MEMO 2.2 De Sovjet-Unie

2.2 De Sovjet-Unie onder Stalin



Join de les in Lessonup :)

1 / 70
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolhavoLeerjaar 3

In deze les zitten 70 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 80 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

2.2 De Sovjet-Unie onder Stalin



Join de les in Lessonup :)

Lesdoelen 2.2:

Aan het einde van de les kan je uitleggen en herkennen:


Je kunt een beschrijving geven van de economie en samenleving in de Sovjet-Unie.

Je kunt uitleggen wat de Grote Terreur inhield.


Je kunt met voorbeelden uitleggen dat het communisme een internationale beweging was.

Karl Marx was een...

A

Arbeider

B

Proletariaat

C

Keizer

D

Filosoof

Wat zijn bolsjewieken?

Wat voorspelde Karl Marx?

A

het liberalisme zou in heel de wereld overheersen.

B

De koning zou onthoofd worden.

C

De bourgeoisie zou in opstand komen.

D

De arme arbeiders zouden in opstand komen.

Wat is een revolutie?

Wat waren de ideeën van Karl Marx?

A

De staat moet gelijkheid introduceren

B

Vijf jaren plannen leiden tot een sterke economie

C

De arbeiders nemen de macht over

D

Er bestaat alleen gemeenschappelijk bezit

Hoe verliep de Eerste Wereldoorlog voor Rusland?

De Eerste Wereldoorlog is de directe oorzaak van de Russische Revolutie?

A

Juist

B

Onjuist

C


D


originalType.dragQuestion

De Russische kerk (orthodoxe kerk)

De Russische tsaar 

Lenin

Kapitalist

Waarom leidde WO I tot de Februari- Revolutie?

A

Er werden veel verliezen geleden

B

Er werd landbouwgrond verloren

C

Er brak hongersnood uit

D

De tsaar was verantwoordelijk (WO I)

Wat is het verschil tussen de Februarirevolutie (F) en de Oktoberrevolutie (O)?

A

F: Staatsgreep O: Opstand

B

F: Muiterij O: Opstand

C

F: Opstand O: Staatsgreep

D

F: Opstand O: Muiterij

originalType.dragQuestion

Sleep de onderdelen naar het juiste onderdeel van de Russische revolutie

Februari revolutie

Oktoberrevolutie

Wat weet je van de Sovjet-Unie?

Lesdoelen 2.2:

Aan het einde van de les kan je uitleggen en herkennen:


Je kunt een beschrijving geven van de economie en samenleving in de Sovjet-Unie.

Je kunt uitleggen wat de Grote Terreur inhield.


Je kunt met voorbeelden uitleggen dat het communisme een internationale beweging was.

Intro blz. 71 van je boek.

Na de Oktoberrevolutie (1917) probeerden de bolsjewieken hun communistische idealen in praktijk te brengen.
Dat betekende onder meer de herverdeling van bezit. Op het platteland bijvoorbeeld moesten grootgrondbezitters hun landerijen afstaan aan arme boeren, die in gemeenschappelijke landbouwbedrijven moesten gaan werken. Tegen zulke ingrijpende maatregelen bestond natuurlijk veel verzet. De bolsjewieken geloofden dan ook in een sterke staat, strak geleid door de Communistische Partij. Russische burgers hadden al nooit veel vrijheid gekend, maar daar bleef nu helemaal weinig van over.



Hoe zag de nieuwe samenleving in de Sovjet-Unie eruit?

Gebruik de bron en van paragraaf 2.1 bron 4. Welke groepen worden in bron 1 tegenover elkaar geplaatst? Leg je antwoord uit.

De poster past bij een eis die Lenin tijdens de Oktoberrevolutie stelde. Welke eis was dat?

Rood tegen Wit

De Roden (Bolsjewieken)

  • Arbeiders

  • Arme boeren

(o.l.v. Vladimir Lenin, Leon Trotski)


Grootschalige plunderingen Bojaren en rijken door aanhangers van Lenin (Lenin's plunderaars)


Het Rode Leger (onder dwang gevormd door Trotski)

1918: 430.000 man

1920: 5.300.000 man

(o.a. ook doordat veel arme boeren bang zijn voor een terugkeer van de tsaar) 


1922: Bolsjewisten / socialisten winnen de burgeroorlog




Wie waren er de strijdende partijen in de burgeroorlog in Rusland?

A

Communisten (de Roden) tegen de tsaargezinden (de Blauwen)

B

Communisten (de Roden) tegen de rijke boeren (de Groenen)

C

Communisten (de Blauwen) tegen de tsaargezinden en de rijke boeren (de Roden)

D

Communisten (de Roden) tegen de tsaargezinden en de rijke boeren (de Witten)

Het eerste communisme tijdens de oorlog:

  • Boeren moeten gratis graan en vlees leveren

  • Fabrieken moeten staatseigendom worden

  • Arbeiders moeten inzetbare 'arbeidslegers' worden


Deze poging mislukt:

  • Veel van de landbouwgronden zijn al overgenomen door arme boeren (ook Roden)

  • Het verzet is groot (ophalers graan en vlees worden vermoord)


Gevolg: Tienduizenden onwillige boeren vermoord / naar strafkampen

                  Het instorten van de (voedsel)productie, uitbreken van hongersnoden

'Oorlogscommunisme' van Lenin

Werkt dus niet...

1. Hongersnood

2. Mensen wéér ontevreden

Wat nu.....?

Nieuwe poging...

Poging van de communistische regering #2:

  • Boeren mogen weer grond bezitten (eerder alles staatsbezit gemaakt).

  • Boeren mogen weer producten vrij verkopen, mits er belasting wordt afgedragen.

  • Winkels, werkplaatsen en kleine fabrieken weer privébezit.

  • Mijnbouw en zware fabrieken (industrie) blijven wel in handen van de staat.


Veel harde bolsjewieken vinden de nieuwe ideeën van Lenin  teveel lijken op het kapitalisme, en geven de voorkeur aan het oorlogscommunisme.
Trotski wil ook een wereldrevolutie!!

Josef Stalin steunt de ideeën van Lenin. Stalin wil de revolutie laten beginnen in één land.

Collectivisatie in de landbouw

  • Ook collectivisatie in de landbouw: Kolchozen (boerderijen mét vrijheid) en Sovchozen (boerderijen zonder vrijheid, staatseigendom).

  • Idee: zo kunnen de boerderijen meer en goedkopere produceren leveren aan de staat, kon de opbouw van industrie van worden betaald.

  • Realiteit: Rampzalig, véél tekorten en dus?

De nieuwe ideeën van Lenin zijn een voorbeeld van:

A

Privatisering (eigen bezit)

B

Collectivisatie (eigendom van staat)

C


D


Lenin overlijdt in 1924. In zijn testament zegt hij dat Stalin niet geschikt is als opvolger! Trotski verbannen en in opdracht van Stalin in 1940 vermoord. 

Stalin is als secretaris-generaal van de CCCP oppermachtig en vestigt een persoonlijke dictatuur. 

Stalins propaganda


Collectivisatie in de industrie

  • Planeconomie / Vijfjarenplannen: voor de industrie wordt bepaald wat er geproduceerd moet worden (termijnen van 5 jaar).

  • Economisch gezien werkte dit rampzalig,
    er waren altijd tekorten.

  • De Sovjet-Unie kan hierdoor sneller industrialiseren dan kapitalistische landen met vrije markt-economie.

Collectivisatie

  • Boeren en arbeiders die zich tegen de collectivisatie verzette (boeren: 'koelakken') werden vermoord of gedeporteerd naar Siberië.

  • Fabrieksmanagers kregen de schuld (niet Stalin), werden opgepakt door geheime politie.



Visie Stalinisme:
Communisme met één man als leider (Stalin zelf).

Visie Marxisme:
De communistische revolutie wordt door de arbeidersklasse geleid.


Visie Leninisme:


De communistische revolutie wordt door de partij geleid.

Welk woord hoort niet bij het plaatje?

A

Indoctrinatie

B

Propaganda

C

Persoonsverheerlijking

D

Collectivisatie


Goelag


Miljoenen 'tegenstanders' kwamen terecht in een Goelag, een strafkamp.

  • In deze 'opvoedingskampen' moesten de gevangenen, onder zeer zware omstandigheden, dwangarbeid verrichten.

  • Iedereen die werd aangegeven bij de geheime politie kon ook familie zijn
     werd   zonder proces gevangengezet.



Wat was de 'Goelag'?

A

Dit is een ander woord voor de Grote Terreur van Stalin

B

Hiermee worden alle showprocessen bedoelt

C

Stalin zijn autobiografie

D

De gevangenissen en werkkampen in Siberië

Verheerlijking van

arbeiders en boeren



  • De Sovjet-Unie is een land van arbeiders en boeren, dit zijn de helden van het
     land!

  • Overigens leek dit in propaganda veel mooier dan de realiteit was...

Wat is propaganda?








Showprocessen



  • Tegenstanders worden (meestal) vals beschuldigd en worden in een
     oneerlijke rechtszaak tot zware straffen veroordeeld.


  • Bij dit soort showprocessen (onder Lenin én Stalin) stond de uitkomst al vast
     voordat de rechtszaak was begonnen: schuldig!

Welke begrippen passen bij het dagboekfragment?

A

censuur en persoonsverheerlijking

B

censuur en zuiveringen

C

showprocessen en persoonsverheerlijking

D

showprocessen en zuiveringen

De Grote Terreur

  • Stalin zag overal tegenstanders (paranoide), vooral in mensen die een
     belangrijke rol in het bestuur of leger hadden.

  • Tussen 1934 en 1938 laat Stalin rond de 1 miljoen 'tegenstanders' oppakken en
     veroordelen.

  • De Sovjet-Unie wordt zo 'gezuiverd'.


Wat gebeurde er bij de Grote Terreur?

A

Een paarmensen werden gelijk vermoord.

B

Veel mensen werden naar strafkampen verbannen of vermoord.

C

Belangrijke mensen werden naar strafkampen verbannen of vermoord.

D

Veel mensen werden naar het front gestuurd.

Waarom was het achteraf gezien niet slim van Stalin om hoge militairen te laten vermoorden?


Persoonsverheerlijking


  • Om het volk te laten zien dat hij de beste leider voor het beste volk, in het
     beste land was, liet Stalin zich graag afbeelden als een geweldige leider:
     een vader voor het volk.

  • Dit heet persoonsverheerlijking (overal beelden, portretten van Stalin)

Stalinisme liep samen met de verheerlijking van de persoon Stalin

Het bracht ook de nodige kritiek met zich mee....


Totalitaire samenleving


  • Onder Stalin werd de Sovjet-Unie een totalitaire samenleving

  • In een totalitaire samenleving is het individu onbelangrijk, de staat bepaald.

  • De staat heeft altijd gelijk.                                     Zo niet, dan toch....





6) Veel (leger)parades (militairisme)

7) IJzeren handhaving van de orde door geheime politie (terreur)

8) Onderdanen leven in permanente angst, zo oppositie uitsluiten (Goelags)



Acht kenmerken totalitaire staat:


1)  Landsbelang staat boven individu
2) De leider is allesoverheersend

3) Eenpartijstelsel, geen parlementaire democratie

4) Massamedia: propaganda en
     censuur (controle op inhoud)
5) Jeugd wordt geïndoctrineerd 
     (moeten naar jeugdkampen)

1953 Stalin overlijdt

Wat is collectivisatie?

Kies de juist volgorde:

A

Lenin, Stalin, Nicolaas II

B

Nicolaas II, Lenin, Stalin

C

Stalin, Lenin, Nicolaas II

D

Nicolaas II, Stalin, Lenin

Collectivisatie (samengevat)

  • De collectivisatie moest zorgen voor een hogere opbrengst, maar dat viel vaak tegen en er ontstonden hongersnoden.
    Meestal door eigen schuld: boeren slachtten hun vee uit protest tegen de collectivisatie. 


  • Boeren die zich op deze manier verzetten tegen de collectivisatie, werden gezien als vijanden van het communisme. Miljoenen boeren zijn om die reden vermoord.

  • Vijfjarenplannen in de industrie. Géén vraag en aanbod meer.
      De communistische regering bepaalt wat er gemaakt wordt, wanneer en hoeveel. 

originalType.dragQuestion

Zet in juiste volgorde

Tsaar Nicolaas II wordt afgezet

Stalin probeert door economische 5 jaren plannen de achterstand op economisch gebied in te halen 

Lenin komt onder Duits vrijgeleide terug uit zijn ballingschap in Rusland 

Sovjet Unie is een grootmacht met enorm industriële productie 

Rusland wordt Unie van Socialistische Sovjetrepublieken (USSR) 

In zijn toespraak heeft Stalin het over een economische en industriële politiek die ervoor moet zorgen dat er geen achterstand ontstaat. Welk economisch begrip past NIET bij deze industriële politiek?

A

terreur

B

collectivisatie

C

5 jarenplan

D

planeconomie

Zelfstandige boeren moesten onder Stalin verdwijnen in.....

A

Werkkampen

B

Fabriekshuizen

C

Gemeenschappelijke boerenbedrijven onder toezicht van de staat

D

Het rode leger

Begrippen uit deze les

De Roden

De Witten

Oorlogscommunisme

collectivisatie 

NEP

Personen uit deze les

Lenin

Tsaar Nicolaas II

Trotski
Stalin

Marx

Jaartallen uit deze les

1917
1918

1920

1921

1922

1929

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen.

   Werken aan:

    

      Maak de opdrachten uit je boek op blz. 75 t/m 77.

      Opdracht 2 t/m 13.....Opdracht 13 mag in je boek.

Lesdoel 1: Leg uit hoe de samenleving en de economie er uitzagen in de SU.

Lesdoel 2: Leg uit wat de Grote Terreur inhield.

Lesdoel 3: Leg met voorbeelden uit dat het communisme een internationale beweging was.