H2.6 Seksualiteit
Biologie H2.6 Seksualiteit blz. 119
Lesopening
Terugblik
Instructie
Begeleid oefenen
Zelfstandig oefenen
Evaluatie & Huiswerk
Leerdoelen
Ik kan benoemen hoe gender en geaardheid kunnen verschillen
Ik kan functies van seksualiteit noemen en verschillen in opvatting, normen en waarden daarover omschrijven
Indaling
Weeën
Ontsluiting
Gender
Geaardheid
Orgasme
1 en 2
Vraag 1 tm 8
Onderdelen in deze les
Biologie H2.6 Seksualiteit blz. 119
Lesopening
Terugblik
Instructie
Begeleid oefenen
Zelfstandig oefenen
Evaluatie & Huiswerk
Leerdoelen
Ik kan benoemen hoe gender en geaardheid kunnen verschillen
Ik kan functies van seksualiteit noemen en verschillen in opvatting, normen en waarden daarover omschrijven
Indaling
Weeën
Ontsluiting
Gender
Geaardheid
Orgasme
1 en 2
Vraag 1 tm 8
Deze slide heeft geen instructies
Seksualiteit speelt een rol in de puberteit
In de puberteit ga je ontdekken:
wie je leuk vindt
op wie je verliefd wordt
wat je prettig vindt
hoe jij jezelf ziet
Seksualiteit gaat dus niet alleen over seks, maar ook over gevoelens, identiteit en relaties.
Open bij de bekende leefwereld van leerlingen: verliefdheid, jezelf leren kennen en omgaan met anderen. Zo voorkom je dat seksualiteit meteen alleen als voortplanting of seksuele handelingen wordt gezien.
Geslacht en gender zijn niet hetzelfde
Geslacht gaat over lichamelijke geslachtskenmerken.
Dat kan mannelijk, vrouwelijk of intersekse zijn.
Gender gaat ook over hoe iemand zichzelf ervaart en uit. Daarbij spelen gevoelens, gedrag, kleding en verwachtingen uit de cultuur mee.
Benadruk het biologische vakperspectief: geslacht = lichamelijke kenmerken; gender = beleving en expressie rond mannelijk/vrouwelijk. Houd het feitelijk en respectvol.
Gender is een optelsom
Onderdelen
Deze onderdelen hoeven niet altijd bij iedereen op dezelfde manier samen te vallen.
Daarom kan iemands genderervaring anders zijn dan wat anderen verwachten.
Belangrijk
Geslacht - lichamelijke kenmerken
Genderidentiteit - hoe je je voelt
Geaardheid - op wie je verliefd wordt
Genderexpressie - hoe je je naar buiten uit
Noem dat cultuur invloed heeft op wat mensen mannelijk of vrouwelijk vinden, bijvoorbeeld bij kleding of gedrag. Maak duidelijk dat geaardheid en gender verschillende begrippen zijn.
Als genderidentiteit en geslacht wel of niet overeenkomen
Bij de meeste mensen past de genderidentiteit bij het geboortegeslacht. Dat noem je cisgender.
Als dit niet of niet helemaal overeenkomt, kan er sprake zijn van genderdysforie.
Bij een transgender persoon komt het geboortegeslacht niet overeen met de genderidentiteit.
Gebruik zorgvuldige taal: niet elke transgender persoon ervaart dit op dezelfde manier. Houd de definities precies zoals in de methode.
Genderexpressie en cultuur
Wat mensen mannelijk, vrouwelijk of genderneutraal vinden, verschilt per omgeving en tijd.
Voorbeelden zijn kleding, gedrag, hobby's en uiterlijk.
Genderexpressie is dus zichtbaar, maar zegt niet automatisch iets over iemands genderidentiteit of geaardheid.
Veel leerlingen halen expressie en identiteit door elkaar. Benadruk dat je aan de buitenkant niet betrouwbaar kunt aflezen hoe iemand zich voelt of op wie iemand valt.
Non-binair
Sommige mensen herkennen zich niet volledig in één van beide hokjes: man of vrouw.
Dat noem je non-binair.
Iemand kan zich bijvoorbeeld deels man en deels vrouw voelen, of merken dat dit gevoel verandert in de tijd.
Leg uit dat non-binair over gender gaat, niet over geaardheid. Zo bewaak je het onderscheid tussen de begrippen.
Geaardheid: op wie je verliefd wordt
Je geaardheid zegt iets over tot wie je je aangetrokken voelt.
De meeste mensen zijn heteroseksueel: zij voelen zich aangetrokken tot personen van het andere geslacht.
Geaardheid gaat dus over aantrekking, niet over uiterlijk of gedrag.
Koppel terug aan de eerdere slide: geaardheid is één onderdeel in het geheel, maar niet hetzelfde als genderidentiteit of genderexpressie.
Verschillende vormen van geaardheid
Homoseksueel - aangetrokken tot hetzelfde geslacht
Lesbisch - meisjes of vrouwen die op meisjes of vrouwen vallen
Biseksueel - aangetrokken tot mannen én vrouwen
Aseksueel - voelt geen seksuele aantrekking tot anderen
Panseksueel - geslacht of gender van de ander maakt niet uit
Veelgebruikte termen
Nog meer mogelijkheden
De methode noemt ongeveer één op de vijftien mensen als homoseksueel of biseksueel. Alleen noemen als je cijfers wilt koppelen aan diversiteit; het hoeft niet op de slide.
LHBTQIA+
De afkorting staat voor Lesbisch, Homoseksueel, Biseksueel, Transgender, Queer, Intersekse en Aseksueel.
Queer is een overkoepelende term voor mensen die niet binnen traditionele categorieën passen.
De + laat zien dat de groep breder is dan alleen deze letters.
Benadruk dat LHBTQIA+ zowel over geaardheid als over gender kan gaan. Laat ook terugkomen dat de regenboogvlag een symbool is voor diversiteit en jezelf kunnen zijn.
Waarover gaat gender vooral?
Lichamelijke kenmerken
Innerlijke beleving
Seksuele handelingen
Verliefd worden
Toetst het onderscheid tussen geslacht en gender. 'Lichamelijke kenmerken' hoort bij geslacht; verliefd worden bij geaardheid.
Vul de begrippen in
Je geslacht gaat over lichamelijke kenmerken. Je genderidentiteit gaat over hoe je jezelf van binnen ervaart. Je genderexpressie is hoe je je naar buiten laat zien, bijvoorbeeld in kleding of gedrag.
De drie kernbegrippen zijn bewust naast elkaar gezet omdat leerlingen deze vaak door elkaar halen.
Wat zegt geaardheid?
Hoe je je kleedt
Hoe leuk je de aarde vindt
Tot wie je je aangetrokken voelt
Welk geslacht je hebt
Controleert of leerlingen geaardheid onderscheiden van genderexpressie, genderidentiteit en geslacht.
Maak de tekst compleet
Je kunt iemands geaardheid en genderidentiteit niet aan de buitenkant zien. Kleding en gedrag geven daar geen zeker antwoord op. Daarom is respect belangrijk.
Echoot de normatieve kern van de subtopic: niet invullen voor een ander en geen aannames doen.
Wat betekent seksualiteit?
Onder seksualiteit vallen alle gedachten, gevoelens en handelingen die te maken hebben met lust en opwinding.
Geslachtsgemeenschap hoort erbij, maar seksualiteit is breder dan dat.
Hier begint het tweede leerdoel uit de methode: seksualiteit definiëren als meer dan voortplanting.
Drie functies van seksualiteit
Seksualiteit heeft meerdere functies:
voortplanting
lust: seksuele opwinding
intimiteit: je verbonden voelen met iemand
Deze functies kunnen samen voorkomen, maar dat hoeft niet.
De kern is dat seksualiteit biologisch en sociaal-emotioneel meerdere functies heeft. Dat onderscheid helpt bij volgende slides.
Lust en intimiteit
Seksualiteit kan plezier geven.
Prikkels zoals aanraken, strelen, zoenen of alleen al kijken naar iemand die je aantrekkelijk vindt, kunnen seksuele opwinding veroorzaken.
In een liefdesrelatie kan seksualiteit ook een gevoel van verbondenheid geven.
Maak duidelijk dat seksuele opwinding door verschillende prikkels kan ontstaan en dat intimiteit niet hetzelfde is als geslachtsgemeenschap.
Orgasme
De eikel van de penis en de eikel van de clitoris zijn erg gevoelig.
Prikkeling van deze delen kan leiden tot een orgasme. Tijdens een orgasme spannen spieren rond de geslachtsorganen zich aan.
Bij mannen vindt dan een zaadlozing plaats.
Houd het biologisch en feitelijk. Je kunt erbij noemen dat een orgasme prettig voelt en dat dit niet alleen door geslachtsgemeenschap kan ontstaan.
Online seks: sexting
Sexting is het online versturen van seksueel getinte berichtjes, foto's of filmpjes van jezelf.
Dat kan spannend lijken, maar het is alleen verantwoord als beide personen dit echt willen en de beelden niet worden gedeeld.
Benadruk instemming en vertrouwen als kern. Vermijd een moralistische toon; houd het veilig en feitelijk.
Online seks: risico's en porno
Het ongevraagd doorsturen van naaktfoto's van minderjarigen is strafbaar.
Pornografie is beeld of tekst met als doel seksuele prikkeling.
Porno laat vaak geen realistisch beeld zien van lichamen of gedrag, omdat het geacteerd is.
Je kunt toevoegen dat porno soms vrouwonvriendelijk is, zoals in de methode staat. Koppel dit aan kritisch kijken naar media, zonder af te dwalen van biologie.
Welke functie hoort niet bij seksualiteit?
Voortplanting
Intimiteit
Lust
Ademhaling
Eenvoudige begripscheck op de drie functies van seksualiteit.
Vul de juiste woorden in
Seksualiteit heeft meerdere functies. Het kan gaan om voortplanting, om lust en om intimiteit. Deze functies kunnen samen voorkomen, maar dat hoeft niet.
Leg eventueel uit dat verliefdheid erbij kan meespelen, maar niet als de drie functies op deze slide is genoemd.
Wanneer is sexting verantwoord?
Als het spannend voelt
Als vrienden het normaal vinden
Als beiden het willen
Als het geheim blijft
Verankert instemming als kern. 'Geheim blijven' is bewust een plausibele maar onjuiste afleider.
Maak de online tekst af
Bij sexting stuur je online seksueel getinte berichten, foto's of filmpjes. Het ongevraagd doorsturen van naaktfoto's van minderjarigen is strafbaar. Pornografie is beeld of tekst met als doel seksuele prikkeling, maar geeft vaak geen realistisch beeld.
Koppelt de twee laatste slides: definitie van sexting, risico's en kritisch kijken naar porno.
Iemand koopt een telefoon op afbetaling.
Leg uit waarom deze uiteindelijk meer kost dan wanneer het bedrag direct wordt betaald.
Deze slide heeft geen instructies
Nu maken / Huiswerk
Blz. 119
Opdracht 1 tm 8
Nagekeken en gecorrigeerd?
Maak opdracht 9.
Leerdoelen
Ik kan benoemen hoe gender en geaardheid kunnen verschillen
Ik kan functies van seksualiteit noemen en verschillen in opvatting, normen en waarden daarover omschrijven
Deze slide heeft geen instructies
