‘moreel juiste handeling’ geformuleerd

Randvoorwaarden:

- Bij deze werkvorm is een (ervaren) gespreksleider aanwezig

- Tijd: minimaal 1 uur voor het bespreken van een casus

- Voorbereiding: Casus op voorhand beschrijven in toesturen aan gespreksleider/voorzitter (soms ook aan deelnemers)

- Ruimte: veilige setting, rustige ruimte waarin deelnemers gezamenlijk uitwisselen

- Houding: Een onderzoekende en open houding, eigen oordelen omzetten in vragen aan de ander

Afspraken en planning 

• Moreel beraad in peergroepjes oefenen- tip en een top feedback aan 1 student(zie rubric)
• 19 januari inleveren verslag met casus+ powerpoint  (zie rubric)
• 26 januari in je peergroep moreel beraad volgens de rubric en het ethisch stappenplan 14.15-16.15 uur - docent loopt langs!

Vooruitblik

- Wetten

- oefening moreel beraad peergroepjes

Huiswerk: 

-learnbeat lezen 17.2

- waardenmatrix lezen

- casus om in te brengen 

- voorbereiden moreel beraad: rubric en stappenplan lezen

Einde les