Escape Room: Breek de Begroting!
Onderdelen in deze les
Leerdoel
Aan het einde van deze les kan ik:
uitleggen wat de Miljoenennota is en welke rol deze speelt in het begrotingsproces.
economische begrippen zoals begrotingstekort, overheidsschuld en EMU-normen toepassen in een praktische situatie.
samenwerken in een groep om economische puzzels op te lossen.
keuzes in overheidsbeleid analyseren en hierover reflecteren.
Wat weet jij al over de rijksbegroting en de miljoenennota?
Intro: de begroting als puzzel
🔐 Welkom bij de Escape Room: De Begroting Breekt!
📅 Het is 2026. Nederland staat aan de rand van een begrotingscrisis. De overheid heeft te veel uitgegeven, de Europese EMU-normen dreigen overschreden te worden, en de minister van Financiën heeft dringend hulp nodig...
👥 Jullie zijn een team van economische topadviseurs. Alleen jullie kunnen de kluis openen waarin het reddingsplan ligt. Maar… daarvoor moeten jullie eerst vijf economische puzzels oplossen.
💡 Elke puzzel levert een cijfer op. Samen vormen ze de code van de kluis. Alleen met de juiste combinatie kunnen jullie ontsnappen uit de crisis en Nederland weer op koers brengen.
Succes, ministers in de dop!
Wat is de rijksbegroting?
De rijksbegroting is het jaarlijkse plan van de overheid waar alle inkomsten en uitgaven in staan.
Ministeries en hun taken
Verschillende ministeries zijn verantwoordelijk voor delen van de begroting, zoals onderwijs, defensie en zorg.
Puzzel 1: Miljoenennota Match-up
Koppel de gegeven fragmenten aan het juiste ministerie. Noteer de volgorde en tel de ministeries die beginnen met een klinker. De uitkomst is het eerste cijfer van de code.
Er wordt €2 miljard extra geïnvesteerd in defensie vanwege internationale spanningen.
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Volksgezondheid, welzijn en sport
Defensie
Asiel en Migratie
Er wordt geïnvesteerd in de bouw van meerdere AZC's.
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Volksgezondheid, welzijn en sport
Defensie
Asiel en Migratie
Er komt €800 miljoen bij voor salarissen in het basisonderwijs.
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Volksgezondheid, welzijn en sport
Defensie
Asiel en Migratie
De zorgpremie stijgt, maar er komt €1 miljard extra voor ouderenzorg.
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Volksgezondheid, welzijn en sport
Defensie
Asiel en Migratie
Noteer het eerste cijfer van de code!
Koppel de gegeven fragmenten aan het juiste ministerie. Noteer de volgorde en tel de ministeries die beginnen met een klinker. De uitkomst is het eerste cijfer van de code.
Puzzel 2: Begrotingsbalans
Bereken het begrotingstekort op basis van de miljoenennota. Het eerste cijfer van de uitkomst is het volgende cijfer in de code.
Bereken het begrotingstekort
Noteer het tweede cijfer van de code!
Bereken het begrotingstekort op basis van de miljoenennota. Het eerste cijfer van de uitkomst is het volgende cijfer in de code.
De EMU-norm
De EMU-norm geeft aan hoever een land in het rood mag staan: maximaal 3% van het BBP als tekort.
Puzzel 3: EMU Escape
Beantwoord de meerkeuzevragen over de EMU-normen. Tel hoe vaak je antwoord A kiest. Dat is het derde cijfer van de code.
Wat is het doel van de EMU-normen?
Belasting verhogen
Inflatie beperken
Begrotingsdiscipline in Europa
Werkloosheid bestrijden
Wat is de maximale toegestane overheidsschuld als percentage van het BBP?
50%
60%
70%
80%
Wat gebeurt er als een land de EMU-normen structureel overschrijdt?
Het krijgt een boete van de Europese Commissie
Het mag geen leningen meer afsluiten
Het moet uit de EU stappen
Er gebeurt niks
Noteer het derde cijfer van de code!
Beantwoord de meerkeuzevragen over de EMU-normen. Tel hoe vaak je antwoord A kiest. Dat is het derde cijfer van de code.
Puzzel 4: Studiegroep Scenario
De Studiegroep Begrotingsruimte adviseert om te kiezen tussen:
Optie A: Nu fors investeren in klimaatmaatregelen (€10 miljard extra per jaar).
Optie B: Nu fors investeren in ouderenzorg (€10 miljard extra per jaar).
Bij een goede onderbouwing van je keuze is het vierde cijfer van de code op te halen bij de docent.
Welke optie kiezen jullie?
Klimaatmaatregelen
Ouderenzorg
Leg uit waarom, wat de gevolgen op lange termijn zijn en hoe jullie dit financieren zonder de EMU-norm te overscrhijden.
Noteer het vierde cijfer van de code!
De Studiegroep Begrotingsruimte adviseert om te kiezen tussen:
Optie A: Nu fors investeren in klimaatmaatregelen (€10 miljard extra per jaar).
Optie B: Nu fors investeren in ouderenzorg (€10 miljard extra per jaar).
Bij een goede onderbouwing van je keuze is het vierde cijfer van de code op te halen bij de docent.
Puzzel 5: Koopkrachtcode
Bekijk de koopkrachtontwikkeling voor werkenden, gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden. Zoek het aantal groepen met een positieve koopkrachtontwikkeling. De uitkomst is het vijfde en laatste cijfer van de code.
Analyseer: wie gaat erop vooruit?
Analyseer de grafiek en noteer hoeveel de groepen er op vooruit of achteruit gaan.
Welke groep gaat er het meest op vooruit?
Werkenden
Gepensioneerden
Uitkeringsgerechtigden
Hoe zouden jullie dit corrigeren via de begroting?
Wat zou een reden kunnen zijn voor de daling bij de gepensioneerden?
Noteer het vijfde cijfer van de code!
Bekijk de koopkrachtontwikkeling voor werkenden, gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden. Zoek het aantal groepen met een positieve koopkrachtontwikkeling. De uitkomst is het vijfde en laatste cijfer van de code.
Kraak de code!
Cijfer 1 2
Cijfer 2 3
Cijfer 3 1
Cijfer 4 4
Cijfer 5 1
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.
