Bloed en immuniteit: alles over bloedgroepen, afweer en vaccins
Bloed en immuniteit: alles over bloedgroepen, afweer en vaccins
Onderdelen in deze les
Bloed en immuniteit: alles over bloedgroepen, afweer en vaccins
Aan het einde van de les kun je...
...uitleggen wat bloedgroepen, antistoffen, serums en vaccinaties zijn, welke bloedgroepen samen kunnen en het verschil tussen actief en passief immuun zijn.
Wat is een bloedgroep?
Een bloedgroep geeft aan welke stoffen (antigenen) op je rode bloedcellen zitten. Veelvoorkomende groepen zijn A, B, AB en O.
Wat betekent de plus of min bij een bloedgroep?
De + of - geeft aan of het resus D-antigeen (ook wel resusfactor) aanwezig is op de rode bloedcellen. + betekent dat het aanwezig is, - dat het ontbreekt.
Vraag: wat is het verschil tussen bloedgroep A+ en A-?
Denk na: heeft iemand met A- wel of geen resus D-antigeen op de rode bloedcellen? (Antwoord op volgende slide).
Uitleg: bloedgroep A+ en A-
A+ heeft het A-antigeen en de resusfactor, A- heeft alleen het A-antigeen en mist de resusfactor.
Wanneer stolt bloed door antistoffen?
Als iemand bloed krijgt met antigenen waar hij/zij antistoffen tegen heeft, ontstaan er klontjes. Dit heet agglutinatie.
Vraag: waarom stolt het bloed bij de verkeerde transfusie?
Bedenk welke reactie tussen antigenen en antistoffen plaatsvindt. Antwoord op volgende slide.
Uitleg: bloed en antistoffen
Antistoffen in je bloed vallen vreemde antigenen aan en zorgen ervoor dat het bloed stolt.
Hoe werkt een serum?
Een serum bevat specifieke antistoffen, die een infectie of gifstof direct onschadelijk maken als je ze inspuit.
Vraag: wanneer gebruik je een serum?
Denk na: in welke situatie heeft iemand snel extra antistoffen nodig? Antwoord op volgende slide.
Uitleg: toepassing serum
Een serum wordt gebruikt bij acute besmettingen, zoals een slangenbeet of tetanus, om direct bescherming te bieden.
Hoe werkt een vaccinatie?
Een vaccin bevat verzwakte of dode ziekteverwekkers. Hierdoor leert je afweersysteem de ziekteverwekker herkennen en vernietigen.
Vraag: waarom is vaccinatie specifiek?
Vaccins beschermen alleen tegen specifieke ziektes. Waarom denk je dat dit zo is? Antwoord op volgende slide.
Uitleg: specifieke afweer door vaccinatie
Alleen tegen de ziekteverwekker uit het vaccin maakt je lichaam antistoffen aan. Daarom werkt het niet tegen andere ziektes.
Antistoffen en antigenen per bloedgroep
Bloedgroep - Antistoffen
Bloedgroep - Antigenen
A - anti-B, B - anti-A, AB - geen, O - anti-A en anti-B.
A - A, B - B, AB - A en B, O - geen.
Welke bloedgroepen passen bij elkaar?
Je kunt alleen bloed krijgen als je geen antistoffen hebt tegen de antigenen in het donorbloed. O- is universele donor, AB+ universele ontvanger.
Vraag: wie kan jouw bloed ontvangen?
Bedenk welke bloedgroepen met elkaar matchen. Antwoord op volgende slide.
Uitleg: bloedgroep compatibiliteit
De ontvanger mag geen antistoffen hebben tegen de antigenen van het donorbloed. Anders ontstaan er problemen.
Welke ziektes bestrijdt antibiotica?
Antibiotica werken alleen tegen bacteriële infecties, niet tegen virussen.
Wat is resusziekte?
Resusziekte ontstaat als een resusnegatieve moeder antistoffen maakt tegen het bloed van haar resuspositieve baby.
Actief en passief immuun
Je krijgt antistoffen van buitenaf (bij serum of via de placenta van je moeder).
Passief immuun
Actief immuun
Je lichaam maakt zelf antistoffen (bijvoorbeeld na vaccinatie of infectie).
Samenvatting: bloed en immuniteit
Je weet nu hoe bloedgroepen, antistoffen, vaccins en ziektes als resusziekte werken. Kun je alles uitleggen aan een klasgenoot?
Slide heading
Slide text
