Par. 2.5: Achtervoegsels

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo k, t
• Leerjaar 2

Start van de les

Telefoon uit of op stil.

Neem plaats. Plattegrond!

Jas/vest uit.

Op tafel: Werkboek Nederlands of laptop/ Chromebook en schrift dicht 

Tas op de grond.

Geen eten of drinken

Presentie!

Toets 1: Hoofdstuk 1 + 2

1 oktober 2026

Par. 1.3: Lezen

Par. 1.5: Woorden

Par. 2.3: Lezen

Par. 2.5: Woorden

Achtervoegsel en betekenis

Par. 1.5 en 2.5

In deze paragraaf leer je:

• Wat voorvoegsels zijn;

• Schooltaalwoorden;

• Wat achtervoegsels zijn.

Lesdoel(en)

Aan het einde van deze les kan ik:

• uitleggen wat een achtervoegsel is en hoe het de betekenis van een woord verandert.

Het lesdoel is behaald als:

Je kan uitleggen wat een achtervoegsel is, een achtervoegsel herkennen in een woord, en hoe een achtervoegsel de betekenis van een woord verandert.

Vrijdag 18 september 2026

Wat: Par. 2.5 achtervoegsels

Wanneer: 13:30 - 14:20 uur

Hoe: Gezamelijk/ zelfstandig werken

Klaar: Par. 1.5 opdrachten maken

HW:  Par. 1.5 opdrachten maken

Lesdoel: Zie vorige slide!

Taaldoel: achtervoegsels

Wat valt je op aan deze woorden?

draad → draadloos

waarde → waardeloos

Voorbeelden van achtervoegsels

1. werkloos → zonder werk

2. geluidloos → zonder geluid

3. eindeloos → zonder einde

Wat is een achtervoegsel?

Een achtervoegsel is een stukje dat je achter een woord zet. Hierdoor verandert de betekenis of de vorm van het woord.

Benadruk dat een voorvoegsel geen apart woord is, maar een deel van een woord dat betekenis toevoegt of verandert.

woord + achtervoegsel → nieuw woord

• waarde + loos → waardeloos

• draad + loos → draadloos

• boer + in → boerin

• zanger + es → zangeres

• acteur → actrice (hier verandert het achtervoegsel; dit is dus geen voorbeeld van -es)

Gebruik dit als eerste, eenvoudige voorbeeld. Laat zien dat leerlingen vaak de betekenis al kunnen raden als ze het voorvoegsel herkennen.

Samen oefenen

Maak de zin af.

a. -loos betekent: __________________
b. Een boerin is een __________________ boer.
c. Een zangeres is een __________________ zanger.

Bedenk zelf twee woorden met -loos.

1. __________________ → zonder __________________

2. __________________ → zonder __________________

Maak duidelijk dat 'on-' niet bij elk woord kan, maar dat het vaak een ontkennende betekenis geeft.

Zelfstandig werken

Par. 1.5 opdrachten:

15

Par 2.5 opdrachten:

12 t/m 15

Exit-ticket

1. Wat is een achtervoegsel?

2. Wat betekent -loos?

3. Geef één voorbeeld van een woord met -in of -es.

Leg 'schooltaalwoorden' uit als woorden die vaker in schoolboeken, instructies en toetsen voorkomen dan in gewone spreektaal.

Leg uit wat -loos doet in een woord.

Verwachte elementen: leerlingen noemen dat on- vaak 'niet' betekent en geven een passend voorbeeld, zoals onjuist of onrustig. Bespreek ook dat het nieuwe woord de tegenovergestelde betekenis krijgt.

Wat is één ding dat je hebt geleerd?

Laat leerlingen kort terugblikken op de belangrijkste lesinhoud. Mogelijke antwoorden: wat een voorvoegsel is, dat het vooraan staat, of dat het de betekenis verandert.

Begrippen

voorvoegsel - een stukje dat vóór een woord staat en de betekenis verandert

basiswoord - het woord zonder voorvoegsel

betekenis - wat een woord inhoudt

on- - voorvoegsel dat vaak betekent: niet

her- - voorvoegsel dat betekent: opnieuw

in- - voorvoegsel dat de betekenis van een woord verandert