C4 §1 Waar_komen_woorden_vandaan_3_vmbo_basis
Welkom bij Nederlands
2
minute
00
second
Over 2 minuten gaan we starten
Wat moet je doen?
Op je eigen plek zitten, in rust.
Jas aan de kapstok.
Boek, pen(nen),schrift liggen al op tafel
Onderdelen in deze les
Welkom bij Nederlands
2
minute
00
second
Over 2 minuten gaan we starten
Wat moet je doen?
Op je eigen plek zitten, in rust.
Jas aan de kapstok.
Boek, pen(nen),schrift liggen al op tafel
§ 1 Waar komen woorden vandaan?
Nederlands • 3 vmbo basis • ± 45 minuten
Vandaag worden jullie woorden-detectives 🔎
Wat weet je al?
Welke Nederlandse woorden ken jij die uit een andere taal komen?
Schrijf ze op het whiteboard
2
Leerdoelen
Aan het einde van de les:
• Weet je dat veel Nederlandse woorden afkomstig zijn uit oude talen en andere talen.
• Kun je uitleggen waarom woorden in verschillende talen soms op elkaar lijken.
3
Raad de taal!
POLL
Het woord ‘weekend’ gebruiken we gewoon in het Nederlands.
Uit welke taal komt het oorspronkelijk?
A. Duits B. Engels C. Frans D. Italiaans
Antwoord: B – Engels.
4
Wat is een leenwoord?
Een leenwoord is een woord dat het Nederlands uit een andere taal heeft overgenomen.
Voorbeelden:
computer → Engels
restaurant → Frans
pizza → Italiaans
5
Welke hoort bij welke?
SLEEPVRAAG
Welk woord hoort bij welke taal:
computer —
cadeau —
pizza —
überhaupt —
6
Engels
Frans
Italiaans
Duits
Woorden-detective 1
MEERKEUZE
Waar komt het woord ‘garage’ vandaan?
A. Engels B. Frans C. Duits D. Spaans
Antwoord: B – Frans.
7
Woorden-detective 2
MEERKEUZE
Waar komt ‘cappuccino’ vandaan?
A. Italiaans B. Frans C. Engels D. Grieks
Antwoord: A – Italiaans.
8
Woorden-detective 3
MEERKEUZE
Waar komt ‘yoghurt’ oorspronkelijk vandaan?
A. Turks B. Duits C. Latijn D. Spaans
Antwoord: A – Turks.
9
Oude talen
Niet alle woorden zijn rechtstreeks uit moderne talen geleend.
Veel Nederlandse woorden hebben heel oude familieleden, bijvoorbeeld in het Latijn, Grieks of Germaans.
Talen veranderen door de eeuwen heen.
10
Taalfamilie
Nederlands, Duits en Engels zijn familie van elkaar.
Ze horen bij de Germaanse talen.
Daarom lijken sommige woorden op elkaar.
11
Kijk eens naar deze woorden
OPEN VRAAG
Nederlands: huis
Duits: Haus
Engels: house
Wat valt je op?
antwoord: de woorden lijken in spelling en klank op elkaar en betekenen hetzelfde.
12
MEERKEUZE
Nederlands: water
Duits: Wasser
Engels: water
Waarom lijken deze woorden op elkaar?
A. Toeval B. De talen zijn familie C. Iedereen heeft het woord geleend van het Frans
Antwoord: B.
13
Latijn leeft nog steeds
Ook oude talen hebben sporen achtergelaten.
Voorbeelden van woorden met Latijnse wortels:
museum • station • familie • examen
Je gebruikt dus dagelijks woorden met een lange geschiedenis.
14
Herken jij de leenwoorden?
POLL
Welk woord voelt voor jou het meest ‘Nederlands’?
A. bureau B. weekend C. sowieso D. cadeau
bureau/cadeau: Frans; weekend: Engels; sowieso: Duits.
15
Strikvraag: ze zijn allemaal uit andere talen gekomen.
Koppel de woorden
Koppel:
bureau →
weekend →
sowieso →
cappuccino →
yoghurt →
bureau → Frans/ weekend → Engels/sowieso → Duits/cappuccino → Italiaans/yoghurt → Turks
16
Frans
Engels
Duits
Italiaans
Turks
Waarom lenen we woorden?
We nemen woorden over wanneer we nieuwe dingen, gewoontes of ideeën leren kennen.
Soms klinkt het buitenlandse woord handig of wordt het overal gebruikt.
Denk aan: smartphone, sushi, croissant en fitness.
17
Bedenk zelf!
OPEN VRAAG
Noem één woord dat we uit een andere taal hebben overgenomen.
Schrijf er ook bij uit welke taal jij denkt dat het komt.
Voorbeelden: smartphone → Engels; sushi → Japans; croissant → Frans; pizza → Italiaans; cappuccino → Italiaans.
18
Waar of niet waar?
POLL
‘Alle Nederlandse woorden zijn in Nederland ontstaan.’
WAAR / NIET WAAR
Antwoord: NIET WAAR.
19
Miniquiz 1
MEERKEUZE
Wat is een leenwoord?
A. Een moeilijk woord
B. Een woord dat uit een andere taal is overgenomen
C. Een woord dat alleen jongeren gebruiken
Antwoord: B.
20
Miniquiz 2
MEERKEUZE
Waarom lijken Nederlandse, Duitse en Engelse woorden soms op elkaar?
A. Ze horen bij dezelfde taalfamilie
B. Ze zijn allemaal Frans
C. Omdat woorden nooit veranderen
Antwoord: A.
21
Miniquiz 3
MEERKEUZE
Welk woord komt uit het Italiaans?
A. cadeau B. cappuccino C. weekend D. überhaupt
Antwoord: B.
22
Exit-ticket
OPEN VRAAG
Maak de zinnen af:
1. Een leenwoord is …
2. Woorden in verschillende talen lijken soms op elkaar omdat …
3. Een leenwoord dat ik vandaag heb geleerd is …
1. Een leenwoord is een woord dat uit een andere taal is overgenomen.
2. Woorden in verschillende talen lijken soms op elkaar omdat talen familie van elkaar kunnen zijn en een gezamenlijke oorsprong hebben.
3. Eigen antwoord, bijvoorbeeld: cadeau, weekend, cappuccino, yoghurt of überhaupt.
23
Afsluiting
Kun jij dit nu?
✓ Ik weet dat Nederlandse woorden uit verschillende talen komen.
✓ Ik kan uitleggen waarom woorden in talen soms op elkaar lijken.
Missie voltooid, woorden-detective! 🔎
Maken in je boek/schrift: blz 86-87
*Opdr 1
*Gebruik voor opdracht 2 de laptop, schrijf de antwoorden in je schrift
24
