11.2 Transport in planten

• Biologie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5

Thema 11  Planten

Bs 1 Bouw, groei en ontwikkeling

Leerdoel: Je kunt beschrijven hoe lengte- en diktegroei bij kruid- en houtachtige planten plaatsvindt en dat stamcellen hiervoor verantwoordelijk zijn.

11.2 Transport in planten

Leerdoel 

Je kunt beschrijven hoe planten water met voedingszouten opnemen, transporteren en afgeven. 

Je kunt beschrijven hoe huidmondjes de gaswisseling van planten reguleren en oe de opanme van koolstofioxide in relatie staat met de afgeifte van water. 

Welke bewering is waar?

1. houtvaten bevatten celkernen
2. de secundaire celwanden bevatten lignine
3. bastvaten bevatten geen dwarsverbanden
4. bastvaten bevatten celkernen

Welke vaten zijn verantwoordelijk voor de anorganische sapstroom?

1. bastvaten
2. houtvaten

Wat is nr 10?

1. houtvaten
2. vaatbundel
3. bastvaten
4. centrale cilinder

Wat is juist?

A

B

C

1. A: Houtvaten B: Bastvaten C: Parenchym
2. A: Bastvaten B: Parenchym C: Houtvaten
3. A: Houtvaten B: Parenchym C: Bastvaten
4. A: Bastvaten B: Houtvaten C: Parenchym

Watertransport in 

plant tegen Fz

1. Worteldruk , 

opwaartse druk door

wateropname centrale cilinder mbv

Bandjes van Caspari  Binas91B

2. Verdamping water uit huidmondjes 

Binas91A. ' aanzuigende werking' 

3. Capillaire werking: 

adhesie en cohesie

1. Worteldruk

Watertransport wortelcellen

Bij Bandjes van Caspari actief transport door celmembraan

Hoge osmotische waarde in 

centrale cilinder

Osmose, watertransport, naar 

centrale cilinder

Kurkbandjes verhinderen terugstromen 

water

Watervolume in houtvat stijgt 

--> worteldruk

91

De verplaatsing van water door de waterpotentiaal

Water verplaatst van cel naar cel; 

van een lage naar een hoge osmotische waarde 

lage conc naar hoge conc opgeloste stof.

Gelijke osmotische waarde? 

 water verplaatst zich van cel naar cel van een hoge drukpotentiaal (turgor) naar een lage drukpotentiaal.

Waterpotentiaal

Waterpotentiaal = osmotische waarde + druk van de celwand 

Drukpotentiaal is positief met hogere turgor en dus hoge druk op celwand. Water beweegt van 

hoog naar laag waterpotentiaal.

Wat is het nut van veel wortelharen
(1 lang woord ;-))

Welk organel zul je dan ook veelvuldig aantreffen in endodermiscellen?

2. Capillaire werking

Hoe smaller een vat, hoe hoger de vloeistof komt.

Cohesiekrachten: watermoleculen trekken elkaar onderling aan.

Adhesiekrachten: watermoleculen 'plakken' aan de wand.

Beide samen zijn sterker dan de zwaartekracht

2. Capillaire werking

3. Verdamping uit huidmondjes in bladeren 

B91A

Regelen verdamping

Afname turgor sluitcellen door watertekort? Sluitcellen verliezen water, nemen af in volume. Huidmondje gaat dicht.

Let op!

Huidmondje sluit niet om waterverlies te voorkomen,

maar door het waterverlies sluit het huidmondje! 

de sluitcellen lopen 'leeg' en zakken in, tegenelkaar aan.
Oude CE vraag

Sapstroom

- Anorganisch: 
   Houtvaten (xyleem) H2O omHoog

- Organisch: 
   Bastvaten (floeem) Glucose        Beneden

Houtvaten

Watertransport door verdamping, capillaire werking en worteldruk

Sapstroom omHoog
- In zomer vooral door verdamping uit huidmondjes

- In lente vooral door worteldruk

Bastvaten

Variabele richting sapstroom:

van Source, suikerbron naar

Sink, waar suiker nodig is of opgeslagen wordt. 

Naar boven in lente. Reden:

Naar beneden in zomer. Reden:

Een pantoffeldiertje neemt water op door osmose. Waar is de waterpotentiaal dan het hoogst?

1. in het pantoffeldiertje
2. buiten het pantoffeldiertje
3. binnen en buiten het pantoffeldiertje is waterpotentiaal gelijk

Op een zomerse dag met veel wind neemt de plant meer water op dan normaal. Waardoor?

1. Meer zuigkracht van de bladeren
2. Meer worteldruk
3. Meer capillaire werking
4. Geen van allen

Welke proces belemmert de wateropname van een plant niet?

1. Een schimmelinfectie in de houtvaten
2. Gesloten huidmondjes
3. Doorgesneden bastvaten
4. Een hoge osmotische waarde in het grondwater

Als een boom zijn bladeren laat vallen stopt het watertransport van wortel naar blad. Welke kracht is weggevallen?

1. capillaire werking
2. worteldruk
3. verdamping
4. adhesie

Waardoor ontstaat de organische sapstroom in bastvaten?

1. Door osmose en drukverschil
2. Alleen door osmose
3. Door verdamping van water
4. Door plasmastroming

Hoe wordt suiker vervoerd als een plant in het voorjaar zijn eerste bladeren krijgt ?

1. via de houtvaten omlaag
2. via de bastvaten omlaag
3. via de houtvaten omhoog
4. via de bastvaten omhoog

Transport in houtvaten gebeurt door

1. luchtverversing, capillaire werking en worteldruk
2. verdamping, capillaire werking en worteldruk
3. verdamping, capillaire werking en wortels
4. verdamping, capillairen en worteldruk

Aan de slag

Maak opgaven  13, 14, 15, 16, 17, 18 

en iig 19 t/m 26

Under giant trees, Photosynthesis