Cursus 1 - Paragraaf 4 - 2GL

Tekstverbanden herkennen

1 / 15
volgende
Slide 1: Tekstslide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo gLeerjaar 2

In deze les zitten 15 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Tekstverbanden herkennen

Open met het idee dat losse zinnen samen betekenis vormen. Deze les gaat over drie tekstverbanden: opsomming, tijdsvolgorde en voorbeeld.

Lesdoel

Ik kan tekstverbanden herkennen aan de hand van signaalwoorden.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom tekstverbanden helpen

  • Zinnen en alinea’s staan niet los van elkaar.

  • Ze hebben verband met elkaar.

  • Signaalwoorden laten zien welk verband er is.

  • Als je dat herkent, begrijp je een tekst sneller en beter.

Benadruk dat leerlingen niet alleen woorden moeten opzoeken, maar moeten kijken naar de relatie tussen stukjes tekst.

Opsomming

Bij een opsomming worden meerdere dingen genoemd die bij elkaar horen.

De volgorde is niet belangrijk.

Laat horen dat je de onderdelen vaak kunt omwisselen zonder dat de betekenis verandert.

Opsomming herkennen

ten eerste

ten tweede

om te beginnen

ook

verder

ten slotte

en

Signaalwoorden

– streepjes

• dots

1, 2, 3

: dubbele punt

Andere kenmerken

Wijs erop dat 'ten slotte' niet altijd tijdsvolgorde betekent; in een opsomming kan het ook gewoon het laatste onderdeel van een rijtje aangeven.

Voorbeeld van een opsomming

Voor een cake heb je nodig: bloem, boter, suiker, een ei en bakpoeder.


Dit is een opsomming, omdat er meerdere dingen achter elkaar genoemd worden.

Benadruk dat de ingrediënten bij elkaar horen en dat de volgorde van noemen niets verandert aan het verband.

Tijdsvolgorde

Bij tijdsvolgorde gebeuren dingen in een bepaalde volgorde.

De volgorde is wél belangrijk.

Maak het contrast met opsomming expliciet: hier kun je de stappen niet zomaar verwisselen.

Tijdsvolgorde herkennen

Signaalwoorden

nadat

terwijl

dadelijk

intussen

jaartallen

Andere aanwijzingen

vroeger

later

nu

eerst

daarna

vervolgens

ten slotte

Noem dat jaartallen vaak automatisch op chronologie wijzen, omdat ze een tijdlijn aangeven.

Voorbeeld van tijdsvolgorde

Eerst tekenen we de figuren.

Daarna gaan de programmeurs aan de slag.

Ten slotte wordt het spel getest.

Leg uit dat deze stappen elkaar opvolgen. Als je de volgorde verandert, klopt het proces niet meer.

Voorbeeld of toelichting

Bij dit verband krijg je extra uitleg of een voorbeeld.

Zo wordt iets duidelijker gemaakt.

Gebruik consequent de term 'voorbeeld' zoals in de paragraaf, maar noem dat het vaak ook een toelichting is.

Voorbeeld herkennen

  • bijvoorbeeld

  • zo

  • als

  • zoals

  • denk aan

  • neem nou

Maak duidelijk dat deze woorden vaak een algemene uitspraak gevolgd door concrete voorbeelden inluiden.

Voorbeeld in een zin

Er zijn veel vakmensen betrokken bij het maken van een game, zoals tekenaars, programmeurs en geluidstechnici.


Het deel na zoals geeft voorbeelden.

Wijs aan wat algemeen is ('veel vakmensen') en wat toelicht ('tekenaars, programmeurs en geluidstechnici').

Drie verbanden vergelijken

  • Opsomming: meerdere dingen bij elkaar, volgorde niet belangrijk.

  • Tijdsvolgorde: gebeurtenissen volgen elkaar op, volgorde belangrijk.

  • Voorbeeld: extra uitleg maakt iets duidelijker.

Deze samenvatting helpt leerlingen kiezen tussen verbanden die soms op elkaar lijken, zoals opsomming en tijdsvolgorde.

Begrippenlijst

tekstverband - relatie tussen zinnen of alinea’s in een tekst

signaalwoord - woord dat laat zien welk verband er is

opsomming - meerdere dingen die bij elkaar horen worden genoemd

tijdsvolgorde - dingen gebeuren in een vaste volgorde

chronologie - een ander woord voor tijdsvolgorde

voorbeeld - extra uitleg door iets concreet te noemen

toelichting - verduidelijking die meer informatie geeft

Deze slide heeft geen instructies

Aan het werk!

Cursus 1

Paragraaf 4

Opdracht 1, 2, 3, 4, 6, 7 en 8

Deze slide heeft geen instructies