Duitsland tijdens de Koude Oorlog: van herstel tot blokkade
Een verdeeld Europa
Lesduur is: 25 minOnderdelen in deze les
Een verdeeld Europa
Lesdoel(en) van vandaag
Aan het einde van de les kun je beschrijven hoe Oost- en West-Duitsland zich economisch en politiek ontwikkelden tussen 1945-1970.
Aan het einde van de les kun je uitleggen hoe de NAVO en het Warschaupact ontstonden.
Europa na 1945: Wederopbouw
Na de tweede wereldoorlog lag Europa in puin en as: steden, havens en wegen waren volledig verwoest.
Verenigde Staten zaten er beter bij: veel wapens verkocht tijdens de oorlog, niet gevochten op eigen grondgebied.
Amerikaanse minister komt met idee: 1947 --> Marshallplan, miljarden Amerikaanse dollars komen vrij voor West-Europese landen.
Marshallhulp: waarom?
West-Europese landen enorm arm na de oorlog, de ideeën van het communisme krijgen steeds meer aanhangers;
Amerikanen zijn bang voor een volledig communistisch West-Europa, dus willen deze landen door middel van geld hiervan behoeden;
Ook gingen West-Europese landen hierdoor spullen kopen in de Verenigde staten, goed voor de eigen economie.
De gevolgen van de Marshallhulp
Economische groei in West-Europa, in het bijzonder het westen van Duitsland:
Het Wirtschaftswunder, letterlijk 'economisch wonder' in het Duits, betekende een enorme toename in welvaart in West-Duitsland.
Een andere situatie in het oosten
in het Oosten van Europa konden de landen niet rekenen op de steun van de Verenigde staten;
de Sovjet-Unie wilden geen Amerikaanse bemoeienis in 'hun' invloedsfeer;
hierdoor nemen de tegenstellingen tussen Oost en West enorm toe in Europa.
De planeconomie
in de Oost-Europese landen werden planeconomieën ingevoerd:
de staat bepaalde over de productie van goederen en diensten in het land.
het bleek niet goed te werken, veel armoede in Oost-Europese landen.
Geen vrienden meer
De Sovjet-Unie en de geallieerden (Engeland en de VS) groeiden snel uit elkaar in de periode 1945-1950;
dit kwam tot uiting in Duitsland.
Duitsland was opgedeeld in vier bezettingszones (Frans, Brits, Amerikaans en Sovjet).
de Westelijke gebieden werkten veel samen, het oostelijke gebied niet.
De Berlijnse blokkade (1948-1949)
Stalin en geallieerden hebben ruzie, geallieerden zouden in hun bezettingszones teveel samen werken;
hij blokkeert in 1948 de toevoer van goederen naar West-Berlijn;
niet succesvol:
de geallieerden komen met vliegtuigen West-Berlijn ingevlogen.
Berlijnse luchtbrug
bevoorrading gaat via Amerikaanse en Britse vliegtuigen.
uiteindelijk gaf Stalin op, hij draait de blokkade terug in 1949.
wat ooit eens een bondgenootschap is nu officieel voorbij.
Duitsland wordt gesplitst
door de bezettingszones was Duitsland al verdeeld in twee delen:
Kapitalistisch/democratisch en communistisch/totalitair.
op 24 mei 1949 word de Bondsrepubliek Duitsland (BRD) uitgeroepen: de drie geallieerden bezettingszones vormen samen West-Duitsland.
als tegenreactie wordt op 7 oktober 1949 de Duitse democratische republiek (DDR) uitgeroepen.
Nieuwe bondgenootschappen
Nu ook Duitsland opgedeeld was in Oost en West was Europa in twee delen gesplitst.
in 1949 wordt de NAVO opgericht door de VS en andere West-Europese landen:
Wordt 1 lid aangevallen, dan wordt iedereen aangevallen.
Bestaat nog steeds!
Nieuwe bondgenootschappen
ook in Oost-Europa wordt er een bondgenootschap opgericht.
in 1955 ontstaat het Warschaupact:
ook hier was een aanval tegen 1 lid een aanval op iedereen.
Maar dat niet alleen:
als een land de communistische overheid wilde afzetten, werd er hardhandig opgetreden door de landen van het Warschaupact
Slachtoffers van de harde hand van het Warschaupact
Toen er in 1956 in Hongarije een opstand uitbrak tegen het communistisch bestuur, werd het door militair geweld gedwongen om deze opstand te stoppen. Hongaarse opstand.
ook toen er in 1968 in Tsjechoslowakije een opstand uitbrak werd deze hardhandig neergeslagen. Praagse lente.
opstandige stemmen waren niet welkom in het oostblok.
De Berlijnse muur
al meer dan 15 jaar na de oorlog nog steeds armoede in het communistische oosten, ook veel ontevredenheid.
in het westen van Europa waren landen economisch weer in de bloei door onder andere de Marshallhulp van na de oorlog.
de mensen in Oost-Europa wilden dit ook, dus dan maar vluchten.
De Berlijnse muur
Stemming met de voeten,
2,5 tot 3 miljoen mensen verlaten het oostblok via Berlijn, hier was de grens nog open.
paniek bij de communisten, veel hoogopgeleide burgers vluchtten, ook het imago verslechterd enorm.
dus = in 1961 wordt er een muur gebouwd op DDR-grond om West-Berlijn heen. De Berlijnse muur.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Wat vonden jullie van de les?
