Endo zitting 1: basis en praktijk

• newEditor
• Ltk 1
• MBO
• Studiejaar 2

Endo zitting 1: basis en praktijk

Open de les als eerste kennismaking met endodontische behandeling in de praktijk van de tandartsassistent. Benadruk dat deze les start met theorie en uitmondt in praktisch herkennen van materialen en instructies.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat een endo is, wanneer een endo wordt uitgevoerd, welke instrumenten daarbij gebruikt worden en welke nazorginstructies je meegeeft na endo zitting 1.

Wat is een endo?

Een endo is een endodontische behandeling, ook wel een wortelkanaalbehandeling.

Bij deze behandeling wordt het ontstoken of afgestorven weefsel uit het wortelkanaal verwijderd.

Gebruik consequent de term wortelkanaalbehandeling naast endo, zodat studenten beide benamingen herkennen.

Doel van een endo

Het doel is om de tand of kies te behouden door de binnenkant van het wortelkanaal te reinigen.

Daarna wordt het kanaal voorbereid op verdere afsluiting in een volgende stap of zitting.

Zo wordt geprobeerd om pijn, ontsteking en verdere schade te beperken.

Houd het hier bij het hoofddoel van de behandeling. Ga nog niet diep in op obtureren; dat past later of in een vervolgles.

Wanneer voer je een endo uit?

Een endo wordt uitgevoerd als de pulpa niet meer gezond is en de tand of kies toch behouden kan worden.

Koppel dit aan de klinische keuze: behoud van het element is het uitgangspunt wanneer dat mogelijk is.

Veelvoorkomende redenen

• diepe cariës tot in de pulpa

• ontsteking van de pulpa

• afgestorven pulpa

• pijnklachten door irritatie of infectie

• trauma aan een tand

• soms een bestaande vulling of lekkage met pulpaschade

Noem dat studenten in de praktijk niet zelf de diagnose stellen, maar de reden voor de behandeling wel moeten begrijpen om de procedure goed te ondersteunen.

Klachten die kunnen passen bij endo

Mogelijke signalen zijn:

• spontane pijn

• napijn bij warm of koud

• pijn bij kauwen of bijten

• kloppend gevoel

• zwelling of drukgevoel

• soms juist weinig klachten bij een afgestorven pulpa

Benadruk dat klachten richting geven, maar dat de tandarts de definitieve beoordeling maakt met onderzoek en eventueel röntgenfoto's.

Wanneer wel en wanneer geen endo?

De behandeling gebeurt in de pulpa en de wortelkanalen.

Daar lopen zenuwen en bloedvaatjes. Als dit weefsel ontstoken of afgestorven is, kan een endo nodig zijn.

Laat eventueel op een model of afbeelding kroon, pulpakamer en wortelkanalen aanwijzen.

Wat gebeurt er tijdens zitting 1?

Bij endo zitting 1 ligt de nadruk op:

• toegang maken tot de pulpakamer

• kanalen opsporen

• het kanaalstelsel reinigen

• de werklengte en voorbereiding van de kanalen

• tijdelijke afsluiting van de tand of kies

Omdat dit een praktische les is, helpt dit overzicht studenten om de instrumenten straks te koppelen aan de stap in de behandeling.

Waarom niet altijd direct trekken?

Als een tand of kies nog goed te behandelen is, heeft behoud vaak voordelen:

• eigen element blijft behouden

• functie bij kauwen blijft bestaan

• esthetiek blijft behouden

• vervolgbehandelingen kunnen worden beperkt

Dit helpt studenten begrijpen waarom een wortelkanaalbehandeling een waardevolle behandeling is en niet alleen een technische handeling.

Benodigde instrumenten

Introduceer nu de materialen die in deze les centraal staan: vijlen, ruimers, stoppers en paperpoints.

Overzicht van de instrumenten

Bij deze les staan vier hulpmiddelen centraal:

• vijlen

• mechanische vijlen

• stoppers

• paperpoints

We gaan straks in het lokaal dieper in op de instrumenten die je nodig bent.

Noem dat er in de praktijk meer materialen zijn, maar dat deze les zich richt op de basisinstrumenten uit de opdracht.

Vijlen

Vijlen worden gebruikt om het wortelkanaal te reinigen en te vormen.

Ze helpen bij het verwijderen van inhoud uit het kanaal en bij het opwerken van het kanaal.

Je kunt benoemen dat studenten vooral het herkennen, aanreiken en basisdoel van vijlen moeten kennen.

mechanisch vijlen

mechanische vijlen worden gebruikt om het kanaal verder op te werken.

Ze hebben een vorm waardoor ze geschikt zijn voor een ruimende beweging in het kanaal.

Maak het verschil met vijlen praktisch: beide werken in het kanaal, maar de beweging en toepassing kunnen verschillen.

Paperpoints

Paperpoints worden gebruikt om het wortelkanaal droog te maken.

Ze nemen vocht op uit het kanaal voordat een volgende stap in de behandeling plaatsvindt.

Benadruk dat paperpoints absorberend zijn en niet bedoeld zijn om het kanaal mechanisch op te werken.

Instructies na endo zitting 1

Neem contact op bij:

• toenemende of hevige pijn

• zwelling

• koorts

• problemen met slikken

• verlies van de tijdelijke afsluiting

• aanhoudende klachten die niet minder worden

Benadruk dat duidelijke nazorginstructies belangrijk zijn voor veiligheid, therapietrouw en geruststelling van de patiënt.

Wat kun je na de behandeling verwachten?

Vertel de patiënt dat het normaal kan zijn dat er:

• napijn of gevoeligheid is

• lichte pijn bij bijten ontstaat

• enkele dagen irritatie voelbaar blijft

De klachten moeten meestal geleidelijk afnemen.

Formuleer dit rustig en duidelijk: enige napijn is vaak normaal, maar verergering vraagt aandacht.

Praktische adviezen voor thuis

• eet pas als de verdoving is uitgewerkt

• kauw voorzichtig met het behandelde element

• volg het advies van de tandarts over pijnstilling

• houd de mond goed schoon

• kom terug voor de vervolgafspraak

Noem dat een tijdelijke afsluiting kwetsbaarder kan zijn, dus voorzichtig kauwen is een belangrijk advies.

Waarom vervolg van de behandeling nodig is

Na zitting 1 is de behandeling meestal nog niet klaar.

De patiënt moet begrijpen dat een vervolgafspraak nodig is om de behandeling af te maken en het element goed af te sluiten.

Leg nadruk op het belang van het afmaken van de behandeling; uitstel kan klachten of complicaties geven.