Gegevens combineren
Gegevens combineren
Open met het idee dat je soms pas iets kunt zeggen als je gegevens uit twee bronnen samen bekijkt, zoals leeftijd met gewicht of leeftijd met lengte.
Lesdoel
Ik kan gegevens uit verschillende diagrammen combineren en daaruit een conclusie trekken.
Deze slide heeft geen instructies
Waar denk je aan bij gegevens combineren?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen, zoals diagram, assen, vergelijken, conclusie, gewicht, lengte of punt.
Wat betekent combineren?
Bij gegevens combineren gebruik je informatie uit meer dan één bron.
Je kijkt bijvoorbeeld naar:
leeftijd en gewicht
leeftijd en lengte
een punt in een diagram en een conclusie in woorden
Pas als je die gegevens samen leest, weet je wat er aan de hand is.
Benadruk dat één diagram vaak niet genoeg is. De kern van deze les is: eerst aflezen, daarna samenvoegen, dan pas concluderen.
Twee diagrammen, één persoon
In deze opgaven horen twee diagrammen bij elkaar.
Voorbeeld:
diagram 1: leeftijd en gewicht
diagram 2: leeftijd en lengte
beide gaan over dezelfde baby
Gebruik het voorbeeld uit de bijlage: de diagrammen horen bij gezond gewicht en gezonde lengte voor een baby. De leerling moet beseffen dat het om dezelfde persoon gaat.
Wat lees je af in een diagram?
Let steeds op drie dingen:
horizontale as: wat staat onderaan, bijvoorbeeld leeftijd in weken
verticale as: wat staat links, bijvoorbeeld gewicht in kg
punt: waar die twee waarden elkaar kruisen
Dat punt geeft de situatie van één persoon weer.
Herhaal de woorden horizontale as, verticale as en punt. Deze termen komen terug in het woordenlijstje.
Wat betekent gegevens combineren?
Eén bron gebruiken
Gegevens schatten
Bronnen samen gebruiken
Alleen vergelijken
Controleert de kern van slides 2-4: je gebruikt informatie uit meer dan één bron en leest die samen.
Diagram lezen
In een diagram kijk je eerst naar de horizontale as onderaan. Daarna lees je op de verticale as links de andere waarde af. Het punt laat de situatie van één persoon zien.
De drie kernwoorden uit deze subtopic moeten goed blijven hangen: horizontale as, verticale as en punt.
Voorbeeld: Kris in het gewichtdiagram
Gegeven:
Kris is 20 weken oud
Kris weegt 6 kg
In het gewichtdiagram zoek je:
op de horizontale as: 20 weken
op de verticale as: 6 kg
daarna zet je het punt op het snijpunt
De bijlage noemt expliciet: 'Kris weegt 6 kg en is 20 weken oud. Zet dit punt in het juiste diagram.' Leg uit dat hier alleen het gewichtdiagram past, niet het lengtediagram.
Groene vlak en rode lijn
In deze diagrammen betekenen kleuren en lijnen iets:
groen vlak: gezond gebied
rode lijn: gemiddelde
boven de rode lijn: hoger dan gemiddeld
onder de rode lijn: lager dan gemiddeld
Zeg erbij dat 'gemiddelde' niet hetzelfde is als 'gezond'. Een punt kan onder of boven het gemiddelde liggen en toch nog in het groene vlak staan.
Van punt naar conclusie
Na het zetten van een punt kijk je waar het ligt.
Mogelijke conclusies:
in het groene vlak → gezond
boven de rode lijn → boven het gemiddelde
onder de rode lijn → onder het gemiddelde
buiten het groene vlak → niet in het gezonde gebied
Laat zien dat een conclusie altijd uit de ligging van het punt komt. Niet gokken, maar kijken naar vlak en lijn.
Kris vergelijken met het gemiddelde
Voor Kris is het punt (20 weken, 6 kg).
Daarmee kun je vergelijken met de rode lijn:
ligt het punt erboven, dan weegt Kris meer dan gemiddeld
ligt het punt erop, dan is Kris gemiddeld
ligt het punt eronder, dan weegt Kris minder dan gemiddeld
In de bijlage staat de zin 'Kris zit met haar gewicht ... het gemiddelde.' De leerling moet die zin aanvullen door de plek van het punt te vergelijken met de rode lijn.
Wat betekent het groene vlak?
Gezond gebied
Gemiddelde lijn
Te laag gewicht
Verkeerde meting
Distractors sluiten aan bij veelgemaakte verwarring tussen groen vlak en rode lijn.
Hoe bepaal je of Kris meer of minder dan gemiddeld weegt?
Verwachte elementen: Kris is 20 weken oud, weegt 6 kg, zet dus een punt bij 20 weken en 6 kg in het gewichtdiagram en vergelijk daarna met de rode lijn om 'meer dan gemiddeld', 'gemiddeld' of 'minder dan gemiddeld' te bepalen.
Van punt naar conclusie
Je zet eerst het punt op het snijpunt van 20 weken en 6 kg. Daarna vergelijk je dit met de rode lijn. Ligt het punt erboven, dan weegt Kris meer dan gemiddeld.
De volgorde is belangrijk: eerst punt zetten, dan vergelijken met de rode lijn.
Gegevens uit twee diagrammen samen
Soms moet je meer dan één conclusie trekken over dezelfde persoon.
Dan werk je zo:
lees de gegevens
kies het juiste diagram
zet het punt
lees de conclusie af
herhaal dit in het andere diagram
Maak duidelijk dat je gewicht en lengte niet door elkaar haalt. Elk diagram heeft zijn eigen verticale as en dus zijn eigen soort gegeven.
Eén persoon, twee uitspraken
Door gegevens te combineren kun je bijvoorbeeld zeggen:
het gewicht ligt in het gezonde gebied
de lengte ligt ook in het gezonde gebied
Of juist:
het gewicht is onder het gemiddelde
de lengte is ongeveer gemiddeld
Zo krijg je een vollediger beeld.
Dit is de kern van 'combineren': niet één los antwoord, maar meerdere gegevens naast elkaar gebruiken voor een completere conclusie.
Veelgemaakte fouten
Let op deze fouten:
de verkeerde as aflezen
gewicht invullen in een lengtediagram
alleen naar de rode lijn kijken
vergeten te controleren of het punt in het groene vlak ligt
een conclusie trekken zonder punt te zetten
Gebruik deze slide om nauwkeurig werken te benadrukken. Vooral het verschil tussen 'gezond gebied' en 'gemiddelde' vraagt aandacht.
Stappenplan
Gebruik dit vaste stappenplan:
lees de gegevens zorgvuldig
bepaal welk diagram je nodig hebt
zoek de juiste waarden op de assen
zet het punt op het snijpunt
vergelijk met groen vlak en rode lijn
schrijf je conclusie in woorden op
Dit stappenplan mag leerlingen helpen bij vergelijkbare opgaven in werkboek of toets.
Wat doe je na je conclusie in het eerste diagram?
De assen wisselen
Stoppen met kijken
Nieuw punt gokken
Herhalen in ander diagram
Toetst de werkwijze uit slides 9-12: bij combineren werk je dezelfde stappen ook in het tweede diagram af.
Stappenplan combineren
Bij gegevens combineren lees je eerst de gegevens zorgvuldig. Daarna kies je het juiste diagram en zet je het punt op het snijpunt. Daarna vergelijk je met het groene vlak en de rode lijn.
Laat leerlingen de vaste aanpak in eigen werk herkennen: gegevens, diagram, snijpunt.
Welke fout komt vaak voor?
Punt op snijpunt zetten
Juiste diagram kiezen
Gewicht in lengtediagram
Groen vlak controleren
Gebaseerd op de lijst met veelgemaakte fouten op slide 11.
Wat heb jij vandaag geleerd over gegevens combineren?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen benoemen wat zij echt hebben geleerd, bijvoorbeeld assen lezen, punt zetten, groen vlak en rode lijn vergelijken of twee diagrammen samen gebruiken.
Welk onderdeel hielp jou het meest om dit te begrijpen?
Reflectie zonder goed of fout. Mogelijke antwoorden: het stappenplan, het voorbeeld van Kris, de kleuren in het diagram, of juist dat twee diagrammen bij één persoon horen.
Wat vond jij nog lastig aan deze les?
Reflectie zonder goed of fout. Gebruik de antwoorden om te zien waar extra uitleg nodig is, zoals assen aflezen of gezond gebied en gemiddelde uit elkaar houden.
Begrippen
gegevens combineren - informatie uit meer dan één bron samen gebruiken
diagram - een afbeelding waarin gegevens overzichtelijk staan
horizontale as - de as die onderaan loopt
verticale as - de as die langs de zijkant loopt
snijpunt - de plek waar twee waarden elkaar ontmoeten
gemiddelde - de middelste of gewone waarde in een groep
gezond gebied - het deel van het diagram waarin de waarden gezond zijn
Deze slide heeft geen instructies