Wat zijn de beloningen voor de productiefactoren?
loon, pacht, huur, interest en winst
arbeid, natuur en kapitaal
loon, pacht, natuur en kapitaal
arbeid, interest, winst en loon
Het verschil tussen het bruto nationaal product en het netto nationaal product heeft betrekking op
de primaire inkomens uit het buitenland
het intermediaire verbruik
de afschrijvingen van de ondernemingen
de primaire inkomens naar het buitenland
Het verschil tussen het binnenlands product en het nationale inkomen heeft betrekking op
de afschrijvingen van bedrijven en overheid
het intermediaire verbruik
de toegevoegde waarde - het intermediaire verbruik
de inkomens van en naar het buitenland
Welvaart is:
de mate waarin in behoeften kan worden voorzien
de situatie waarbij ondernemingen goederen maken die mensen willen hebben
als 'armoede de wereld uit is'
als iedereen een hoog inkomen heeft
B
C
E
Bedrijven
Overheid
Gezinnen
Objectieve methode
Bestedingsmethode
Subjectieve methode
Optelling alle bestedingen bij binnenlandse ondernemingen
Optelling primaire inkomens
Optelling toegevoegde waarden
Primaire inkomens
Geproduceerde diensten & goederen
Toegevoegde waarde
Kostprijsverlagende subsidies en kostprijsverhogende belastingen
Nationaal Inkomen & Product
BBP als welvaartsmaatstaf
Nominaal en reëel
Eng vs Ruim
Informele sector
HDI & groen BBP
Staat van Middelen en Bestedingen
Y + M = C + I + O + E
Belastingstelsels
Proportioneel belastingstelsel
Degressief
belastingstelsel
Progressieve belastingheffing
Progressief belasting stelsel
Je betaalt niet over je volledige inkomen een zelfde percentage aan inkomstenbelasting. Hoe hoger je inkomen is, hoe meer belansting je procentueel gaat betalen.
Dit wordt ook wel een progressief belastingstelsel genoemd. Daarbij is het stukje procentueel heel belangrijk.
- Progressief: meer dan evenredig, meerdere
percentages. Naarmate je meer verdient ga je
procentueel ook meer betalen.
- Proportioneel: evenredig (één percentage)
- Degressief: Minder dan evenredig, meerdere
percentages.
Aftrekposten en heffingskortingen
Boxen
Aanmerkelijk belang:
Meer dan 5 % v/h aantal aandelen van een NV of BV
Progressief: Meer dan evenredig
Box 1
-Je betaalt dit over het inkomen uit arbeid dat je verdient
-of de winst die je maakt binnen een Vennootschap Onder Firma (VOF) of eenmanszaak.
-Inkomstenbelasting betaal je maandelijks.
Aan het begin van het nieuwe jaar controleer je of je niet te veel betaald hebt --> na-controle: mbv je jaaropgave die je van iedere werkgever eenmalig ontvangt.
Aftrekposten
Van de overheid zijn er bepaalde zaken die je van je inkomen mag afhalen zodat je minder belasting hoeft te betalen.
Dit noem je aftrekposten.
Voorbeelden hiervan zijn pensioenpremie, bepaalde scholingskosten en de belangrijkste is hypotheekrente.
Belastbaarinkomen
Het inkomen dat overblijft na de aftrekposten en bijtellingen noemen we het belastbaar inkomen.
Schematisch kan je dat zo weergeven:
Bruto jaarinkomen
Bijtellingen +
Aftrekposten -
Belastbaarinkomen
Voorbeeld 1
Wendy heeft een brutojaarinkomen van € 36.000,-
Daarnaast heeft ze een huis met een hypotheek van € 250.000,- met een rente van 4,5%.
Bereken haar belastbaarinkomen.
Bruto jaarinkomen € 36.000,-
Aftrekpost € 250.000,- x 0,045 = € 11.250,- -
Belastbaar inkomen € 24.750,-
Schijventarieven.
In het schema € 30.000
Belastbaarinkomen € 30.000,-
Schijf 1 (max € 19.645) € 19.645,- - x 0,3625 = € 7.121
over € 10.355,-
Schijf 2. (max € 13.718) € 10.355,- - x 0,42 = € 4.349,-
over. € 0,-
Schijf 3. (max € 23.168) € 0,- - x 0,42 = € 0,-
over € 0,-
Schijf 4. (onbeperkt). € 0,- - x 0,52 = € 0,- +
€ 0 Belasting: € 11.470,-
Visueel
Heffingskorting
Iedereen in Nederland heeft recht op heffingskorting.
Hoeveel is afhankelijk van je situatie.
Deze heffingskorting gaat af van de inkomstenbelasting (berekend in box 1, box 2 en box 3) die je moet betalen.
Dus: nadat je uitgerekend hebt hoeveel belasting je moet betalen, haal je daar de heffingskorting(en) vanaf.
Samenvattende stappen
Je berekent hoeveel het belastbaarinkomen is.
Je verdeelt het belastbaarinkomen over de schijven en rekent uit hoeveel belasting er moet worden betaald in box 1. Je berekend hoeveel belasting je moet betalen in box 2 en 3 en telt al deze bedragen bijelkaar op.
Je haalt de heffingskorting af van het bedrag dat aan belasting moet worden betaald.
Economische groei
Economische groei = bbp dit jaar - bbp vorig jaar / bbp vorig jaar x 100%
We spreken dan van nominale economische groei, geen rekening houdend met inflatie.
Reele economische groei (wel rekening houdend met inflatie) hierbij kijken naar aantallen!
Categoriale inkomensdeling
Loonquote = loon / binnenlands inkomen x 100%
Winstquote = winst / binnenlands inkomen x 100%
Quote overig inkomen = winstquote + interestquote + pachtquote
Arbeidsinkomen = looninkomen + winst zelfstandigen met een eenmanszaak
Arbeidsinkomensquote = arbeidsinkomen / binnenlands inkomen x 100%
Verband, waar vooral veel waarde aan toegevoegd en wat zijn de gevolgen hiervan.
Vraaglijn $ verschuift
Jullie sparen (beleggen) in de VS.
Om dat te kunnen doen, heb je dollars nodig.
Jullie vragen dus dollars...
Aanbodlijn € verschuift
... en bieden euro's aan (om te ruilen tegen dollars).
Dit extra aanbod van euro's ontstaat doordat jullie euro's gaan inwisselen voor dollars en niet door een verandering van de wisselkoers, dus bij elke gegeven koers is er meer aanbod van euro's.
Wat is juist? Doordat meer Europeanen willen sparen in de VS zal...
De vraag naar de dollar stijgen en dus de koers van de dollar dalen
De vraag naar de dollar stijgen en dus de koers van de dollar stijgen
De vraag naar de dollar dalen en dus de koers van de dollar dalen
De vraag naar de dollar dalen en dus de koers van de dollar stijgen
Wat is juist? Doordat meer Europeanen willen sparen in de VS zal...
Het aanbod van de euro stijgen en dus de koers van de euro stijgen
Het aanbod van de euro dalen en dus de koers van de euro stijgen
Het aanbod van de euro dalen en dus de koers van de euro dalen
Het aanbod van de euro stijgen en dus de koers van de euro dalen
Tussenconclusie (herhaling)
Als de vraag naar een valuta stijgt, dan stijgt ook de koers
(bij een gelijkblijvend aanbod).
Positief verband.
Als het aanbod van een valuta stijgt, dan daalt de koers
(bij een gelijkblijvende vraag).
Negatief verband.
Rente
VK
stijgt
Koers
GBP
Vraag
GBP
Beleggers gaan meer beleggen in VK
Stijgt
Daalt
Daalt
Stijgt
Begrippen wisselkoers
Naast zwevende wisselkoersen ook vaste wisselkoersen.
Valuta aan elkaar gekoppeld in een vaste verhouding.
Bv. China heeft yuan gekoppeld aan de dollar (overheid verplicht zich in te wisselen tegen vaste verhouding)
Begrippen wisselkoers
Appreciatie => stijging van de wisselkoers (euro/dollar) als gevolg van meer vraag (naar euro's in ruil voor dollars).
Bv. door stijging export naar Verenigde Staten, vraag naar euro's, aanbod van dollars.
Depreciatie => daling van de wisselkoers (euro/dollar) als gevolg van minder vraag (naar euro's in ruil voor dollars).
euro/dollar => variabele of zwevende wisselkoers
Conclusie
Als de rente in een land stijgt, zullen buitenlandse spaarders / beleggers dus meer in dat land gaan sparen / beleggen.
Dus stijgt de vraag naar de munt van dat land.
Dus stijgt de wisselkoers van die munt.
Betalingsbalans
Op een betalingsbalans staan de geldstromen van en naar het buitenland als gevolg van handel. Als het geld het land uitgaat, staat het op de uitgavenkant. Als er geld het land inkomt, staat het op de ontvangstenkant.
Hoogoven voert ijzererts in
Een Nederlandse onderneming bouwt een haven in Saoedi Arabië
Philips ontvangt dividend van een dochteronderneming in de VS
Nederland verstrekt India een lening
Kameroen betaalt aflossing van een door Nederland verstrekte lening
Nederlandse toeristen verblijven in het buitenland
Overschot & tekort
Een groter wordend overschot, of een kleiner wordend tekort, heet een verbetering van de betalingsbalans.
Andersom, een verslechtering van de betalingsbalans, betekent dat het tekort groter wordt, of het overschot afneemt.
Buitenlandse valutareserve
Het saldo van de betalingsbalans geeft aan wat er met de deviezenvoorraad van een land gebeurt.
De deviezenvoorraad (ook wel buitenlandse valuta reserve) is - zeg maar - de hoeveelheid buitenlands geld van een land, die gebruikt wordt voor internationale handel.
Bij een tekort op de betalingsbalans gaat er meer geld uit dan er in komt, dus neemt de deviezenvoorraad af. Bij een overschot op de betalingsbalans neemt de deviezenvoorraad dus toe.
Voorbeeld: overschot op de betalingsbalans
Wanneer een land een overschot op de betalingsbalans heeft, ontvangt het land in meer geld uit het buitenland dan dat zij in die periode moeten betalen aan het buitenland.
Er wordt dan per saldo geld ontvangen uit het buitenland.
Iedereen die geld ontvangt uit het buitenland wil graag betaald worden in de eigen munt. Daarom moet het buitenland haar eigen munten omruilen. Die vreemde valuta komen op die manier terecht in de valutareserve bij de Centrale Bank.
Voorbeeld: tekort op de Betalingsbalans
Wanneer een land een tekort op de betalingsbalans heeft, moet het in die periode meer betalen aan het buitenland dan zij in die periode ontvangen uit het buitenland.
Er moet dus per saldo betaald worden aan het buitenland.
Voor die betaling aan het buitenland moet het land de munt hebben van degene die het geld wil ontvangen. Die vreemde valuta zitten in de valutareserve bij de Centrale Bank.Een land kan daarom niet permanent een tekort op de betalingsbalans hebben, omdat op een gegeven moment de voorraad vreemd geld op raakt. Een tekort kan dan alleen nog maar als het andere land het accepteert als een schuld.
Saldo lopende rekening = 200 mld. Saldo kapitaalrekening = 150 mld. De deviezenvoorraad neemt ...
af met € 50 mld.
toe met € 50 mld.
toe met € 150 mld.
toe met € 350 mld.
Economische convergentie en divergentie
Wat is het belang van internationale handel bij stijging welvaart?
Kernwoorden:
- convergentie
- divergentie
- vrijhandel
- protectie
Divergentie
Er is niet alleen inkomensongelijkheid binnen landen, maar ook tussen landen. Het BBP is in de westerse landen vele malen hoger dan in bijvoorbeeld Afrika. Als de voorsprong van de westerse landen op de rest van de wereld groter wordt, worden de inkomensverschillen nog groter. Dit noem je divergentie.
Voor veel ontwikkelingslanden is het moeilijk om uit de negatieve spiraal te komen.
Bijvoorbeeld: laag opgeleide
beroepsbevolking betekent
weinig inkomen.
Daarom moeten kinderen
vaak al op jonge leeftijd
helpen en kunnen niet naar
school. Zo blijft de beroepsbevolking laag opgeleid.
Convergentie
Sommige landen bleken wel in staat om de achterstand op de westerse landen in te lopen. Dan spreek je van convergentie.
Vooral de zogenaamde BRIC(S)-landen doen het goed.
Vrijhandel
Elk land verdient aan export. Daarom is het vooral voor armere landen gunstig als hun export kan stijgen. Als er sprake is van vrijhandel, wordt de export niet belemmert. Vrijhandel kan voor elk land de welvaart vergroten, want je kunt producten die het buitenland (relatief) goedkoper maakt importeren en zelf je afzetmarkt vergroten door te exporteren.
Protectie
Echter, er is nog van sprake van protectie, dat wil zeggen: het beschermen van de eigen economie tegen buitenlandse concurrentie.
Bij protectie speelt vaak het gevangenenprobleem. Als je het als enige (eenzijdig) doet, kun je voordeel behalen. Als echter iedereen het doet, zal de totale welvaart in de wereld dalen.
Er zijn verschillende vormen van protectie:
Invoerrechten. Er moet belasting betaald worden over alle ingevoerde goederen en diensten.
Invoerquotum of contingentering. De overheid stelt een maximum aan het aantal goederen dat mag roden ingevoerd.
Exportsubsidies. De overheid geeft de exporteur subsidies, zodat het product in het buitenland goedkoper kan worden aangeboden.
De belangrijkste organisatie die protectie probeert tegen te gaan, is de wereldhandels-organisatie (WTO).
Maak ze gek op dat examen