Schrijfvaardigheid lessenserie les 1: uiteenzetting

Welkom

Ga lekker zitten, pak je leesboek en duik in de wereld van jouw verhaal...

Leg al je spullen (= laptop, schrift en lesboeken) vast op tafel.


Tot over 10 min ;-)

10

minute

00

second

1 / 49
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 4,5

In deze les zitten 49 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welkom

Ga lekker zitten, pak je leesboek en duik in de wereld van jouw verhaal...

Leg al je spullen (= laptop, schrift en lesboeken) vast op tafel.


Tot over 10 min ;-)

10

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Laatkomers?

1 = Complimentenkanon: geef aan drie medeleerlingen oprecht gemeende complimenten binnen 30 sec

2 = Gedichten regen: gedicht uitzoeken en voordragen (einde les)

3 = De inspirerende motivatiespeech: geef een 15 sec speech over waarom op tijd komen het mooiste is dat een mens kan overkomen.

4 = Nederlands songbook: Nederlandstalig liedje uitzoeken en voordragen. Uitleg waarom deze song? (einde les)

5 = De positiviteitsdouche: noem vijf positieve dingen in 20 sec over deze vakles of klas

6 = Spreekwoorden douche: spreekwoord opzoeken, betekenis uitleggen en herkomst benoemen (of andere taal, einde les)




Deze slide heeft geen instructies

Mijn oom stond ... toen ik mijn speciale goocheltruc deed.


Welke woord moet er op de puntjes staan?



A

complex

B

duplex

C

perplex

D

reflex

Perplex staan is heel verbaasd zijn.


Perplex hebben we langgeleden geleend uit het Frans. Het Frans heeft het weer geleend van het Latijn, de taal van de Romeinen. Perplexus betekent in het Latijn onder meer 'verward'. Als je verward bent, ben je vaak verbaasd.

Taalvoutje

Zie jij de fout in de tekst hiernaast?


Hoe zou jij die corrigeren?

Deze slide heeft geen instructies

Het programma

  • zelfstandig lezen

  • schrijfproces, braindump

  • uitleg uiteenzetting

  • uitwisselen teksten

  • aan de slag

Deze slide heeft geen instructies

braindump schrijfvaardigheid

Welke stappen en/of elementen kent het schrijfproces?

Noteer alles wat jij weet én belangrijk vindt bij schrijfvaardigheid.






  • Alleen - 3 min

  • Tweetallen - 3 min

  • Samen

3

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Het schrijfproces

Deze slide heeft geen instructies

Schrijven

betoog

uiteenzetting

beschouwing

Deze slide heeft geen instructies

HET DOEL VAN DE LES(SEN)


  • Je leert hoe een goede tekst is opgebouwd;

  • Je leert wat een uiteenzetting, beschouwing of betoog is;

  • Je leert een goed bouwplan te maken;

  • Je kunt het geleerde toepassen en zelf een uiteenzetting, beschouwing  en betoog schrijven;

Deze slide heeft geen instructies

Opdracht schrijven

  1. Kies zelf een onderwerp en verzamel documentatie (kennis) over dit onderwerp.

  2. Uiteenzetting: zorg ervoor dat je genoeg informatie hebt verzameld (minimaal vijf/zeven betrouwbare bronnen) over het onderwerp. Kies een passende tekststructuur-> voordelen- en -nadelenstructuur, vroeger -en- nu-(toekomst)structuur, verschijnsel- en -verklaringstructuur en verschijnsel- en -besprekingstructuur 

Deze slide heeft geen instructies

Opdracht schrijven

  1. Beschouwing: zorg ervoor dat je genoeg informatie hebt verzamelt (minimaal vijf/zeven betrouwbare bronnen) over het onderwerp. Kies een passende tekststructuur -> voordelen- en -nadelenstructuur, vroeger -en- nu-(toekomst)structuur. probleem- en -oplossingstructuur, verschijnsel- en -verklaringstructuur en verschijnsel- en -besprekingstructuur 

Deze slide heeft geen instructies

Opdracht schrijven

4.  Betoog:zorg ervoor dat je een duidelijk standpunt en goede argumenten hebt aan de hand van  minimaal drie betrouwbare bronnen die je zelf zoekt. Denk ook aan tegenargumenten en ontkrachting van deze tegenargumenten./ Kies een passende tekststructuur -> voordelen- en- nadelenstructuur, vroeger -en- nu-(toekomst)structuur, probleem- en -oplossingstructuur, verschijnsel- en -verklaringstructuur en bewering- en- argumentstructuur

Deze slide heeft geen instructies

Opdracht schrijven

5. Vul je schrijfplan/ bouwplan in.

6. Schrijf je uiteenzetting, beschouwing of betoog

7. Controleer zelf je betoog aan de hand van de beoordelingsrubric en verbeter waar nodig.

8. Laat je werk controleren door een medeleerling aan de hand van het de beoordelingsrubric

9. Herschrijf je uiteenzetting, beschouwing of betoog aan de hand van de tips die je hebt gekregen van een medeleerling.

Deze slide heeft geen instructies

Inleveren 

  • Documentatiemap (bronnenlijst opgesteld conform APA-regels, bronnen geprint waar mogelijk)

  • Bouwplan/ schrijfplan

  • Uiteenzetting, beschouwing of betoog - versie 1

  • Beoordeling uiteenzetting, beschouwing of betoog - fb medeleering

  • Herschreven uiteenzetting, beschouwing of betoog - versie 2

Deze slide heeft geen instructies

De voorbereiding (algemeen)


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Betrouwbare bronnen (lesboek p. 68):


Voorbeelden ( krantenbank: https://academic.lexisnexis.nl/krantenbank/advancedsearch-form/)

  • de Volkskrant

  • Trouw

  • NRC Handelsblad

  • Elsevier

  • De Groene Amsterdammer

  • Google Scholar

  • Nederlands Dagblad

  • Het Parool

Deze slide heeft geen instructies

Bronnenlijst (lesboek p. 70):


Je organiseert alle bronnen op alfabetische volgorde, op achternaam van de auteur.

Boek
Dijkstra, P. (2019). Effectiever studeren. Leerstrategieën voor het hoger onderwijs. Amsterdam. Boom uitgevers.

Webartikel
Maris,B. van. (2009, 1 februari). Taal is niet toevallig. Het verband tussen klank en betekenis. Geraadpleegd van https://www.nemokennislink.nl/publicaties/taal-is-niet-toevallig/

Tijdschriftartikel
Hustinx,L.,Hofstra, I.&Janssen,A. (2019) Zijn concrete argumenten doorslaggevender? Tijdschrift voor taalbeheersing. 41(1),129-142.


Deze slide heeft geen instructies

Theorie: alinea [p.64]

Alinea:

  • Elke tekst is ingedeeld in alinea's.

  • Een goed opgebouwde alinea is een afgeronde eenheid. Je snijdt maar één deelonderwerp aan.


Kernzin:

  • De zin die het belangrijkste van een alinea weergeeft, noem je de kernzin.

  • De kernzin staat meestal aan het begin of aan het eind van de alinea: de rest van de alinea is een uitwerking (een verduidelijking of toelichting). 

  • Bij langere alinea´s staat de kernzin  vaak na een overgangszin. De kernzin is dan de tweede zin van de alinea.

Deze slide heeft geen instructies

LET OP! In een alinea schrijf je de zinnen achter elkaar door!

:-(

Klimaatverandering is een van de grootste bedreigingen voor de natuur.

IJskappen smelten en woestijnen rukken op.

Het zeeniveau is de afgelopen honderd jaar vijfentwintig centimeter gestegen.

In sommige gebieden hebben planten en dieren niet genoeg tijd zich aan te passen.

_________________________________________________________________________

:-)

Klimaatverandering is een van de grootste bedreigingen voor de natuur. IJskappen smelten en woestijnen rukken op. Het zeeniveau is de afgelopen honderd jaar vijfentwintig centimeter gestegen.  In sommige gebieden hebben planten en dieren niet genoeg tijd zich aan te passen.



Deze slide heeft geen instructies

Alinea's verbinden [p. 65]

  • Zorg ervoor dat je de alinea's met signaalwoorden/verwijswoorden aan elkaar verbindt. Dit is erg belangrijk, want op die manier wordt de tekst een logisch geheel.


Middenstuk: 


  • Alinea 3: Allereerst blijkt uit onderzoek dat ...

  • Alinea 4: Ten tweede is aangetoond door....dat...

  • Alinea 3: Jos Bos van de Plastic Soup Foundation is het hier helemaal niet mee eens...

     maar hij...

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Theorie: inleiding [p.60]

A: aandacht van de lezer trekken; verschillende manieren (wees creatief!)

  • voorbeeld / anekdote;

  • opvallende stelling/mening geven;

  • aanhaken bij recente gebeurtenis, korte geschiedenis;

  • voordelen benoemen van verder lezen(of luisteren of kijken).

B: introductie onderwerp; verschillende manieren (wees creatief!)

  • stellen van een vraag of een voorbeeld geven;

  • alvast een samenvatting of conclusie geven, mening, opvallende uitkomst etc..

C: richting geven aan tekst opbouw, verwachtingen scheppen (en waar maken)

D: geeft een idee van het genre van de tekst



Deze slide heeft geen instructies

Theorie: middenstuk [p.61]

In het middenstuk ga je de deelonderwerpen bespreken.


ALINEA'S:

  • Per alinea bespreek je één deelonderwerp: het argument waarmee je het standpunt krachtiger maakt;

  • Een alinea heeft een kernzin (aan het begin van de alinea, aan het eind van de alinea of als tweede zin);

  • Geef uitleg/toelichting bij de kernzin (begin van de alinea/  als tweede zin) of vat in de kernzin samen wat in de alinea is verteld (kernzin aan het eind van de alinea).

  • Denk aan de signaalwoorden [p. 65]

Deze slide heeft geen instructies

Theorie: het slot [p.61]

Het slot is het einde van de tekst of boodschap, de afronding.

Het slot:

  • kijkt nog één keer terug op de inleiding en de uitwerking van het onderwerp in de kern (bijv door samenvatting of conclusie te geven, of antwoord op de vraag die in de inleiding is gesteld);

  • maakt de strekking van de tekst of boodschap krachtig en helder;

  • geeft de hoofdgedachte van de tekst (vraag: wat wordt er verteld over het onderwerp?);

  • geeft iets mee aan de lezer (uitsmijter)


Deze slide heeft geen instructies

Theorie: het slot [p.61]

TIPS :-)

  • Maak de cirkel 'rond'. Dat wil zeggen dat je in het slot terugkomt op wat je in de inleiding hebt verteld;

  • Houd het slot kort (ongeveer 5 à 10 zinnen);

  • Probeer de tekst af te sluiten met een krachtige zin;


NIET DOEN :-(

  • Een nieuw deelonderwerp introduceren;

  • Zet geen EINDE onder je tekst.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Theorie: uiteenzetting


Deze slide heeft geen instructies

Theorie: onderwerp en hoofdgedachte

Het onderwerp geeft aan waar de tekst over gaat -> het onderwerp geef je weer in één of enkele woorden.


De hoofdgedachte van een tekst is de kortst mogelijke samenvatting van de tekst -> de hoofdgedachte geeft in één, goed gestructureerde, prettig leesbare zin weer wat er over het onderwerp gezegd wordt

Deze slide heeft geen instructies

Theorie: tekstdoel uiteenzetting

  • Het tekstdoel van een uiteenzetting is informeren;

  • Je noemt alleen maar feiten en het is een objectieve tekst;

  • Je legt iets uit, verklaart iets of deelt iets mee;

  • De tekststructuren waaruit je kan kiezen: Voordelen-en-nadelenstructuur (schrijver gaat niet verder dan de beschrijving);


Deze slide heeft geen instructies

Theorie: tekststructuren [p.63] die passen bij de uiteenzetting:

  • aspectenstructuur (schrijver sluit af met amenvatting)

  • verleden, heden toekomststructuur (schrijver beschrijft de verandering, geeft conclusie of schets van toekomstbeeld)

  • vergelijkingsstructuur (de schrijver sluit af met een samenvatting of conclusie)

  • verschijnsel-en-verklaringstructuur (schrijver somt alleen verklaringen op, sluit af met samenvatting of conclusie meest waarschijnlijke verklaring) 

Deze slide heeft geen instructies

Theorie: bouwplan / schrijfplan

  • De informatie voor de uiteenzetting wordt uit betrouwbare bronnen (artikelen) gehaald;

  • Vervolgens wordt er een bouwplan ingevuld;

  • In het bouwplan 'bouw' je de basis van de tekst;

  • De informatie per alinea wordt beknopt (steekwoorden) opgeschreven.

Deze slide heeft geen instructies

Theorie: bouwplan/ schrijfplan

NOTEER EERST:


  • ... het onderwerp van de tekst; waarover gaat de tekst?

  • ... het schrijfdoel: informeren;

  • ... het publiek: voor wie is de tekst bedoeld

  • ... de hoofdgedachte: wat wordt er verteld over het onderwerp?

  • ... de tekststructuur:

  • Daarna ga je het bouwplan per alinea invullen. 

Deze slide heeft geen instructies

   

Onderwerp:                Publiek:                Tekststructuur:      Schrijfdoel:          Hoofdgedachte:

                

   Tekstdeel             Alinea                              Deelonderwerp                                    Uitwerking in steekwoorden

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

    INLEIDING             1 en/of 2     * belangstelling wekken (bijv. anekdote, citaat, etc),           Bla bla bla...

                            hoofdgedachte, opbouw tekst en aanleiding 

                                                         noemen                                                                                                    

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                  3                   *uitwerken deelonderwerp 1   (kernzin)                                Bla bla bla

  

 MIDDENSTUK         4                    *uitwerken deelonderwerp 2   (kernzin)                               Bla bla bla                                          


                                  5                    *uitwerken deelonderwerp ...  (kernzin)                               Bla bla bla

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

          SLOT                6                *cirkel rond/samenvatting/conclusie/ludieke afsluiter            Bla,bla,bla

 


Deze slide heeft geen instructies

HOE IS EEN GOEDE TEKST OOK ALWEER OPGEBOUWD?

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Theorie: tesktstructuren [p.63]

Hoofdstructuur:
afhankelijk van de tekstsoort moet je in de tekst een aantal stappen doorlopen om je doel te bereiken. Een hulpmiddel om deze stappen te organiseren zijn vaste structuren; geven richting aan waar je iets kunt vinden (als lezer) of plaatsen (als schrijver). Er zijn verschillende vaste tekststructuren en benamingen, zie schema lesboek p. 63.

Tip :-)

Kies een tekststructuur en wijk daar niet van af!

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

uitwisselen gemaakt schrijfwerk

Inleveren opdrachten bij mij.

Ik deel willekeurig uit.


Lees het werk van je klasgenoot zorgvuldig. Begrijp je wat er staat? Zijn alle werkwoorden onderstreept? Zijn de werkwoorden correct geschreven?

Twijfel je? Laat het weten, dan pakken we dit samen op.



2 x uitwisselen opdracht

6

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag...

nu en de rest van de week:

opdracht I:

  • zoek bij jouw opdracht 'groeten op straat' een gedicht.

  • Hoe ga/kun je dit doen?
    Neem een sleutelwoord uit de tekst die je hebt geschreven.
    Zoek bij dit woord een gedicht
    of
    Blader gedichtenbundels door, lees enkele gedichten/titels, ga af op je gevoel dat past bij jouw verhaal.

  • volgende week neem je beide mee

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag...

nu en de rest van de week:

opdracht II:

  • kies een onderwerp voor jouw uiteenzetting

  • verzamel en lees informatie over jouw onderwerp, doe het in jouw documentatiemap (tenminste vijf betrouwbare bronnen)

  • print de bronnen indien mogelijk

  • kies een tekststructuur en bedenk de hoofdgedachte van jouw uiteenzetting

  • vul je bouwplan in: wat komt in welke alinea te staan?

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag...

nu en de rest van de week:


LET OP:

JE GAAT DUS NOG NIETS UITSCHRIJVEN!

Deze slide heeft geen instructies

intermezzo




enkele laatkomers aan het woord...

Deze slide heeft geen instructies

noem twee dingen die je hebt onthouden van deze les

Deze slide heeft geen instructies

noem één ding waarover je meer wilt weten

Deze slide heeft geen instructies

stel één vraag over iets dat je niet goed hebt begrepen.

Deze slide heeft geen instructies

Bedankt tot de volgende les

Deze slide heeft geen instructies



Deze slide heeft geen instructies