Factoren en methoden bij observeren

• newEditor
• Welzijn
• MBO
• Studiejaar 1

Factoren en methoden bij observeren

Wat weet je al over factoren die observatie beïnvloeden?

Leerdoel van deze les

Aan het einde van deze les kun je benoemen welke factoren observatie beïnvloeden, verschillende observatiemethoden omschrijven én gegevens doelgericht verwerken.

Waarom objectief observeren?

Objectief waarnemen is essentieel in de zorg. Het voorkomt dat persoonlijke opvattingen het resultaat kleuren en zorgt voor betrouwbare informatie over cliënten.

Factoren die observatie beïnvloeden

Bij de observator

Bij de cliënt en omgeving

Vooroordelen, eigen stemming, zelfbeeld en bekendheid met de cliënt kunnen beïnvloeden wat de observator ziet en interpreteert.

Gezondheid, de omgeving, groepssfeer en gebeurtenissen spelen een grote rol in het gedrag en maken observatie complexer.

Persoonlijke factoren observer

Let op vooroordelen, stemming, emoties of eerdere ervaringen. Denk na hoe deze je interpretatie van gedrag beïnvloeden.

Observatiemethoden

Vrije observatie, gestructureerde observatie, intervalobservatie, contextuele en protocollaire observatie hebben elk hun doel en toepassing.

Vrije observatie

• Deze methode gebruik je vaak als vooronderzoek.

• Je hebt wel een doel, maar de observatievragen zijn nog niet concreet.

• Je observeert meestal continu en noteert alleen feiten (objectief gedrag).
  
  Vrije observatie gaat vaak samen met participerend observeren.

Gestructureerde observatie

• Bij een gestructureerde observatie werk je met een duidelijk doel en een concrete observatievraag.

• Gedrag wordt vaak in aantallen of tijd gemeten met behulp van een observatieformulier.

• Deze methode vraagt volledige aandacht en gaat meestal samen met niet‑participerend observeren.

Intervalobservatie

Hierbij observeer je op vooraf vastgestelde momenten. Je gebruikt telkens dezelfde methode en middelen. Zo kun je gedrag over een langere periode volgen en vergelijken, bijvoorbeeld op verschillende momenten van de dag.

Contextuele observatie

Bij deze methode staat niet de cliënt, maar de omgeving centraal. Je kijkt naar wat er rondom de cliënt gebeurt, zoals de woonsituatie, contacten en dagindeling. Omdat er veel tegelijk gebeurt, is deze vorm complex. Video-opnames kunnen hierbij helpen.

Protocollaire observatie

Bij protocollaire observatie werk je met vaste observatieprotocollen en -schema’s. Er staat vast wat, wanneer en hoe vaak er geobserveerd wordt. Voordeel is dat alle cliënten en onderwerpen systematisch gevolgd worden. Nadeel is dat je mogelijk andere belangrijke informatie mist.

Gegevens verwerken na observatie

Je kunt observaties verwerken door te beschrijven, te tellen/turven of verbanden te leggen. Kies de methode die aansluit bij het doel van de observatie.

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.