Assertiviteit

• newEditor
• Verzorgende
• MBO
• Studiejaar 1

Assertiviteit

1

Zorgvrager met dementie en is de laatste dagen onrustig. Tijdens het avondeten wordt hij ineens boos, slaat op tafel en duwt een verzorgende weg. Voor de medewerkers lijkt er geen duidelijke aanleiding te zijn.

A

Primaire agressie

B

Kwaadaardige agressie

C

Secundaire agressie

D

Instrumentele agressie

Een student wordt plotseling uitgelachen door klasgenoten en reageert direct door boos te schreeuwen.

A

Primaire agressie

B

Kwaadaardige agressie

C

Secundaire agressie

D

Instrumentele agressie

Een cliënt dreigt een zorgmedewerker te slaan als hij niet meteen geholpen wordt.

A

Primaire agressie

B

Kwaadaardige agressie

C

Secundaire agressie

D

Instrumentele agressie

Een cliënt maakt herhaaldelijk kwetsende opmerkingen tegen een verpleegkundige, scheldt haar uit en dreigt haar “kapot te maken”, ook als er geen directe aanleiding is of probleem met de zorg.

A

Primaire agressie

B

Kwaadaardige agressie

C

Secundaire agressie

D

Instrumentele agressie

Wat is het verschil tussen escaleren en de-escaleren?

Lesdoelen

• De student legt de begrippen assertiviteit, sub assertiviteit en agressief reageren uit

• De student oefent met het aangeven van grenzen en assertiviteit

In tweetallen bespreken met elkaar

Bespreek samen de vragen hieronder. Geef voorbeelden uit school, stage, werk of thuis

Je kunt op verschillende manieren zeggen wat je wilt en/of je mening geven.

• Wat is de beste manier om je eigen mening te geven?

  • Welke manier is fout?

  • Moet je altijd je mond opendoen?

  • Wanneer kun je beter niet je mond open doen?

Theorie

Mensen kunnen op twee manieren voor zichzelf opkomen:

1. op een respectvolle manier

2. op een aanvallende manier

Theorie

Je kunt de manier van reageren in situaties waarin je voor jezelf wilt opkomen onderverdelen in 3 vormen.

1. Sub-assertief

2. Assertief

3. Agressief

Theorie assertiviteit

Ze geven hun eigen mening, maar laten andere mensen ook hun mening geven. Deze mensen gedragen zich assertief.

Kenmerken van assertief gedrag:

• Grenzen stellen

• Begrip tonen voor mensen met een andere mening

Theorie sub-assertiviteit

Dat wil zeggen dat je het op sommige momenten moeilijk vind om voor jezelf op te komen.

Kenmerken sub-assertief gedrag:

• Snel toegeven

• Afwachtend

Theorie agressiviteit

In dit geval van agressiviteit eis je alle ruimte op om voor jezelf op te komen en geef je aan anderen geen ruimte om ook voor zichzelf op te komen.

Kenmerken agressief gedrag:

• Anderen in de rede vallen

• Je eigen wensen eisen

Theorie

Opdracht - Invulblad

Bedenk ook eens:

1. Welk gedrag herken jij bij jezelf soms?

2. Hoe kun je assertiever reageren in de praktijk?

Een klasgenoot kijkt steeds mee naar jouw antwoorden.

1. ✔️ = oké

2. ❌ = grens over

3. 🤔 = twijfel / hangt af van situatie

“Een klasgenoot vraagt hulp terwijl jij bezig bent.”

1. ✔️ = oké

2. ❌ = grens over

3. 🤔 = twijfel / hangt af van situatie

Iemand pakt jouw spullen zonder te vragen.

1. ✔️ = oké

2. ❌ = grens over

3. 🤔 = twijfel / hangt af van situatie

Iemand maakt foto’s zonder toestemming.

1. ✔️ = oké

2. ❌ = grens over

3. 🤔 = twijfel / hangt af van situatie

Iemand wil jouw telefoon bekijken.

1. ✔️ = oké

2. ❌ = grens over

3. 🤔 = twijfel / hangt af van situatie

Iemand maakt een screenshot van een gesprek

1. ✔️ = oké

2. ❌ = grens over

3. 🤔 = twijfel / hangt af van situatie

Een bewoner scheldt i.v.m. een meningsverschil. De verzorgende zegt: Ik komt straks terug om het gesprek verder te voeren maar zo hoeft het niet te gaan.

De stagiair durft niks te zeggen als een bewoner onterecht boos wordt

Een collega weigert tijdens de pauze iemand naar het toilet te brengen. Ondanks dat de bewoner een uwi heeft

Subassertief gedrag

Assertief gedrag

agressief gedrag

Oefenen met rollenspel of kaartjes-oefening

1

Rollenspel

2

Kaartjes-oefening

Oefenen 

Oefenen de onderstaande situatie in drietallen. 

1 november 2019

10

Nabespreken 

Hoe was het om sub-assertief te reageren? En hoe was het voor ander dat jij sub-assertief hebt gereageerd?

Paste de manier van reageren bij hoe jij uit jezelf of dezelfde situatie zou reageren? Waarom wel of niet?

1 november 2019

11

Kaartjes oefening

Schrijf anoniem 3 situaties op waarin het lastig kan zijn om:

• een grens aan te geven,

• nee te zeggen,

• hulp te vragen,

• of assertief te reageren.

De situatie mag gaan over:

• stage,

• school,

• bewoners,

• collega’s,

• familie van bewoners,

• of andere dagelijkse situaties.

1. Iedereen schrijft 3 situaties op.

2. Verzamel alle kaartjes in een bakje.

3. De docent of studenten lezen om de beurt een kaartje voor.

4. Bespreek samen:

   • Welke grens speelt hier?

   • Wat voel je in deze situatie?

   • Hoe kun je assertief reageren?

   • Wat zou subassertief of agressief gedrag zijn?

Waarom is assertiviteit in de zorg belangrijk?

Lesdoelen

Nu kan de student:

• De student legt de begrippen assertiviteit, sub assertiviteit en agressief reageren uit

• De student oefent met het aangeven van grenzen en assertiviteit.

• Uitleggen waarom assertiviteit belangrijk is in de zorg

Huiswerk

Inlezen:

1. Crisisontwikkelingsmodel

2. SAPREA model

3.  Communicatief handelen - 3 A's