§4.5 Nederland is rijk!
H O O F D S T U K 4 · O N G E L I J K H E I D
4.5
Nederland is rijk!
Waarom kiezen bedrijven uit de hele wereld voor een klein land aan de Noordzee?
Gemaakt bij buiteNLand 1 havo/vwo, 5e editie
Introductie
Onderdelen in deze les
H O O F D S T U K 4 · O N G E L I J K H E I D
4.5
Nederland is rijk!
Waarom kiezen bedrijven uit de hele wereld voor een klein land aan de Noordzee?
Gemaakt bij buiteNLand 1 havo/vwo, 5e editie
Open met de vraag: waarom zou een bedrijf uit Amerika of Japan zijn Europese kantoor in Nederland zetten? Laat een paar ideeën horen. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: micheile henderson / Unsplash
4.5
Nederland is rijk!
Dit leer je
Je kunt uitleggen waarom multinationals zich graag in Nederland vestigen.
Lees het doel voor. De les gaat over het waarom, en over hoe goederen in Nederland en weer naar buiten komen. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.5
Nederland is rijk!
A C T I V E R E N
Wat weet je al over Nederland als handelsland?
Laat de klas woorden typen: haven, Schiphol, Rotterdam, bloemen, export, vrachtwagens, kaas. Haal er de woorden uit die met vervoer en handel te maken hebben; daar gaat de les over. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.5
Nederland is rijk!
T E R U G B L I K
Uit: §4.4 Globalisering verbindt de wereld
Wat is een multinational?
Een overheidsdienst van de Europese Unie
Een bedrijf dat in één land alles maakt en verkoopt
Een bedrijf met vestigingen in meerdere landen
Een winkelketen met veel filialen in één stad
Goed is C. Een multinational werkt in meer landen tegelijk. A en D zijn geen bedrijven met vestigingen in andere landen, B is een nationaal bedrijf. Vandaag: waarom kiezen zulke bedrijven voor Nederland? ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.5
Nederland is rijk!
Een land met goede wegen en havens
Nederland ligt in het hart van Europa en is uitstekend bereikbaar. Dat komt door de infrastructuur: de wegen, spoorlijnen, waterwegen, havens en vliegvelden van een land.
Rotterdam en Schiphol zijn samen onze mainports: grote knooppunten voor internationale handel en vervoer.
Rotterdam, Nederland · containers wachten in de haven op vervoer
Vraag: wat voor vervoer ken je? Weg, spoor, water, lucht: samen is dat de infrastructuur. Een mainport is veel groter dan een gewone haven of vliegveld: hier komen goederen uit de hele wereld samen en gaan ze verder. Multinational is bekend uit §4.4. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Julia Taubitz / Unsplash
4.5
Nederland is rijk!
Twee mainports in het westen
D E P L E K K E N
1
2
3
1
Rotterdam: zeehaven, de grootste van Europa
2
Schiphol: luchthaven bij Amsterdam
3
Oostgrens: wegen, spoor en rivieren naar Duitsland
Beide mainports liggen in het westen, dicht bij elkaar.
Nederland · de mainports en de weg naar Duitsland
Wijs de punten aan. Rotterdam ligt aan de Nieuwe Maas, dicht bij de Noordzee; Schiphol ligt vlak bij Amsterdam. Vanaf Rotterdam lopen rivier, spoor en snelweg naar het oosten, naar Duitsland. Dat gebied achter de haven heet het achterland: zie de volgende dia. Rotterdam is de grootste zeehaven van Europa (bron: Havenbedrijf Rotterdam). ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Natural Earth (public domain), drawn for LessonUp
4.5
Nederland is rijk!
Van mainport naar achterland
Een container uit Azië komt in Nederland aan en moet naar een klant ver van de kust.
1
Aankomst in de mainport
Het schip legt aan in Rotterdam. De container wordt gelost.
2
Door het achterland
Per trein, schip of vrachtwagen naar het achterland: het gebied dat goederen van de mainport ontvangt.
3
Naar de klant
Bedrijven en winkels in Nederland, Duitsland en andere EU-landen krijgen hun goederen.
In de EU geldt de interne markt: handel tussen EU-landen gaat zonder douanekosten.
Loop de route langs. Het achterland is het gebied dat via de mainport wordt bevoorraad; ook het achterland levert goederen die via de mainport de wereld ingaan. Interne markt: de EU-landen vormen samen één markt, zonder handelsbarrières zoals douanekosten. Daardoor kan een bedrijf in Nederland aan veel landen verkopen. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.5
Nederland is rijk!
V R A A G 1
Een lading komt aan in Rotterdam en gaat per trein naar Duisburg. Wat is Duisburg in dit voorbeeld?
Een mainport
Een vestigingsplaatsfactor
Een onderdeel van het achterland
Een multinational
Goed is C. Duisburg ligt in Duitsland, in het gebied dat goederen van de mainport Rotterdam ontvangt. Een mainport is zelf het knooppunt (Rotterdam); een vestigingsplaatsfactor is een reden om ergens te gaan zitten; een multinational is een bedrijf. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
Vul de juiste woorden in.
Wegen, spoorlijnen en havens vormen samen de infrastructuur. Rotterdam is een mainport: goederen gaan van daar naar het achterland.
4.5
Nederland is rijk!
V R A A G 2
De drie begrippen van dit blok. Interne markt en logistiek komen straks nog aan bod. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.5
Nederland is rijk!
Waarom kiest een bedrijf Nederland?
Een multinational kiest een plek om zich te vestigen. De redenen die meetellen, heten vestigingsplaatsfactoren.
De ligging is er één: Nederland is goed bereikbaar over de weg, het spoor, het water en door de lucht.
Er zijn meer factoren, ook buiten de ligging.
Schiphol, Nederland · een vliegtuig stijgt op
Vraag: waar zet je een bedrijf neer? Bij klanten, bij personeel, op een plek die goed bereikbaar is. Dat zijn vestigingsplaatsfactoren. De bereikbaarheid hebben we net gezien; nu de andere. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Sweder Breet / Unsplash
4.5
Nederland is rijk!
Vier andere vestigingsplaatsfactoren
Daarom kiezen multinationals voor Nederland.
Stabiel en betrouwbaar
De overheid is voorspelbaar en eerlijk. Contracten en wetten worden nageleefd. Dat geeft zekerheid bij grote investeringen.
Ervaring met handel
Nederland leeft van handel met het buitenland. Bedrijven kennen logistiek: het vervoeren en opslaan van goederen.
Hoogopgeleide mensen
Universiteiten en hogescholen leveren steeds goed opgeleide werknemers, zoals ingenieurs.
Gunstige belasting
Bedrijven betaalden in Nederland lang weinig belasting over hun winst. Sinds 2024 geldt in de EU een minimum van 15%.
Zo'n factor kan de doorslag geven bij de keuze voor een land.
Loop de vier langs en laat steeds een eigen voorbeeld bedenken. Logistiek: alles rond het vervoeren, opslaan en verdelen van goederen. Correctie: het boek zegt dat Nederland altijd gunstige belastingregels had; sinds 2024 betalen grote bedrijven in de EU minstens 15% belasting over hun winst (de minimumbelasting), dus dit voordeel is kleiner geworden. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
Welke factor telt hier het zwaarst?
4.5
Nederland is rijk!
V R A A G 3
Hoogopgeleide bevolking
Ervaring met logistiek
Stabiele overheid
Een webwinkel wil pakketten snel door heel Europa sturen
Een softwarebedrijf zoekt veel programmeurs
Een bank wil zeker weten dat contracten gelden
Een autofabrikant plant een investering van tien jaar
Een onderzoekscentrum zoekt wetenschappers
Een kledingmerk zoekt een distributiecentrum
Per zone horen twee situaties. Webwinkel en distributiecentrum: logistiek. Programmeurs en wetenschappers: hoogopgeleide mensen. Bank en autofabrikant: zekerheid dat afspraken blijven gelden, dus een stabiele overheid. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.5
Nederland is rijk!
V R A A G 4
Zijn de stellingen juist?
1 Belastingvoordelen zijn een vestigingsplaatsfactor voor multinationals.
2 Toerisme is de belangrijkste sector van de Nederlandse economie.
Alleen stelling 1 is juist
Alleen stelling 2 is juist
Stelling 1 en 2 zijn beide juist
Stelling 1 en 2 zijn beide onjuist
Goed is A. Belasting is een vestigingsplaatsfactor (al is het voordeel kleiner geworden). Toerisme is belangrijk, maar handel en logistiek wegen veel zwaarder; dat staat niet als 'belangrijkste' op de lijst. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.5
Nederland is rijk!
V R A A G 5
Wat zijn vestigingsplaatsfactoren? Noem er twee die Nederland aantrekkelijk maken.
Model: vestigingsplaatsfactoren zijn redenen waarom een bedrijf zich op een bepaalde plek vestigt. Voor Nederland: goede infrastructuur en bereikbaarheid, stabiele overheid, ervaring met logistiek, hoogopgeleide bevolking, (gunstige) belasting. Twee goede factoren zijn genoeg. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.5
Nederland is rijk!
Begrippen
Infrastructuur
Wegen, spoorlijnen, waterwegen, havens en vliegvelden van een land.
Mainport
Groot knooppunt voor handel en vervoer, zoals Rotterdam en Schiphol.
Achterland
Het gebied dat goederen ontvangt van een mainport.
Interne markt
De EU-landen als één markt, zonder douanekosten.
Vestigingsplaatsfactor
Reden waarom een bedrijf zich op een bepaalde plek vestigt.
Logistiek
Het vervoeren, opslaan en verdelen van goederen.
Loop de zes begrippen langs in de volgorde van de les. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
