Les 5 — Argumentatie opbouwen
Kern, argument en tegenargument
Onderdelen in deze les
Kern, argument en tegenargument
Open vanuit herkenning: leerlingen horen en gebruiken elke dag meningen, maar in deze les gaat het om hoe je zo'n mening opbouwt en herkent.
Lesdoel
Ik kan argumenten herkennen.
De input noemt twee doelen. Voor deze les staat dit doel centraal, omdat het de basis vormt voor het opbouwen van een argumentatiestructuur.
Welke woorden koppel jij aan een sterke mening?
Gebruik de reacties als startpunt: stuur naar woorden als reden, uitleg, bewijs, standpunt of bezwaar, zonder al meteen alles te verbeteren.
Een standpunt heeft steun nodig
In een betogende tekst of discussie geeft iemand een mening of standpunt.
Dat standpunt wordt sterker als er een argument bij staat: een reden waarom dat standpunt klopt.
Zonder argument blijft een uitspraak vooral een losse mening.
Deze slide heeft geen instructies
De kern van een argumentatie
Een eenvoudige argumentatie bestaat uit drie delen:
standpunt
argument
tegenargument
Samen laten die zien wat iemand vindt, waarom, en welk bezwaar er mogelijk is.
Koppel hier aan het visuele argumentatieschema uit de lesopzet.
Wat is een argument?
Een argument is een reden die een standpunt ondersteunt.
Voorbeeld:
Standpunt: Mobiele telefoons moeten tijdens de les weg.
Argument: Leerlingen raken anders sneller afgeleid.
Het argument probeert het standpunt aannemelijk te maken.
Benadruk dat een argument geen herhaling van het standpunt is, maar een echte onderbouwing.
Wat is een tegenargument?
Een tegenargument is een reden tegen het standpunt.
Voorbeeld:
Standpunt: Mobiele telefoons moeten tijdens de les weg.
Tegenargument: Soms zijn telefoons handig voor schoolopdrachten.
Een tegenargument laat zien dat een onderwerp meerdere kanten heeft.
Deze slide heeft geen instructies
Argumenten herkennen in een tekst
Let op signaalwoorden zoals:
want
omdat
namelijk
dus
Die woorden helpen om standpunt en argument uit elkaar te halen.
Niet elk argument heeft een signaalwoord, maar signaalwoorden geven leerlingen wel een eerste houvast.
Wat is een argument?
een reden voor een standpunt
een bezwaar tegen een standpunt
een herhaling van een mening
een woord als want
Controleert het onderscheid tussen argument, tegenargument en signaalwoord.
Vul de kernbegrippen in
In een discussie geeft iemand een standpunt. Dat wordt sterker met een argument: een reden waarom het klopt. Een tegenargument laat zien welk bezwaar er mogelijk is. Signaalwoorden zoals omdat kunnen helpen om de redenering te herkennen.
De volgorde is inhoudelijk vast: standpunt = wat iemand vindt, argument = steun, tegenargument = bezwaar, omdat = signaalwoord.
Van losse zin naar structuur
Een argumentatie wordt duidelijker als je de onderdelen ordent.
standpunt → wat iemand vindt
argument → waarom iemand dat vindt
tegenargument → welk bezwaar er mogelijk is
Zo zie je sneller hoe een redenering is opgebouwd.
Deze slide vormt de brug van herkennen naar zelf structureren.
Een eenvoudig argumentatieschema
Je kunt een redenering overzichtelijk noteren als schema:
Standpunt
Argument
Tegenargument
Voor sommige leerlingen is één sterk argument al voldoende als basisstructuur.
Sluit aan bij SEN-notitie: vereenvoudig waar nodig naar één argument in plaats van meerdere.
Voorbeeld van een structuur
Standpunt: Schooluniformen zijn een goed idee.
Argument: Ze maken verschillen in kleding minder zichtbaar.
Tegenargument: Leerlingen kunnen zich dan minder vrij uitdrukken.
De structuur laat zien welke reden vóór en welke reden tegen is.
Deze slide heeft geen instructies
Een sterk argument is relevant
Niet elke reden is automatisch een goed argument.
Een bruikbaar argument:
past echt bij het standpunt
geeft een duidelijke reden
maakt de redenering sterker
Een losse opmerking of voorkeur is nog geen sterk argument.
Je hoeft hier nog niet diep op argumentkwaliteit in te gaan; focus op relevantie en duidelijkheid.
Welk onderdeel is een tegenargument?
Schooluniformen zijn een goed idee
Ze maken verschillen kleiner
Leerlingen zijn soms moe
Je drukt je minder vrij uit
Sluit aan bij het voorbeeld over schooluniformen en test of leerlingen reden vóór en reden tegen kunnen onderscheiden.
Maak het schema compleet
Een argumentatieschema ordent een redenering. Eerst noteer je het standpunt: wat iemand vindt. Daarna komt het argument: waarom iemand dat vindt. Soms voeg je ook een tegenargument toe. Een sterk argument is relevant en past echt bij het standpunt.
Echoot de formuleringen van slides 7 t/m 10.
Bedenk een standpunt met één passend argument.
Bespreek dat een goed antwoord een duidelijk standpunt bevat, één passende reden en eventueel een mogelijk bezwaar. Door de SEN-notitie is één argument voldoende.
Wat is een drogreden?
Een drogreden lijkt op een goed argument, maar klopt logisch niet goed.
De redenering overtuigt misschien even, maar de steun voor het standpunt is zwak of misleidend.
Gebruik eenvoudige taal: een drogreden klinkt slim, maar de logica rammelt.
Veelvoorkomende drogredenen
Voorbeelden van drogredenen:
iemand persoonlijk aanvallen in plaats van het idee bespreken
doen alsof er maar twee keuzes zijn
zeggen dat iets waar is omdat veel mensen het vinden
een oorzaak noemen die niet echt bewezen is
Houd het herkenbaar en functioneel; de les vraagt om herkennen, niet om een complete theorie van drogredenen.
Waarom een drogreden zwak is
Bij een drogreden lijkt er een argument te staan, maar er ontbreekt iets:
de reden past niet goed bij het standpunt
de logica klopt niet
de redenering stuurt eerder op emotie dan op bewijs
Daarom is niet elk overtuigend klinkend argument sterk.
Benadruk het verschil tussen overtuigend klinken en logisch sterk zijn.
Herkennen tijdens lezen en luisteren
Vraag je bij een redenering af:
Wat is het standpunt?
Welk argument wordt gegeven?
Is er een tegenargument?
Klopt de reden echt, of is het een drogreden?
Dit biedt een compact controlelijstje dat ook bruikbaar is bij debat of tekstbegrip.
Welke redenering is een drogreden?
Veel mensen vinden het, dus het is waar
Het argument past bij het standpunt
Er is een duidelijke reden gegeven
Er wordt ook een bezwaar genoemd
De correcte optie sluit aan bij de drogreden 'zeggen dat iets waar is omdat veel mensen het vinden'.
Herken de zwakke redenering
Een drogreden lijkt soms sterk, maar de logica klopt niet goed. De redenering kan steunen op emotie in plaats van op bewijs. Daarom moet je bij lezen en luisteren steeds het argument goed controleren.
Verbindt slides 11 t/m 14: wat een drogreden is, waarom die zwak is en waarop je moet letten.
Wat heb je vandaag beter leren herkennen?
Deze slide heeft geen instructies
Welk onderdeel vond je het lastigst?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
standpunt - wat iemand vindt over een onderwerp
argument - reden die een standpunt ondersteunt
tegenargument - reden tegen een standpunt
argumentatie - de opbouw van standpunt en redenen
argumentatieschema - overzicht van de onderdelen van een redenering
drogreden - een onjuiste of misleidende redenering die op een argument lijkt
Deze slide heeft geen instructies
