Paragraaf 9.2: Handen uit de mouwen

Wat was het belangrijkste doel van het Marshallplan?

A

De VS wilde militaire bases in Europa vestigen

B

De VS wilde Nederlandse bedrijven opkopen

C

Europa moest economisch herstellen om communisme tegen te houden

D

Nederland moest de VS terugbetalen in grondstoffen

1 / 19
volgende
Slide 1: Quizvraag
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolhavoLeerjaar 3

In deze les zitten 19 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Wat was het belangrijkste doel van het Marshallplan?

A

De VS wilde militaire bases in Europa vestigen

B

De VS wilde Nederlandse bedrijven opkopen

C

Europa moest economisch herstellen om communisme tegen te houden

D

Nederland moest de VS terugbetalen in grondstoffen

Wat is een gevolg van de babyboom?

A

Er zijn later meer banen nodig

B

De overheid hoeft minder uit te geven aan onderwijs

C

Er moet meer voedsel geproduceerd worden

D

De belastingen moeten omlaag

Welke sector groeide in de jaren vijftig het meest?

A

D) De overheid

B

C) De industrie

C

B) De handel en scheepvaart

D

A) De landbouw

9.2: Handen uit de mouwen

Economische ontwikkelingen in Nederland na 1945

Leerdoelen van vandaag

9.2A: Je kunt uitleggen dat het demografische probleem zorgde voor mechanisering, specialisatie en schaalvergroting in de landbouw.  

9.2B: Je kunt uitleggen dat de economie in Nederland in de jaren na de oorlog zich dankzij de geleide loonpolitiek snel herstelde.  

9.2C: Je kunt verklaren waarom Nederland in de jaren zestig een verzorgingsstaat werd.  

9.2D: Je kunt een aantal voorbeelden noemen van manieren waarop de economie van Nederland in de tweede helft van de twintigste eeuw veranderde. 

Situatie in 1945

  • Nederland na de oorlog: 250.000 doden, woningnood, vernielde fabrieken en infrastructuur

  • Het Marshallplan: Nederland ontving tussen 1948 en 1954 ruim 1 miljard dollar

  • Babyboom: bijna 2,5 miljoen kinderen geboren in de tien jaar na de oorlog

  • Twee grote uitdagingen: meer voedsel nodig én meer banen nodig

LD: 9.2A

LD: 9.2A

Ontwikkelingen in de landbouw

  • Door de babyboom moesten meer monden worden gevuld

  • Doel: meer voedsel produceren tegen lagere prijzen

  • Oplossing: mechanisering (machines i.p.v. handen), specialisatie, schaalvergroting

  • Gevolg: productie steeg, maar het aantal banen in de landbouw daalde juist

LD: 9.2A

Geleide loonpolitiek

  • Jaren '50: weinig werk beschikbaar

  • Overheid stimuleerde industrialisatie: subsidies voor fabrieken en nieuwe bedrijven

  • Oplossing: geleide loonpolitiek — lonen kunstmatig laag houden

  • Gevolg: Nederlandse producten goedkoop → meer export → meer banen → economische groei van gemiddeld 5% per jaar

  • In de jaren '60 zelfs tekort aan arbeidskrachten

LD: 9.2B

Verzorgingsstaat

  • Dankzij groei en aardgasvondst was er geld beschikbaar

  • In 1963 afschaffing geleide loonpolitiek → lonen stegen snel → consumptiemaatschappij

  • Overheid wilde armoede uitbannen voor wie niet kon werken

  • Algemene Ouderdomswet (1957): uitkering voor iedereen van 65+

  • Algemene Bijstandswet (1963): uitkering voor iedereen zonder werk

LD: 9.2C

Economische veranderingen

  • Jaren '70: eerste oliecrisis (1973) → economische kwetsbaarheid zichtbaar

  • Jaren '80: economische crisis, opkomst poldermodel onder Lubbers (1982)

  • Verzorgingsstaat versoberd, bedrijven geprivatiseerd, globalisering nam toe

  • Aandeel industrie daalde sterk; mijnen in Limburg gesloten

  • Nieuwe groeisectoren: handel & transport en kennisdiensten (banken)

  • 2008: financiële wereldcrisis trof Nederland hard

LD: 9.2D

Bedenk verklaringen waarom de meeste Nederlanders in de eerste jaren na de oorlog bereid waren hard te werken tegen een laag loon.

Waarom was in de periode 1946-1950 het geboorteoverschot zo hoog?

Wat was de geleide loonpolitiek en waarom werkte deze aanpak zo goed voor het economisch herstel van Nederland?

Leg uit dat solidariteit noodzakelijk is in een verzorgingsstaat.

Leg uit dat solidariteit noodzakelijk is in een verzorgingsstaat.

Noem twee oorzaken waardoor het aandeel van de industrie in de totale werkgelegenheid in Nederland kleiner werd.


Waardoor groeide de Nederlandse industrie in de jaren vijftig?

A

Er kwamen veel arbeidsmigranten die voor niets werkten

B

Nederland ontdekte grote olievoorraden

C

De landbouw leverde goedkope grondstoffen aan de industrie

D

De lonen werden kunstmatig laag gehouden

Waarom werd Nederland een verzorgingsstaat?

A

Geleide loonpolitiek zorgde voor geld

B

De vakbonden dwongen salarissen

C

De overheid moest bezuinigen

D

Door economische groei en aardgasinkomsten

Welke uitspraak over de Nederlandse economie in de tweede helft van de twintigste eeuw is juist?

A

De industrie bleef de grootste sector en groeide gestaag door

B

Na de oliecrisis van 1973 herstelde de economie zich direct en zonder problemen

C

Handel, transport en kennisdiensten werden steeds belangrijker nadat de industrie kromp

D

Nederland werd minder afhankelijk van het buitenland door de aardgasvondst