FICTIE Leerjaar 4 basis/kader Waargebeurd, spanning, vertelperspectief

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo
• Leerjaar 4

FICTIE

LEERJAAR 4

Waargebeurde verhalen

Spanning: dreiging, raadsel en geheim

Personages

vertelperspectief

Genre: Echt gebeurd

Meeste verhalen zijn verzonnen. Toch zijn veel verhalen gebaseerd op ware gebeurtenissen.

Kenmerken van ware gebeurtenissen:

• Ik-vorm geschreven

• de schrijver komt vaak in de media

• taalgebruik is realistisch

Genre: Echt gebeurd

genre:

• non-fictie

• biografie (levensverhaal wordt verteld)

• autobiografie (schrijver vertelt zijn/haar levensverhaal zelf)

• dagboek

• dagboekroman

• waargebeurd verhaal

• verhaal gebaseerd op ware gebeurtenissen

Spanning

https://www.lessonup.com/nl/lesson/s58DJhuxgFRsiyr4x/Jb34Zm8Jgx7q85aTk

Spanning wordt gebruikt om ervoor te zorgen dat de lezer het boek niet weglegt.

Technieken van de schrijven hiervoor zijn:

• de plaats

• spelen met de tijd

• woordkeuze

• cliffhangers

• een spannende raadselachtige of opwindende gebeurtenis

• informatie achterhouden

Informatie achterhouden

Dreiging

houdt de schrijver informatie achter voor de hoofdpersoon maar niet voor de lezer dan is er sprake van dreiging.

Geheim

Weet de hoofdpersoon iets, maar de lezer niet, dan is er sprake van een geheim

Raadsel

Weten zowel de hoofdpersoon als de lezer bepaalde informatie niet, dan is er sprake van een raadsel

Personage

Hoofdpersonage: belangrijkste persoon of personen

Bijpersonages: andere personen in een verhaal die ook belangrijk zijn, maar niet het belangrijkste.

Achtergrondpersoon: iemand die niet belangrijk voor het verhaal is, maar waar misschien alleen het beroep bekend van is.

Innerlijk: karakter of persoonlijkheid

Uiterlijk: hoe ze eruit zien

Vertelperspectief - fragment 1

Ik heet Mary. Ik ben een heks. Zo word ik door sommige mensen tenminste genoemd. 'Duivelsgebroed', 'heksendochter', sissen ze op straat, maar zelf weet ik niet wie mijn vader en moeder zijn. Eliza Nuttall is mijn grootmoeder, dat weet ik wel. De buren noemen haar moeder Nuttall en ze heeft me vanaf mijn geboorte grootgebracht. Als ze wist wie mijn ouders waren, heeft ze het mij niet verteld.

Uit: Celia Rees, Heksendochter

WAT IS HET VERTELPERSPECTIEF?

antwoord

Je weet wie de schrijver is? Juist, Celia Rees. Is zij het hoofdpersonage? Nee, dat is Mary. Mary vertelt in het boek over zichzelf. De schrijver van het boek gebruikt dus Mary als de verteller. Ze vertelt in de ik-vorm. We spreken hier dus over een ik-verteller.

Voordeel: je weet goed hoe het personage zich voelt en wat ze denkt.

Nadeel: je weet alleen maar hoe zij zich voelt en wat zij denkt. Hoe de andere dorpelingen echt voelen en denken weet je niet. Je leert het verhaal van Mary alleen maar kennen door wat zij je vertelt.

Vertelperspectief - fragment 2

De twee zwarte gendarmen reden die avond in het dorp nietsvermoedend een wisse dood tegemoet.

Het was de laatste dag van april 1943 en het piepkleine dorpje heette Krekenlaar.

In Krekenlaar gebeurde er nooit wat. En zeker niet, nu het oorlog was.

De stalen vuist van Hitler had het kleine Krekenlaar samen met de rest van het land in een onwrikbare tang genomen. En het was dus wachten op de Britten en de Amerikanen die het land zouden komen bevrijden, op de terugkeer van de koning en van de regering.

Uit: Henri van Daele, Woestepet, een moffenkind

ANTWOORD

Oké, de schrijver is Henri van Daele. Hij schrijft over het dorp Krekenlaar en daar zal blijkbaar iets gebeuren. De verteller is geen personage, hij is onzichtbaar. Hij ziet twee zwarte gendarmen 's avonds in het dorp rondrijden. Meer nog, hij weet nu al dat ze zullen sterven. Het is duidelijk dat Henri van Daele een hij-verteller gebruikt die alles al weet. Daarom spreken we hier van een alwetende verteller.

Voordeel: de lezer weet meer dan de personages en wil zo verder lezen wat er allemaal gebeurt. Meer nog, de verteller kan het de lezer mogelijk maken gebeurtenissen die zich op verschillende plaatsen afspelen, te weten te komen. Hij kan ook grote of kleine sprongen in de tijd maken. De verteller kan de lezer dus sturen waar en wanneer hij maar wil.

Nadeel: je komt meestal niet zo veel te weten over de gevoelens en gedachten van de personages. De alwetende verteller laat maar los wat hij wil wanneer hij dat wil. Maar spannend kan het zeker zijn!

Zoek per tweetal 2 boeken uit en schrijf de volgende gegevens op

Je krijgt een werkblad van je docent