Bijeenkomst 2: Bronnen zoeken

• newEditor
• Onderzoek
• HBO
• Studiejaar 1

Onderzoek

Bijeenkomst 2: Bronnen zoeken

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

1

Inhoud

Fase 1

Bronnen zoeken

Vakliteratuur en artikelen

Tips

AND, OR, NOT

AI

Actie

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

2

Inhoud bijeenkomsten

• 1. Praktisch, onderzoek, waarom? & start met onderwerp

• 2. Bronnen zoeken & AI

• 3. Trechteren en tekstschema

• 4. Onbegeleide schrijfbijeenkomst

• 5. Feedback

• 6. APA

• 7. Facultatieve schrijfbijeenkomst

• 8. Facultatieve schrijfbijeenkomst

• 9. Gerichte feedback en vragen stellen

• 10. Facultatieve schrijfbijeenkomst

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

5

Fase 1

• Inhoud en doel

• Bronnen (minimaal 10)

• Stijl, structuur en samenhang

• Reflectie en verantwoording

• +- 1500 woorden

• Denk ook aan APA, AI, parafraseren, etc.
  (zie Brightspace: Bronnen, APA en GenAI-tools) en bijeenkomst 6

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

2

Bekend met bronnen zoeken?

5

• Mediacentrum Hogeschool

• Kennisrotonde

• Tijdschriftenplein ​

• Google

• Googlescholar

• HBO kennisbank

• AI

• Wij-leren

• VPN gedownload

Tips:

• mini cursus Zoeklicht

• Open ruimte bronnen zoeken

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

4

Vakliteratuur en artikelen

• Betrouwbaar (wetenschappelijk?)

• Relevant

• Actueel

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

6

• Eigen woorden 

• Engelstalige termen

• Synoniemen / Antoniemen

• Ruimere of nauwere termen

• Gebruik "", AND, OR, *

• Termen gevonden in goed artikel

• Namen van auteurs

• Sneeuwballen

Tips voor zoeken:

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

7

Op de website van Mediacentrum Hogeschool Leiden kun je zowel literatuur als databanken raadplegen.

Ook vind je hier informatie over het vinden en gebruiken van bronnen. 
Kijk bijvoorbeeld op het specifieke informatiepunt voor de pabo of gebruik de checklist 'beoordelen van bronnen' .

“…”, AND, OR, *, #

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

8

Gebruik AND

• AND-operator (zoekactie: Autisme AND Empowerment)

• Resultaat: pagina's waarin de termen autisme en empowerment beide voorkomen.

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

9

Gebruik OR

• OR-operator (zoekactie: Autisme OR "Autisme spectrum stoornis")

• Resultaat: pagina's waarin ten minste één van beide termen voorkomt. Beide mag dus ook.

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

10

Gebruik NOT

• NOT-operator (zoekactie: Autisme NOT PDD-NOS)

• Resultaat: pagina's waarin wel de term autisme voorkomt, maar niet de term PDD-NOS.

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

11

Gebruik “… …”, *, ? of #

• Exact phrase "... ...": termen moeten samen en in exact deze volgorde voorkomen. Voorbeeld: "social media“

• Trunceren * : door een asterisk achter de 'stam' van een woord te plaatsen zoek je op alle mogelijke uitgangen. Voorbeeld: govern* om in één keer te zoeken naar government, governments, governed, governance, governmental enz. (werkt niet in Google)

• Maskeren/Wild cards: bijvoorbeeld een vraagteken (?) of hekje (#) kunnen gebruikt worden in plaats van een onbekend karakter. Voorbeeld: labo?r geeft resultaten met zowel labor als labour; of : wom#n geeft resultaten met zowel woman als women

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

12

Zoekstrategie - Master ISW YDSC literatuuronderzoek - LibGuides at Utrecht University

Voorbeeld

Bewegend leren en taal?

"bewegendleren"

"bewegendleren" OR buitenonderwijs

"bewegendleren" OR buitenonderwijs AND taalonderwijs

"bewegendleren" OR buitenonderwijs AND taal

"bewegendleren" OR buitenonderwijs AND taal*

"bewegendleren" OR buitenonderwijs AND taal* OR reken*

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

14

Zoekvraag:

Wat is de rol van de docent op studiesucces in het hoger onderwijs?

Zoekvraag omzetten in zoektermen en zoekstring:

studiesucces OR studentsucces

AND docent* OR leraar

AND “hoger onderwijs” OR hogeschool

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

15

Tips

• Installeer VPN zodat je ook buiten de Hogeschool toegang hebt tot de databanken.

• Ga niet zwemmen: werk volgens een plan

• Houd consequent bij wat, hoe en waar je de informatie hebt gevonden: informatie vinden is gemakkelijker dan terugvinden.

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

16

Opmerking. Afbeelding gegenereerd met de prompt “Maak een afbeelding van tips” door Microsoft, Copilot, z.d. (https://copilot.microsoft.com/)

Fase 1 - Theoretisch kader

17

• Informatie verzamelen

  • 10 bronnen

  • Actueel, relevant, betrouwbaar

Tips

• Orienterend: google, databanken, boeken, websites, sneeuwballen

  • Gericht: HLVinden, Googlescholar

Theoretisch kader/literatuuronderzoek

TIP:

Bewaar bronnen/urls bij je aantekeningen

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

18

= context voor jouw onderzoek

Wat is er al bekend is over jouw onderwerp:

• welke opvattingen, theorieën en ideeën bestaan er al?

• waar hebben experts verschillende invalshoeken, vullen ze elkaar aan of spreken ze elkaar tegen?

Kritische blik (geen tunnelvisie)

Hoe staat het met jouw

• AI Kennis

  • Technisch (hoe werkt het, wat zijn valkuilen)

  • Ethisch (privacy, bias in output, duurzaamheidsaspect)

• AI Vaardigheden

  • Beoordelen wat kan, wat niet kan

  • Output & bronnen beoordelen

  • Tools (en hoe deze werken)

  • Prompten

Kennis

• Generatieve AI is een vorm van artificiële intelligentie die nieuwe data kan produceren op basis van voorbeelden waarmee het is getraind

Enkele misverstanden…

UNESCO, Papadopoulos (2024)

Wat kan gen-AI NIET

Wat kan gen-AI NIET

• Niet nadenken

• Niet transparant

• Verzint bronnen

• Uitleg of definitie geven

• Bronnen zoeken

• Ideeën genereren

• Structuur geven

• Samenvatten

• Herformuleren

Etisch gebruik

• Bias in output (reproductie & versterken van vooroordelen/ongelijkheden in de maatschappij) > evalueer output

• Privacy > deel nooit persoonsgegevens (ook geen onderzoeksdata) !!!!

• Duurzaamheid (gen-AI kost nóg meer energie en water dan gewone zoekmachines)
  > maak afweging, is gebruik het waard?

Waag futurelab (2024)

Hoe gaan we * om met AI?
* verantwoord
* creatief
* kritisch

24 maart 2026

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

11

AI

Slide tekst

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

4

Je mag AI tools gebruiken om:

1. Om zelfgeschreven teksten te verbeteren (zonder toevoeging teksten door AI)

   1. Als zoekrobot om informatie te krijgen over een onderwerp

   2. Als een bron van extra uitleg en inspiratie, zoals:

• Voor het creëren van een opzet / startpunt voor je werk

  • Om je te helpen leren, bv door het maken van flash cards of proeftentamens

1. Wanneer de studiehandleiding expliciet ander dan bovenstaand gebruik van generatieve AI toestaat. Bij onduidelijkheid is er altijd overleg met docent.

Verantwoordelijk gebruik

Wees verantwoordelijk voor het werk dat je indient

1. AI moet het leren versterken, niet vervangen

   1. Wees kritisch, AI maakt fouten en komt overtuigend over

   2. Neem niets letterlijk over; geen copy-paste

   3. Verifieer bestaan van / inhoud van bronnen

Vertrouwelijke- en/of persoonsgegevens

Deel nooit vertrouwelijke- en/of persoonsgegevens met AI

1. Geen namen

   1. Geen telefoonnummers

   2. Geen medische gegevens

   3. Geen onderzoeksgegevens

   4. Etc.

Tools voor onderzoek

• Video gebruik chatGPT in onderzoeksfasen: Josien Boetje

Voor studenten

• AI voor studenten

• Zie hier enkele voorbeelden en tips voor het gebruik van genAI-tools in onderzoek

• Dit artikel van de universiteit Leuven over gebruik, risico's en verantwoording;

• Of deze pagina van de Hanze Hogeschool met links naar diverse tools.

• Waar sta jij in onderzoek?

• Welke tools kunnen helpend zijn?

• Uitproberen

  • Prompten

  • Reflectie

Samengevat

1. Gebruik AI onder de toegestane voorwaarden (slide 8)

2. Wees verantwoordelijk voor het werk dat je indient

3. Maak een afweging over de toegevoegde waarde van gebruik AI

4. Maak de beoordeling van het leerproces zo eenduidig mogelijk

5. Wees verantwoordelijk voor het werk dat je indient

6. Deel nooit vertrouwelijke- en/of persoonsgegevens met AI

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

18

• Zoek 10 bronnen

• Noteer waar je ze hebt gevonden

Inhoud bijeenkomsten

• 1. Praktisch, onderzoek, waarom? & start met onderwerp

• 2. Bronnen zoeken & AI

• 3. Trechteren en tekstschema

• 4. Onbegeleide schrijfbijeenkomst

• 5. Feedback

• 6. APA

• 7. Facultatieve schrijfbijeenkomst

• 8. Facultatieve schrijfbijeenkomst

• 9. Gerichte feedback en vragen stellen

• 10. Facultatieve schrijfbijeenkomst

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

5

Neem volgende week je bronnen en je laptop mee!

Mijn onderwerp is: