Les 1- Introductie en herhaling
Gesprekstechnieken
Onderdelen in deze les
Gesprekstechnieken
Introductie en herhaling
Eindopdracht
Wat gaan we vandaag doen?
Hoe ziet Gesprekstechnieken periode 1 er uit?
Wat leer je?
Lesdoelen
De student weet wat open en gesloten vragen zijn
De student weet hoe hij/zij kan laten zien dat er geluisterd wordt
De student weet wat verbale en non verbale communicatie is
De student Weet wat een passende houding is in een gesprek
De student kent verschillende vraagsoorten en kan deze uitleggen
Wat weten we nog over gesprekstechnieken in leerjaar 1?
Open en gesloten vragen
29-8-2025
Open vragen: Vragen die uitgebreide antwoorden aanmoedigen (Wie, Wat, Waar, Waarom, Hoe).
Gesloten vragen: Vragen die een kort antwoord vereisen (ja/nee of specifieke informatie).
Waarom zijn open vragen in gesprekken vaak beter?
Wanneer kun je juist gesloten vragen inzetten in gesprekken?
Oefening
29-8-2025
Ga in gesprek met je buurman of buurvrouw. Ga hier zoveel mogelijke open en gesloten vragen stellen achter elkaar. Denk hierbij aan onderwerpen als hobby’s, stage, vakanties etc.
Na 2-3 minuten worden de rollen omgedraaid.
Reflectie:
Wat merk je bij de verschillende soorten vragen? Was het een makkelijk gesprek? Waarom wel/niet?
Luisteren, samenvatten en doorvragen (LSD)
Luisteren:
Goed luisteren heeft grote invloed op de kwaliteit van je communicatie, op je relatie met anderen en op je werk. Door goed te luisteren:
Krijg je meer informatie
Begrijp je de ander beter
Toon je respect voor de ander
Voorkom je misverstanden en conflicten
Verbeter je de samenwerking
Samenvatten:
Regelmatig samenvatten is het meest actieve en belangrijke onderdeel van actief luisteren. Door het verhaal van de ander in je eigen woorden weer te geven, structureer je het gesprek. Je gebruikt een samenvatting als een toets om na te gaan of je de ander begrepen hebt.
Letterlijk samenvatten
Parafraseren
Oefening
29-8-2025
Rollenspel in een trio:
Een student speelt de cliënt, één de sociaal werker en de derde observeert het gesprek. De 'sociaal werker' moet actief luisteren, samenvatten en doorvragen. Na 5 minuten wisselen van rol, zodat iedereen elke rol een keer heeft gedaan.
Reflectie: De observator geeft feedback over hoe goed er werd geluisterd, samengevat en doorgevraagd.
Casus:
Je bent een Sociaal werker en spreekt met een cliënt, mevrouw Jansen (45 jaar). Ze vertelt het volgende:
"Ik voel me de laatste tijd erg overweldigd. Mijn zoon van 16 heeft autisme en heeft veel ondersteuning nodig op school en thuis. Mijn werkgever begint ongeduldig te worden omdat ik vaak te laat kom of vrij moet nemen voor afspraken. Mijn partner helpt wel, maar die heeft ook een drukke baan. Ik weet niet hoe ik alles moet combineren en voel me schuldig naar mijn zoon, mijn werk en mijn partner."
Verbale en non verbale communicatie
29-8-2025
Verbale communicatie
Dit is alles wat met gesproken taal te maken heeft. Het gaat om de woorden die we gebruiken, hoe we ze uitspreken en de inhoud van wat we zeggen.
Voorbeelden van verbale communicatie:
De woorden die iemand kiest (bijv. "Ik voel me gestrest" en "Ik heb het even moeilijk").
De toon waarop iets wordt gezegd (bijv. een kalme toon of een boze toon).
De snelheid en volume van het spreken (bijv. snel praten kan nervositeit aangeven, terwijl langzaam praten rust uitstraalt).
Non verbale communicatie
29-8-2025
Non-verbale communicatie
Dit is alles wat zonder woorden wordt gecommuniceerd. Het gaat om lichaamstaal, gezichtsuitdrukkingen, gebaren en andere signalen die we onbewust uitzenden.
Voorbeelden van non-verbale communicatie:
Gezichtsuitdrukkingen: Een glimlach, fronsen of een verbaasde blik.
Lichaamshouding: Rechtop zitten straalt zelfvertrouwen uit, terwijl ingezakt zitten vermoeidheid of onzekerheid kan aangeven.
Gebaren: Bijvoorbeeld iemand aanraken om steun te tonen of met je armen over elkaar zitten, wat afstandelijkheid kan uitstralen.
Oogcontact: Oogcontact maken kan betrokkenheid tonen, terwijl wegkijken ongemak of afleiding kan aangeven.
Afstand: Dichtbij iemand zitten kan intimiteit of betrokkenheid tonen, terwijl afstand houden formeel of afstandelijk kan overkomen.
Opbouw van een gesprek en een passende houding
29-8-2025
Opbouw gesprek:
Introductie
Kennismaken
Doel van het gesprek
Hoe lang het gesprek ongeveer duurt
Kern
Probleem/vraag verkennen door middel van open vragen
Luisteren, samenvatten en doorvragen
Verdieping
Slot
Vat gesprek samen
Afspraken maken
Check of er nog vragen zijn
Positieve afsluiting
Houding
29-8-2025
Open houding:
Zit of sta rechtop, maar niet te stijf.
Houd je armen ontspannen, niet over elkaar (dit kan afstandelijk overkomen).
Draai je lichaam naar de cliënt toe om betrokkenheid te tonen.
Oogcontact:
Maak regelmatig oogcontact, maar staar niet (te lang oogcontact kan als intimiderend worden ervaren).
Knik af en toe om te laten zien dat je luistert.
Gezichtsuitdrukking:
Toon een vriendelijke en empathische gezichtsuitdrukking, zoals een glimlach of een begrijpende blik.
Pas je gezichtsuitdrukking aan bij de emoties van de cliënt (bijv. een serieuze blik als de cliënt iets verdrietigs vertelt).
Afstand:
Houd een comfortabele afstand (meestal ongeveer een armlengte).
Let op de reacties van de cliënt: als deze naar voren leunt, wil hij/zij misschien meer betrokkenheid; als de cliënt naar achteren leunt, kan dit wijzen op behoefte aan meer ruimte.
Gebaren:
Gebruik natuurlijke gebaren om je woorden te ondersteunen, maar overdrijf niet.
Vermijd afleidende gebaren, zoals friemelen of met een pen klikken.
Filmpje Doe dit niet https://www.youtube.com/watch?v=TChRv8m79zs
Afsluiting
29-8-2025
Reflectie:
Wat vond je van de les?
Lesdoelen:
De student weet wat open en gesloten vragen zijn
De student weet hoe hij/zij kan laten zien dat er geluisterd wordt
De student weet wat verbale en non verbale communicatie is
De student Weet wat een passende houding is in een gesprek
De student kent verschillende vraagsoorten en kan deze uitleggen
Bedankt!
