Tekstverbanden herkennen
Tekstverbanden herkennen
Open met het idee dat losse zinnen samen betekenis vormen. Deze les gaat over drie tekstverbanden: opsomming, tijdsvolgorde en voorbeeld.
Lesdoel
Ik kan tekstverbanden herkennen aan de hand van signaalwoorden.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom tekstverbanden helpen
Zinnen en alinea’s staan niet los van elkaar.
Ze hebben verband met elkaar.
Signaalwoorden laten zien welk verband er is.
Als je dat herkent, begrijp je een tekst sneller en beter.
Benadruk dat leerlingen niet alleen woorden moeten opzoeken, maar moeten kijken naar de relatie tussen stukjes tekst.
Opsomming
Bij een opsomming worden meerdere dingen genoemd die bij elkaar horen.
De volgorde is niet belangrijk.
Laat horen dat je de onderdelen vaak kunt omwisselen zonder dat de betekenis verandert.
Opsomming herkennen
ten eerste
ten tweede
om te beginnen
ook
verder
ten slotte
en
Signaalwoorden
– streepjes
• dots
1, 2, 3
: dubbele punt
Andere kenmerken
Wijs erop dat 'ten slotte' niet altijd tijdsvolgorde betekent; in een opsomming kan het ook gewoon het laatste onderdeel van een rijtje aangeven.
Voorbeeld van een opsomming
Voor een cake heb je nodig: bloem, boter, suiker, een ei en bakpoeder.
Dit is een opsomming, omdat er meerdere dingen achter elkaar genoemd worden.
Benadruk dat de ingrediënten bij elkaar horen en dat de volgorde van noemen niets verandert aan het verband.
Tijdsvolgorde
Bij tijdsvolgorde gebeuren dingen in een bepaalde volgorde.
De volgorde is wél belangrijk.
Maak het contrast met opsomming expliciet: hier kun je de stappen niet zomaar verwisselen.
Tijdsvolgorde herkennen
Signaalwoorden
nadat
terwijl
dadelijk
intussen
jaartallen
Andere aanwijzingen
vroeger
later
nu
eerst
daarna
vervolgens
ten slotte
Noem dat jaartallen vaak automatisch op chronologie wijzen, omdat ze een tijdlijn aangeven.
Voorbeeld van tijdsvolgorde
Eerst tekenen we de figuren.
Daarna gaan de programmeurs aan de slag.
Ten slotte wordt het spel getest.
Leg uit dat deze stappen elkaar opvolgen. Als je de volgorde verandert, klopt het proces niet meer.
Voorbeeld of toelichting
Bij dit verband krijg je extra uitleg of een voorbeeld.
Zo wordt iets duidelijker gemaakt.
Gebruik consequent de term 'voorbeeld' zoals in de paragraaf, maar noem dat het vaak ook een toelichting is.
Voorbeeld herkennen
bijvoorbeeld
zo
als
zoals
denk aan
neem nou
Maak duidelijk dat deze woorden vaak een algemene uitspraak gevolgd door concrete voorbeelden inluiden.
Voorbeeld in een zin
Er zijn veel vakmensen betrokken bij het maken van een game, zoals tekenaars, programmeurs en geluidstechnici.
Het deel na zoals geeft voorbeelden.
Wijs aan wat algemeen is ('veel vakmensen') en wat toelicht ('tekenaars, programmeurs en geluidstechnici').
Drie verbanden vergelijken
Opsomming: meerdere dingen bij elkaar, volgorde niet belangrijk.
Tijdsvolgorde: gebeurtenissen volgen elkaar op, volgorde belangrijk.
Voorbeeld: extra uitleg maakt iets duidelijker.
Deze samenvatting helpt leerlingen kiezen tussen verbanden die soms op elkaar lijken, zoals opsomming en tijdsvolgorde.
Begrippenlijst
tekstverband - relatie tussen zinnen of alinea’s in een tekst
signaalwoord - woord dat laat zien welk verband er is
opsomming - meerdere dingen die bij elkaar horen worden genoemd
tijdsvolgorde - dingen gebeuren in een vaste volgorde
chronologie - een ander woord voor tijdsvolgorde
voorbeeld - extra uitleg door iets concreet te noemen
toelichting - verduidelijking die meer informatie geeft
Deze slide heeft geen instructies
Aan het werk!
Cursus 1
Paragraaf 4
Opdracht 1, 2, 3, 4, 6, 7 en 8
Deze slide heeft geen instructies