Hoofdstuk 6 - samengevat

Hoofdstuk 6 samengevat

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

1 / 23
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 23 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Hoofdstuk 6 samengevat

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Agenda

Wat is het leerdoel van deze les, en hoe gaan we dit bereiken?

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Politieke cohesie

Politieke cohesie verwijst naar de verbondenheid die mensen voelen met de staat en met de natie. Het duidt ook op de binding die lidstaten voelen met supranationale organisaties zoals de EU.

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Probleemgebieden

Socioloog Kees Schuyt onderscheidde een drietal probleemgebieden die de politieke cohesie bedreigen.

  • Politieke betrokkenheid (de kloof tussen overheid en burger)

  • Bestuurlijke schaalvergroting (politiek is een ver-van-mijn-bed-show)

  • Gemankeerde communicatie (de overheid spreekt niet de taal van de burger)

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Legitimiteit

Om te kunnen functioneren moet een politiek systeem legitiem zijn (geaccepteerd worden). Binnen een democratie hangt dit af van de mate van representatie en representativiteit.

Kernconcept: representatie

Representatie: de vertegenwoordiging van een groep in (politieke) organisaties door één of enkele betrokkenen die namens de groep optreden.

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

  • Vertegenwoordiging van een groep (dus niet de hele groep zelf)

  • vertegenwoordiger hoeft niet per se deel uit te maken van de groep

Kernconcept: representativiteit

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Representativiteit: de mate waarin de (politieke) besluiten, de standpunten of achtergrondkenmerken van vertegenwoordigers overeenkomen met die van de groep die vertegenwoordigd wordt.

  • Overeenkomsten tussen de vertegenwoordigers, en de vertegenwoordigden

  • Politieke besluiten, standpunten of achtergrondkenmerken

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Representatiemodellen

Drie visies op representatie en representativiteit binnen een democratie:

Afspiegelingsmodel

De volks- vertegenwoordiging moet zoveel mogelijk lijken op de samenstelling van de bevolking.

Rolmodel

De volksvertegen- woordigers zijn gevolmachtigd. Na verkiezingen niet laten leiden door de mening van het volk.

Partijenmodel

Politieke partijen worden vertegenwoordigd in bestuurlijke organen.

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Kernconcept: ideologie

Een samenhangend geheel van beginselen en denkbeelden, meestal uitmondend in ideeën over de meest wenselijke maatschappelijke en politieke verhoudingen.

  • een geheel van beginselen en denkbeelden

  • onderlinge samenhang

  • maatschappelijke en politieke verhoudingen

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Samenhang

Binnen een ideologie bestaat samenhang tussen de verschillende standpunten. Bepaalde combinaties van standpunten kom je vaak tegen. Hieruit ontstaan ‘ideologische families’ of ‘ideologische hoofdstromingen’. In Nederland zijn dat er drie:

Sociaal-democratie

Streeft naar een eerlijke verdeling van welvaart. De overheid speelt daarin een belangrijke rol. Sociale ongelijkheid is een probleem dat moet worden bestreden. Kernwaarde is gelijkheid.

Liberalisme

Streeft naar maximale individuele vrijheid. De overheid moet zo min mogelijk in de weg staan. Een zekere mate van sociale ongelijkheid is heel gezond voor de samenleving. Het zorgt voor dynamiek en nodigt mensen uit hun best te doen. Kernwaarde is vrijheid.

Confessionalisme

Streeft naar een sterke hechting tussen mensen. De overheid moet mensen helpen elkaar te helpen. Alle leden van de gemeenschap moeten hun steentje bijdragen. Kernwaarde is naastenliefde.

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Politieke partijen

Politieke partijen spelen geen formele rol binnen de overheid, maar zijn wel erg invloedrijk. Ze vervullen belangrijke functies voor politiek en samenleving

  • Rekrutering en selectie: mensen werven en opleiden tot nieuwe politici

  • Articulatie: het inventariseren en verwoorden van wensen, eisen en belangen en dit vervolgens op de politieke agenda plaatsen.

  • Mobilisatie (of participatie): het interesseren van mensen om politiek actief te worden

  • Aggregatie: het afwegen van wensen, eisen en belangen

  • Communicatie: een brug vervullen tussen overheid en burger.

Iemand een goed ezelsbruggetje hiervoor?

Verandering partijen

  • Verschuiving achterban

  • Zwevende kiezers

  • Afnemend ledenaantal

  • Concurrentie media en pressiegroepen

  • Meer gericht op binnenhalen politieke functies i.p.v. betrokkenheid leden

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Pressiegroepen

Twee soorten:

  1. Belangengroepen

  2. Actiegroepen

Verschillende groepen van deze soort worden in sommige gevallen een beweging genoemd. Denk aan de milieubeweging

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Pressiegroepen vs. politieke partijen

  1. Wel vs. geen kandidaten bij verkiezingen

  2. Gericht op hele samenleving vs. gericht op één specifiek thema

  3. Moeten compromissen sluiten om iets te bereiken vs. moeten alleen compromissen sluiten als ze daadwerkelijk onderhandelen

Soms worden pressiegroepen politieke partijen

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Trias politica

Binnen de trias politica is de macht van de overheid verspreid over de wetgevende-, uitvoerende- en rechtsprekende macht

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Wetgevend

(Parlement = Staten Generaal = 1e en 2e Kamer) (+Regering)

Uitvoerend

(Regering = Koning+ministers)

Rechtsprekend

(Rechters)

Trias

Politica

Beleid

Beleid is het streven naar het bereiken van bepaalde doelen, met bepaalde middelen en op bepaalde tijdstippen. In de trias politica hebben de drie machten elk een eigen taak m.b.t. beleidsvorming:

Wetgevende macht: maakt wetten die beleid in algemene zin vormgeven.

Uitvoerende macht: gebruikt wetten om beleid in specifieke zin vorm te geven.

Rechtsprekende macht: beoordeelt of de wet is gevolgd.

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Politieke gemeenschap

Verschillende actoren spelen een belangrijke rol binnen het besluitvormingsproces.

Trias Politica

Wetgevende macht

Uitvoerende macht

Rechtsprekende macht

Ambtenaren

Massamedia

Externe adviseurs

Ten eerste...

Daarnaast...

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Uitvoerfase

Omzetfase

Invoerfase

Feedback

Poortwachters

Wensen & eisen

Wetten & beleid

Samenleving

De vierde macht

Ambtenaren spelen een belangrijke rol in de omzetfase en in de uitvoerfase. Daarom worden ze wel de vierde macht genoemd.

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

De vijfde macht

Media spelen een belangrijke rol als poortwachter en beïnvloeden bijvoorbeeld wat er op de politieke agenda komt.

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

De zesde macht

Externe adviseurs voorzien politici van informatie. Dat doen zij soms vanuit een bepaald belang. De beïnvloeding van politici vanuit een bepaald belang noemen we lobbyen.

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Barrièremodel

Politieke besluitvorming is volgens dit model per definitie conflictueus. De nadruk ligt op waarom sommige besluitvorming er wél, en andere er niét doorheen komt.

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Eisen, wensen, belangen

Politieke eisen, wensen, belangen

Politieke agenda punten

Besluiten

Wetten en maat- regelen

Barrière 1:

(h)erkennen van het probleem

Barrière 2:

Afwegen van prioriteiten

Barrière 3:

Besluitvorming

Barrière 4:

Uitvoering

Stromenmodel

Politieke besluitvorming vindt plaats wanneer een drietal stromen samenkomt. Op zulke momenten ontstaat een window of opportunity om tot besluitvorming te komen.

Video

Opdracht

Bespreking

Slotgedachte

Onderzoek

Uitleg

Probleem

Oplossing

Partijen