Zelfmanagement in de zorg

• newEditor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Zelfmanagement

Wat weet je al over zelfmanagement?

Zelfmanagement van zorgvragers gaat vooral over 'zelf bepalen' niet alleen over 'zelf doen'.

A

Waar

B

Niet waar

Wat is zelfmanagement?

'Zelfmanagement betekent dat de zorgvrager kan omgaan met zijn ziekte. Zelfmanagement benadrukt de eigen regie en de kwaliteit van leven. De zorgvrager kan kiezen in hoeverre deze de eigen regie over leven in eigen hand wil houden en beslist ook mee hoe de zorg en behandeling eruit zien. Je ondersteunt bij een zo goed mogelijk bestaan. met zo min mogelijk afhankelijkheid en ongemak voor de zorgvrager'.

Wat zijn belangrijke aspecten van zelfmanagement voor

patiënten met chronische ziekten?

Waarom is zelfmanagement belangrijk?

Het verhoogt de zelfstandigheid van zorgvragers, verbetert de kwaliteit van leven en vermindert de afhankelijkheid van zorgverleners.

Noem voordelen van effectief zelfmanagement in de zorg

Voorbeelden van zelfmanagement

Medicatie innemen, afspraken maken met behandelaars, gezond eten, bewegen, omgaan met stress.

Welke rol speelt technologie in zelfmanagement

voor zorgvragers?

Belemmeringen voor zelfmanagement

Slechte motivatie, weinig kennis, beperkte financiële mogelijkheden, onvoldoende sociale steun.

Verschil tussen zelfmanagement en zelfredzaamheid

'Bij zelfredzaamheid gaat het over ADL-taken (Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen): bijvoorbeeld zoals je zelfstandig kunnen wassen en aankleden. Maar ook over je kunnen redden met geld of in het verkeer.

Bij zelfmanagement gaat het om meer dan ‘zelf doen’: het gaat over zelf bepalen welke zorg je wil of wat je belangrijk vindt in je leven. Het woord ‘management’ geeft aan dat mensen met chronische aandoeningen hun leven opnieuw moeten inrichten, waarbij ze activiteiten ondernemen, bijsturen en toezicht houden'.

Voorbeelden: wat hoort waar?

Zelfmanagement

Eigen glucose meten, therapietrouw, leefstijl bijsturen.

Zelf aankleden, boodschappen doen, koken.

Zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid is het vermogen van mensen om zichzelf te redden met zo min mogelijk professionele ondersteuning en zorg. Door versterking van zelfredzaamheid kan zorg of intensivering van zorg worden uitgesteld. Zelfredzaamheid gaat over algemene dagelijkse activiteiten die iedereen doet: jezelf wassen, je huis verzorgen, contacten met anderen onderhouden.

Zelfmanagement is het zodanig omgaan met de chronische aandoening (verschijnselen (symptomen), behandeling, lichamelijke, emotionele (psychische) en sociale gevolgen en bijbehorende aanpassingen in leefstijl) dat de aandoening optimaal wordt ingepast in het leven.

• Zelfmanagement betekent dat de cliënt kan kiezen in hoeverre men de regie over het leven in eigen hand wil houden mede kan bepalen hoe de zorg eruit ziet

• en dat de zorgverlener de zorg laat aansluiten bij de wensen, behoeften en mogelijkheden van mensen in hun dagelijks leven capaciteiten van de cliënt benut en hulpbronnen uit de omgeving inschakelt aandacht besteedt aan meer dan aan de ziekte alleen.

Conclusie

Zelfredzaamheid legt de nadruk op zelfstandig functioneren en zelf doen. 

Zelfmanagement legt de nadruk op zelf bepalen en kwaliteit van leven.

Wat is het zelfmanagementweb?

Het zelfmanagementweb is een hulpmiddel om met patiënten het gesprek te voeren over verschillende levensgebieden en hun zelfmanagement.

Meer doen

Niet meer doen

• Altijd navragen, rake vragen stellen

• Luisteren, luisteren, luisteren

• Vragen naar behoefte aan informatie, vragen naar wat iemand al weet; toestemming vragen om advies te geven

• Informatie geven toegespitst op de persoonlijke situatie

• Aandacht geven aan emoties: bevestigen, doorvragen; betrokken zijn

• Ruimte voor eigen regie geven; zelfredzaamheid stimuleren

• Aandacht schenken aan de uitdagingen van de aandoening in het dagelijks leven

• Ervaringskennis benutten

• Familie erbij betrekken en aandacht geven

• Persoonsgericht werken

• Iets vanzelf aannemen, iets invullen voor de ander

• Praten als Brugman

• Oordelen, meningen, ongevraagde adviezen geven

• Algemene educatie of voorlichting geven

• Emoties negeren; afstandelijk blijven

• Iets overnemen wat de patiënt ook zelf kan (zoals zelf beslissen, medicijnen beheren)

• Alleen aandacht geven aan medisch management, andere taken laten liggen

• Ervaringskennis negeren

• Familie alleen als hulpje zien

• Ziektegericht of symptoomgericht werken

Werken met het zelfmanagementweb

Gebruik open vragen: waar lukt het wel/niet?

Samen prioriteiten en doelen bepalen voor verbetering.

Praktijkvoorbeeld: mevrouw Jansen

Mevrouw Jansen heeft diabetes, woont alleen en heeft moeite om afspraken na te komen. Hoe gebruik je het zelfmanagementweb bij haar?

Stap 2: doelen stellen

Kies samen een realistisch doel. Bijvoorbeeld: dagelijks wandelen met een buurvrouw uit het netwerk.