Verander een personage, verander het verhaal
Verander een personage, verander het verhaal
Onderdelen in deze les
Verander een personage, verander het verhaal
Deze les richt zich op verhaalbegrip en taalproductie. De leerlingen werken met een zelfgekozen prentenboek en onderzoeken hoe één verandering aan een personage invloed heeft op het hele verhaal.
Leerdoel
Ik kan uitleggen hoe een verandering in een personage het verhaal verandert.
Deze slide heeft geen instructies
Welk personage uit jouw prentenboek valt meteen op?
Gebruik de reacties als startpunt: laat een paar studenten kort noemen welk personage zij kiezen en waarom dat personage interessant is om te veranderen.
Het personage stuurt het verhaal
In een verhaal maakt een personage keuzes.
Die keuzes hebben invloed op:
wat er gebeurt
hoe andere personages reageren
hoe het verhaal afloopt
Benadruk dat leerlingen niet alleen naar uiterlijk kijken. Het gaat vooral om eigenschappen, gedrag, wensen en beslissingen van een personage.
Wat maakt een personage?
Let op deze kenmerken:
uiterlijk
karakter
gevoelens
wensen of doelen
gedrag
relatie met andere personages
Gebruik 'karakter' hier als verzameling van eigenschappen, bijvoorbeeld dapper, verlegen, jaloers of behulpzaam.
Kies één duidelijke verandering
Verander niet alles tegelijk.
Een sterke aanpassing is klein maar belangrijk, bijvoorbeeld:
lief wordt streng
bang wordt moedig
arm wordt rijk
Maak duidelijk dat één gerichte verandering beter werkt dan meerdere losse aanpassingen. Zo kunnen leerlingen oorzaak en gevolg beter volgen.
Een verandering heeft gevolgen
Nieuw kenmerk van het personage → andere keuze
Andere keuze → nieuw probleem of nieuwe kans
Nieuw probleem of nieuwe kans → ander einde
Zo verandert niet alleen het personage, maar het hele verhaal.
Deze dia laat de verhaallijn als oorzaak-gevolgketen zien. Koppel dit meteen aan een eenvoudig voorbeeld uit een bekend prentenboek als dat past bij de groep.
Van origineel naar nieuw verhaal
Vergelijk steeds twee versies:
origineel: hoe is het personage eerst?
verandering: wat pas je aan?
gevolg: wat gebeurt er daarna anders?
nieuw verhaal: hoe loopt het nu af?
Dit helpt leerlingen om hun aanpassing logisch te houden en niet zomaar een heel nieuw, los verhaal te bedenken.
Wat verander je het best als je het verhaal wilt aanpassen?
Eén kenmerk
Alle personages
De titel
De plaatjes
Sluit aan bij slides 2-6: een kleine maar belangrijke verandering in één personage maakt oorzaak en gevolg zichtbaar.
Maak de keten compleet
Een eigenschap van een personage kan een andere keuze veroorzaken. Die keuze heeft weer een gevolg, waardoor ook het einde van het verhaal verandert.
De kernwoorden komen letterlijk terug uit de uitleg over personage, keuze, gevolg en einde.
Welke ene verandering kies jij voor jouw personage?
Bespreek of het gekozen kenmerk duidelijk, klein en belangrijk genoeg is. Goede antwoorden noemen een eigenschap of situatieverandering, bijvoorbeeld 'bang naar moedig' of 'arm naar rijk', en leggen kort uit dat dit keuzes in het verhaal verandert.
Het verhaal blijft logisch
Een goede verandering past bij de wereld van het boek.
Let op:
gebeurtenissen volgen elkaar logisch op
reacties van andere personages kloppen
het nieuwe einde past bij de verandering
Bespreek dat fantasie welkom is, maar dat een verhaal nog steeds begrijpelijk moet blijven. Logica binnen het verhaal is belangrijker dan originaliteit alleen.
Woorden om over verhalen te praten
personage - iemand die in een verhaal voorkomt
karakter - eigenschappen van een personage
eigenschap - een kenmerk, zoals aardig of koppig
verhaallijn - de opeenvolging van gebeurtenissen
keuze - wat een personage besluit te doen
gevolg - wat er daarna gebeurt
einde - hoe het verhaal afloopt
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer blijft een nieuw verhaal logisch?
Als alles nieuw is
Als reacties kloppen
Als het korter is
Als het grappig is
Gebaseerd op slide 7: logica betekent dat gebeurtenissen en reacties passen bij de verandering en bij de wereld van het boek.
Gebruik de juiste verhaalwoorden
Een personage is iemand in een verhaal. Het karakter gaat over eigenschappen. In de verhaallijn zie je de opeenvolging van gebeurtenissen en elk gevolg dat daaruit ontstaat.
Controleert de kernbegrippen van slide 8 in een betekenisvolle context.
Hoe zorg jij dat jouw nieuwe verhaal logisch blijft?
Laat studenten benoemen of de verandering past binnen de wereld van hun boek. Goede reacties noemen logische gevolgen, passende reacties van andere personages en een einde dat aansluit bij de verandering.
Wat heb jij geleerd over personages en verhaal?
Reflectie zonder goed of fout. Laat studenten concreet noemen wat zij nu begrijpen over het verband tussen personage en verhaal.
Wat hielp jou het meest in deze les?
Reflectie op aanpak en ondersteuning. Mogelijke antwoorden: voorbeeldketen, begrippenlijst, eigen boek, klassengesprek.
