2 Algemene regels van schoonmaken

• newEditor
• Verzorging
• Praktijkonderwijs
• Leerjaar 3,4

Slim schoonmaken in de praktijk

Ik ken de algemene regels van het schoonmaken.

Ik kan de algemene regels van schoonmaken herkennen en toepassen tijdens een praktische schoonmaaktaak.

Zoek een gedeelte in de ruimte waar je theorie in de praktijk gaat toepassen.

Module Dienstverlening en Zorg

Welk woord past voor jou bij goed schoonmaken?

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen, bijvoorbeeld: netjes, hygiëne, veilig, snel, volgorde, doek, water.

Waarom werk je met regels?

• Schoonmaken gaat niet alleen om hard werken, maar om slim werken

• Regels helpen om sneller, veiliger en netter te werken

• Je voorkomt dat vuil zich verspreidt

• Je voorkomt dubbel werk

• Je ziet eerder of je werk echt schoon is

Leg de link met werksituaties in dienstverlening en zorg: hygiëne, overzicht en veilig werken zijn daar extra belangrijk.

Werkvolgorde in een ruimte

• Werk van schoon naar vuil

• Werk van hoog naar laag

• Kies een logische volgorde

• Werk zoveel mogelijk van buiten naar binnen

• Ga linksom of rechtsom door de ruimte

Benadruk dat een vaste route helpt om niets over te slaan en rust geeft tijdens het werk.

Van schoon naar vuil

Je begint altijd bij de minst vuile plekken en eindigt bij de vuilste plekken. Zo neem je geen vuil mee naar plekken die al schoon zijn. Een tafelblad dat bijna schoon is, pak je dus eerder aan dan een prullenbak of een vuile vloer.

Van hoog naar laag

Stof en vuil vallen naar beneden tijdens het werken. Daarom maak je eerst hogere delen schoon, zoals een kast, vensterbank of tafel, en daarna pas de lagere delen en de vloer. Zo hoef je niet opnieuw te beginnen.

Veel leerlingen willen meteen de vloer doen. Benoem dat dit logisch voelt, maar in de praktijk juist extra werk oplevert.

De gouden schoonmaakregels

• Kijken, denken en dan doen

• Stof is niet te vegen

• Laat droog wat je droog kunt verwijderen

• Te nat werken geeft fouten

• Controleer tijdens je werk je eigen werk

Licht kort toe dat 'stof is niet te vegen' betekent dat stof beter opgenomen wordt met een doek of mop dan verplaatst met een bezem.

Waarom werk je van hoog naar laag?

A

Dan droogt het sneller

B

Vuil valt naar beneden

C

Je gebruikt meer water

D

De vloer is het belangrijkst

Toetst het kernidee uit de slides over werkvolgorde. Een veelgemaakte fout is dat leerlingen eerst de vloer willen doen.

Vul de schoonmaakregels aan

Je werkt van schoon naar vuil en van hoog naar laag. Zo verspreid je geen vuil en hoef je minder vaak opnieuw te beginnen. Tijdens het werken kies je een logische volgorde door de ruimte.

schoon naar vuil

hoog naar laag

logische volgorde

nat naar droog

laag naar hoog

snelle route

warmer water

Wat doe je eerst vóór je gaat schoonmaken?

Bespreek dat leerlingen eerst kijken naar de ruimte, route bepalen, minst vuile plek kiezen en niet meteen beginnen zonder plan.

Droog, klamvochtig of nat?

• Verwijder droog vuil eerst droog

• Gebruik daarna pas een klamvochtige doek als dat nodig is

• Werk niet te nat: dat geeft strepen, langere droogtijd en extra werk

• Kies dus zo weinig mogelijk water, maar wel genoeg voor goed resultaat

Werkdoeken en moppen gebruiken

• Zorg dat je genoeg werkdoeken en moppen bij je hebt

• Gebruik regelmatig een schone kant van de werkdoek

• Een vuile doek maakt niet schoon, maar verspreidt vuil

• Vouw de doek tot een handzaam formaat voor meer schone vlakken

Noem eventueel voor hoe een doek dubbelgevouwen wordt, zodat meerdere schone kanten gebruikt kunnen worden.

De cirkel van Sinner

Een goed schoonmaakresultaat hangt af van vier factoren die samenwerken:

• Chemische actie

• Mechanische actie

• Tijd

• Temperatuur

Noem dat deze vier factoren samen bepalen hoe goed iets schoon wordt. Je hoeft niet altijd van alle vier veel te gebruiken.

De 4 factoren uitgelegd

Chemische actie - de werking van het reinigingsmiddel

Mechanische actie - de kracht van hulpmiddelen, zoals een doek, mop, borstel of schuurpad

Tijd - de inwerktijd van het middel

Temperatuur - de temperatuur van het water of van de omgeving

Tijd en temperatuur

Chemisch en mechanisch

Samenhang in de cirkel van Sinner

Als één factor kleiner wordt, moet vaak een andere factor groter worden om goed schoon te maken. Gebruik je minder schoonmaakmiddel, dan moet je bijvoorbeeld beter wrijven of langer laten inwerken. Zo kies je bewust wat nodig is voor de taak.

Houd het praktisch: leerlingen hoeven de theorie vooral te herkennen in hun eigen schoonmaakwerk.

Voorbeeld uit de praktijk

• Opgedroogde vlek op een tafel?

• Eerst kijk je wat voor vuil het is

• Daarna kies je een doek en eventueel een middel

• Soms helpt meer wrijven

• Soms helpt langer laten inwerken

• Soms helpt warmer water

Laat zien dat schoonmaken geen gokwerk is, maar een keuze uit middelen, tijd en manier van werken.

Wat doe je het best met droog stof?

A

Nat schrobben

B

Eerst vegen

C

Droog verwijderen

D

Veel water nemen

Sluit aan bij de gouden regels: stof is niet te vegen en laat droog wat je droog kunt verwijderen.

Vul de uitleg over schoonmaken aan

Bij goed schoonmaken verwijder je droog vuil eerst droog. Daarna gebruik je als het nodig is een klamvochtige doek. In de cirkel van Sinner werken vier factoren samen: chemische actie, mechanische actie, tijd en temperatuur.

droog

klamvochtige

tijd

nat

papieren

route

zeep

Als je minder middel gebruikt, wat kan dan helpen?

A

Korter werken

B

Minder wrijven

C

Langer inwerken

D

Kouder water

Toetst de samenhang in de cirkel van Sinner: als één factor kleiner wordt, moet vaak een andere groter worden.

Praktijkopdracht

Je maakt in tweetallen een werkplek of lokaal schoon. Tijdens het werken pas je de algemene schoonmaakregels toe en laat je zien dat je logisch, netjes en hygiënisch kunt werken.

Dit sluit aan op de vraag van de gebruiker om een praktijkopdracht toe te voegen. Houd de opdracht concreet en haalbaar voor praktijkonderwijs jaar 3 en 4.

Opdracht: wat ga je doen?

• Verzamel de juiste materialen

• Bekijk de ruimte en bepaal je werkvolgorde

• Werk van schoon naar vuil en van hoog naar laag

• Gebruik werkdoeken op de juiste manier

• Controleer onderweg steeds je eigen werk

• Lever de ruimte netjes en schoon op

Waar let je op tijdens het werken?

• Kies een vaste route door de ruimte

• Gebruik niet te veel water

• Vervang een vuile doek op tijd

• Sla geen onderdelen over

• Werk veilig en rustig

• Laat zien dat je nadenkt vóór je begint

Benadruk zichtbaar werkgedrag: voorbereiding, volgorde, netheid en controle zijn net zo belangrijk als het eindresultaat.

Wanneer is de opdracht goed?

• De ruimte is zichtbaar schoon

• Je hebt de algemene regels toegepast

• Je materialen zijn goed gebruikt

• Je hebt gecontroleerd of alles klaar is

• Je werkplek is netjes achtergelaten

Gebruik dit als eenvoudige beoordelingspunten voor praktijkonderwijsleerlingen.

Wat lijkt jou het lastigst in de praktijkopdracht?

1

Werkvolgorde

2

Niet te nat

3

Doek gebruiken

4

Controleren

Wanneer is de opdracht goed gedaan?

A

Als je snel klaar bent

B

Als alles nat is

C

Als je niets overslaat

D

Als regels zichtbaar zijn toegepast

Gebaseerd op de beoordelingspunten van de praktijkopdracht: niet alleen het resultaat telt, maar ook de manier van werken.

Wat heb jij vandaag geleerd over schoonmaken?

Laat leerlingen kort terugkijken op hun leerproces. Mogelijke antwoorden gaan over werkvolgorde, minder water gebruiken, doeken slim inzetten of de cirkel van Sinner.

Belangrijke begrippen

schoon naar vuil - eerst de minst vuile plekken schoonmaken en daarna de vuilste plekken

hoog naar laag - boven beginnen en beneden eindigen

logische werkvolgorde - een vaste en handige volgorde kiezen tijdens het werken

klamvochtig - een doek die vochtig is, maar niet nat

mechanische actie - schoonmaken door kracht of beweging met hulpmiddelen

chemische actie - schoonmaken door de werking van een reinigingsmiddel

inwerktijd - de tijd die een schoonmaakmiddel nodig heeft om goed te werken

Belangrijke begrippen

temperatuur - de warmte van het water of de omgeving tijdens het schoonmaken

werkdoek - doek waarmee je stof en vuil verwijdert

mop - hulpmiddel om vloeren schoon te maken

eigen werk controleren - tijdens en na het schoonmaken nagaan of het resultaat goed is

cirkel van Sinner - model met vier factoren die samen het schoonmaakresultaat bepalen