Haar en huid
Haar en huid
Onderdelen in deze les
Haar en huid
Open de les met het belang voor de praktijk: een kapper werkt niet alleen met kapsels, maar ook met hoofdhuid, haarconditie en productkeuze.
Lesdoel
Ik kan uitleggen hoe huid en haar zijn opgebouwd en waarom die kennis belangrijk is voor een passende behandeling in de kapsalon.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen voor jou bij haar en huid?
Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Vraag door op woorden als hoofdhuid, shampoo, bescherming, haaruitval of pH.
Cellen, weefsels en organen
Cellen zijn de kleinste bouwstenen van het lichaam
Weefsels zijn groepen cellen die samenwerken
Organen bestaan uit verschillende weefsels met samen één functie
Volgorde: cellen → weefsels → organen
Houd het eenvoudig op mbo 2-niveau: van klein naar groot. Koppel de huid alvast aan het begrip orgaan.
De huid is een orgaan
De huid is niet alleen de buitenkant van het lichaam. Het is een orgaan dat het lichaam beschermt en helpt bij belangrijke processen. Voor een kapper is dat belangrijk, omdat je werkt op en rond de hoofdhuid.
Benadruk dat de huid uit meerdere weefsels bestaat en daarom een orgaan is.
Functies van de huid
Voelen en opnemen
Voelen van warmte, kou en aanraking
Absorberen van bepaalde stoffen
De huid doet dus meer dan alleen bedekken
Beschermen en regelen
Beschermen tegen invloeden van buitenaf
Reguleren van lichaamstemperatuur
Afscheiden van talg
Uitscheiden van zweet
Gebruik herkenbare voorbeelden: warme föhn = voelen, zweten = uitscheiden, talg = afscheiden.
De drie lagen van de huid
Opperhuid: buitenste laag, beschermt
Lederhuid: bevat bloedvaten, zenuwen, klieren en haarzakjes
Onderhuids bindweefsel: bevat vetweefsel, isoleert en beschermt
Laat duidelijk terugkomen dat haarzakjes in de lederhuid zitten.
Wat zit waar in de huid?
De opperhuid vormt de eerste bescherming. In de lederhuid zitten onderdelen die voor een kapper belangrijk zijn, zoals haarzakjes, talgklieren en zweetklieren. Het onderhuids bindweefsel helpt vooral bij bescherming en isolatie.
Deze slide verbindt de lagen aan salonpraktijk en bereidt voor op zuurmantel en haar.
De zuurmantel
Bestaat uit talg en vocht uit zweetklieren
Helpt de huid soepel te houden
Helpt uitdroging te voorkomen
Ondersteunt bescherming tegen vuil en bacteriën
Noem dat een gezonde hoofdhuid belangrijk is voor comfort van de klant en voor productkeuze.
Waarom de zuurmantel belangrijk is
Als de beschermlaag van de huid in balans is, blijft de huid beter beschermd. Voor een kapper betekent dat: voorzichtig omgaan met producten en letten op de conditie van de hoofdhuid.
Vermijd verdieping over exacte pH van de huid hier; dat komt later terug bij shampoo.
Waarom is de huid een orgaan?
Het bestaat uit weefsels
Het maakt alleen talg
Het ligt aan de buitenkant
Het voelt geen prikkels
Toetst het verband tussen cellen, weefsels en organen. Een orgaan bestaat uit meerdere weefsels met samen een functie.
Maak de uitleg compleet
De huid heeft meerdere functies. Je kunt warmte voelen: dat is voelen. Talg maken heet afscheiden. De lederhuid bevat onder andere haarzakjes en klieren. De zuurmantel helpt tegen uitdroging en beschermt tegen bacteriën.
Alle woorden komen letterlijk uit het blok over huid, huidlagen en zuurmantel.
Waarom is de zuurmantel belangrijk voor de hoofdhuid?
Bespreek antwoorden zoals: beschermt tegen invloeden van buitenaf, houdt soepel, voorkomt uitdroging, helpt tegen vuil en bacteriën, belangrijk voor een gezonde hoofdhuid in de salon.
De haargroeicyclus
Anagene fase: groeifase
Katagene fase: overgangsfase
Telogene fase: rustfase
Exogene fase: uitvalfase
Laat studenten vooral de volgorde en kernfunctie per fase onthouden.
Van groei naar uitval
Anageen → Katageen → Telogeen → Exogeen
Haar groeit dus niet voortdurend op dezelfde manier. Het gaat steeds door een cyclus van groeien, overgaan, rusten en uitvallen.
Benadruk dat haaruitval als verschijnsel bij de cyclus hoort; dat voorkomt de misvatting dat elk uitgevallen haar meteen een aandoening betekent.
Veelvoorkomende haaraandoeningen
Alopecia areata: plaatselijk haarverlies, vaak in ronde plekken
Seborroïsch eczeem: rode, schilferige hoofdhuid, soms met jeuk
Een kapper kan signaleren, maar stelt geen medische diagnose
Leg uit dat professioneel handelen ook betekent: herkennen wanneer doorverwijzen nodig is.
Wat doe je als kapper?
Bij een gevoelige, rode of schilferige hoofdhuid werk je voorzichtig. Je kiest geen agressieve behandeling en geeft alleen passend advies binnen je vak. Bij ernstige of aanhoudende klachten is doorverwijzen verstandig.
Gebruik hier het onderscheid tussen verzorgen en behandelen: een kapper verzorgt, een arts behandelt medisch.
De drie lagen van het haar
Schubbenlaag: buitenste laag met overlappende schubben
Vezellaag: geeft sterkte en bevat pigment
Merg: kern van de haarschacht, ontbreekt soms bij dun haar
Koppel de vezellaag aan kleur en stevigheid; dat helpt later bij behandelingen begrijpen.
Waarom haaranalyse eerst komt
Voor een goede behandeling kijk je eerst naar:
Dikte: hoe dik is één haar?
Dichtheid: hoeveel haren staan er op het hoofd?
Conditie: in welke staat is het haar?
Maak het praktisch: dezelfde behandeling werkt niet voor elk haartype hetzelfde.
Van analyse naar behandeling
Een haaranalyse helpt om een behandeling te kiezen die past bij het haar én bij de wens van de klant. Je voorkomt zo ongeschikte productkeuze en werkt professioneler.
Noem voorbeelden zoals fijn haar, veel haar of beschadigd haar zonder nieuwe theorie toe te voegen.
In welke fase groeit het haar?
Telogene fase
Katagene fase
Anagene fase
Exogene fase
Laat eventueel daarna ook de volledige volgorde nog mondeling herhalen: anageen, katageen, telogeen, exogeen.
Vul de juiste haarbegrippen in
Een kapper kijkt eerst naar het haar. In de vezellaag zitten sterkte en pigment. Daarna let je bij een analyse op dikte, dichtheid en conditie. Zo kies je een behandeling die past bij het haar en de wens van de klant.
Toetst koppeling tussen haaropbouw en haaranalyse.
Wat doe je bij een rode, schilferige hoofdhuid?
Verwachte elementen: voorzichtig werken, geen agressieve behandeling, binnen eigen vak advies geven, bij ernstige of aanhoudende klachten doorverwijzen. Laat studenten formuleren als salonsituatie.
De drie vormen van materie
Waterstof (H)
Koolstof (C)
Stikstof (N)
Zuurstof (O)
Zwavel (S)
Vaste stof: bijvoorbeeld haar
Vloeistof: bijvoorbeeld permanentvloeistof
Gas: bijvoorbeeld zuurstof
Vormen
Elementen in haar
Houd het bij herkennen en benoemen; ga niet dieper in op scheikundige bindingen.
pH-schaal
Lager dan 7: zuur
7: neutraal
Hoger dan 7: basisch
De schaal is logaritmisch
Eén stap verschil betekent een factor 10
Geef het voorbeeld: pH 6 is tien keer zuurder dan pH 7.
pH-neutraal bij shampoo
In deze theorie betekent pH-neutraal niet altijd pH 7. Het betekent dat een shampoo aansluit bij de pH van haar en hoofdhuid. PH waarde van het haar ongeveer tussen 4,5 en 5,5.
Belangrijke toetsnuance: volg de definitie uit het lesboek, ook al wordt de term op etiketten soms anders gebruikt.
Hoe shampoo werkt
Shampoo bevat reinigingsmiddelen met twee delen
Lipofiel deel trekt naar olie
Hydrofiel deel trekt naar water
Olie en vuil komen los en spoelen weg met water
Gebruik eventueel een simpel beeld: één kant houdt van vet, de andere van water.
Shampoo stap voor stap
Lipofiel deel bindt aan olie en vuil → hydrofiel deel bindt aan water → vuil wordt losgemaakt → water spoelt het weg
Deze causale keten helpt studenten het werkingsprincipe onthouden.
Wat betekent pH-neutraal hier bij shampoo?
Altijd precies pH 7
Passend bij haar-pH
Sterk basisch product
Zonder water werken
Belangrijke toetsnuance uit het lesboek: hier betekent pH-neutraal aansluiten bij haar en hoofdhuid, niet automatisch pH 7.
Maak de uitleg over shampoo af
Shampoo bevat reinigingsmiddelen met twee delen. Het lipofiele deel trekt naar olie. Het hydrofiele deel trekt naar water. Daarna worden olie en vuil losgemaakt en met water weggespoeld.
De volgorde van de werking is belangrijk: olie binden, water binden, losmaken, wegspoelen.
Welk onderdeel vond jij tot nu toe het lastigst?
Huidlagen
Haargroeicyclus
pH-schaal
Shampoo
Deze slide heeft geen instructies
Belangrijke begrippen
haargroeicyclus - reeks fasen van groeien, rusten en uitvallen
anagene fase - groeifase van het haar
katagene fase - overgangsfase
telogene fase - rustfase
exogene fase - fase waarin het haar uitvalt
schubbenlaag - buitenste laag van het haar
vezellaag - laag die sterkte geeft en pigment bevat
cel - kleinste bouwsteen van het lichaam
weefsel - groep cellen die samenwerkt
orgaan - deel van het lichaam met een functie, opgebouwd uit weefsels
opperhuid - buitenste huidlaag die beschermt
lederhuid - huidlaag met onder andere haarzakjes en klieren
onderhuids bindweefsel - onderste huidlaag met onder andere vetweefsel
zuurmantel - beschermlaag van talg en vocht op de huid
Huid en haar
Haarstructuur
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst vervolg
merg - kern van de haarschacht, soms afwezig bij dun haar
alopecia areata - plaatselijk haarverlies in ronde plekken
seborroïsch eczeem - rode, schilferige hoofdhuid met soms jeuk
vaste stof - materie met vaste vorm
vloeistof - materie die kan stromen
gas - materie die zich verspreidt
pH-schaal - schaal die aangeeft hoe zuur, neutraal of basisch een stof is
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst vervolg
pH-neutraal - in deze theorie: passend bij de pH van haar en hoofdhuid
lipofiel - aangetrokken door olie of vet
hydrofiel - aangetrokken door water
waterstof - element in haar, symbool H
koolstof - element in haar, symbool C
stikstof - element in haar, symbool N
zwavel - element in haar, symbool S
Zuurstof is al eerder expliciet genoemd op de slide over materie; bespreek mondeling dat ook zuurstof een element in haar is met symbool O.
