Wat was het belangrijkste doel van het Marshallplan?
De VS wilde militaire bases in Europa vestigen
De VS wilde Nederlandse bedrijven opkopen
Europa moest economisch herstellen om communisme tegen te houden
Nederland moest de VS terugbetalen in grondstoffen
Wat was het belangrijkste doel van het Marshallplan?
De VS wilde militaire bases in Europa vestigen
De VS wilde Nederlandse bedrijven opkopen
Europa moest economisch herstellen om communisme tegen te houden
Nederland moest de VS terugbetalen in grondstoffen
Wat is een gevolg van de babyboom?
Er zijn later meer banen nodig
De overheid hoeft minder uit te geven aan onderwijs
Er moet meer voedsel geproduceerd worden
De belastingen moeten omlaag
Welke sector groeide in de jaren vijftig het meest?
D) De overheid
C) De industrie
B) De handel en scheepvaart
A) De landbouw
9.2: Handen uit de mouwen
Economische ontwikkelingen in Nederland na 1945
Leerdoelen van vandaag
9.2A: Je kunt uitleggen dat het demografische probleem zorgde voor mechanisering, specialisatie en schaalvergroting in de landbouw.
9.2B: Je kunt uitleggen dat de economie in Nederland in de jaren na de oorlog zich dankzij de geleide loonpolitiek snel herstelde.
9.2C: Je kunt verklaren waarom Nederland in de jaren zestig een verzorgingsstaat werd.
9.2D: Je kunt een aantal voorbeelden noemen van manieren waarop de economie van Nederland in de tweede helft van de twintigste eeuw veranderde.
Situatie in 1945
Nederland na de oorlog: 250.000 doden, woningnood, vernielde fabrieken en infrastructuur
Het Marshallplan: Nederland ontving tussen 1948 en 1954 ruim 1 miljard dollar
Babyboom: bijna 2,5 miljoen kinderen geboren in de tien jaar na de oorlog
Twee grote uitdagingen: meer voedsel nodig én meer banen nodig
LD: 9.2A
LD: 9.2A
Ontwikkelingen in de landbouw
Door de babyboom moesten meer monden worden gevuld
Doel: meer voedsel produceren tegen lagere prijzen
Oplossing: mechanisering (machines i.p.v. handen), specialisatie, schaalvergroting
Gevolg: productie steeg, maar het aantal banen in de landbouw daalde juist
LD: 9.2A
Geleide loonpolitiek
Jaren '50: weinig werk beschikbaar
Overheid stimuleerde industrialisatie: subsidies voor fabrieken en nieuwe bedrijven
Oplossing: geleide loonpolitiek — lonen kunstmatig laag houden
Gevolg: Nederlandse producten goedkoop → meer export → meer banen → economische groei van gemiddeld 5% per jaar
In de jaren '60 zelfs tekort aan arbeidskrachten
LD: 9.2B
Verzorgingsstaat
Dankzij groei en aardgasvondst was er geld beschikbaar
In 1963 afschaffing geleide loonpolitiek → lonen stegen snel → consumptiemaatschappij
Overheid wilde armoede uitbannen voor wie niet kon werken
Algemene Ouderdomswet (1957): uitkering voor iedereen van 65+
Algemene Bijstandswet (1963): uitkering voor iedereen zonder werk
LD: 9.2C
Economische veranderingen
Jaren '70: eerste oliecrisis (1973) → economische kwetsbaarheid zichtbaar
Jaren '80: economische crisis, opkomst poldermodel onder Lubbers (1982)
Verzorgingsstaat versoberd, bedrijven geprivatiseerd, globalisering nam toe
Aandeel industrie daalde sterk; mijnen in Limburg gesloten
Nieuwe groeisectoren: handel & transport en kennisdiensten (banken)
2008: financiële wereldcrisis trof Nederland hard
LD: 9.2D
Bedenk verklaringen waarom de meeste Nederlanders in de eerste jaren na de oorlog bereid waren hard te werken tegen een laag loon.
Waarom was in de periode 1946-1950 het geboorteoverschot zo hoog?
Wat was de geleide loonpolitiek en waarom werkte deze aanpak zo goed voor het economisch herstel van Nederland?
Leg uit dat solidariteit noodzakelijk is in een verzorgingsstaat.
Leg uit dat solidariteit noodzakelijk is in een verzorgingsstaat.
Noem twee oorzaken waardoor het aandeel van de industrie in de totale werkgelegenheid in Nederland kleiner werd.
Waardoor groeide de Nederlandse industrie in de jaren vijftig?
Er kwamen veel arbeidsmigranten die voor niets werkten
Nederland ontdekte grote olievoorraden
De landbouw leverde goedkope grondstoffen aan de industrie
De lonen werden kunstmatig laag gehouden
Waarom werd Nederland een verzorgingsstaat?
Geleide loonpolitiek zorgde voor geld
De vakbonden dwongen salarissen
De overheid moest bezuinigen
Door economische groei en aardgasinkomsten
Welke uitspraak over de Nederlandse economie in de tweede helft van de twintigste eeuw is juist?
De industrie bleef de grootste sector en groeide gestaag door
Na de oliecrisis van 1973 herstelde de economie zich direct en zonder problemen
Handel, transport en kennisdiensten werden steeds belangrijker nadat de industrie kromp
Nederland werd minder afhankelijk van het buitenland door de aardgasvondst