Begrijpen van leerstoornissen: dyslexie, dyscalculie, NLD en dyspraxie

• newEditor
• Pedagogisch werk
• MBO
• Studiejaar 2

Begrijpen van leerstoornissen

Wat weet jij al over leerstoornissen?

Leerdoel van de les

Aan het einde van de les kun je verschillende leerstoornissen herkennen en beschrijven, en weet je hoe je leerlingen met deze stoornissen kunt ondersteunen.

Hoogbegaafdheid

• IQ boven 130/135​

• Op jonge leeftijd al in staat om cognitieve/motorische/creatieve taken te verrichten, die je niet zou verwachten op deze leeftijd.​

• Hoge intelligentie.​

• Sociale ontwikkeling kan een negatieve of positieve invloed hebben op de ontwikkeling van het kind.

Kenmerken Persoonlijkheidskenmerken/ Cognitieve kenmerken/ Emotionele kenmerken blz.185

Wat zijn leerstoornissen?

Leerstoornissen zijn hardnekkige problemen met het verwerken van informatie rondom lezen, spellen, rekenen of motoriek, die niet te verklaren zijn door een lage intelligentie.

Wat is dyslexie?

Dyslexie: uitleg

• Dyslexie is een lees- en spellingsstoornis. Kinderen hebben moeite met het omzetten van klanken in letters en andersom.

Kenmerken van dyslexie

• Moeite met tempo, achterstand, verwisselen van letters, en snel vergeten van bekende woorden.

Leesproblemen

• Veel spelfouten, moeite met klanken en letters, letterverwisselingen zoals b-d-p.

Spellingproblemen

Voorbeelden van dyslexiefouten

• Woorden omkeren (pet-tep)

• Klinkers verwisselen (plein-plien)

• Fouten bij nieuwe regels.

Wat is woordblind?

Wat betekent 'woordblind'?

Woordblindheid is een andere term voor dyslexie, waarmee het verlies van automatische leesvaardigheid wordt bedoeld.

Onderwijsomgeving bij dyslexie

• Zorg voor visuele hulpmiddelen, alternatieve leermiddelen en duidelijke informatie.

Aanpassingen in de klas

Sociaal-emotionele steun

Didactische ondersteuning

• Stimuleer motivatie, zet leerlingen vooraan en let op frustratie of ongemak.

• Gebruik extra tijd, praktisch uitleggen, mondeling toetsen en visualiseer leerstof.

Hyperlexie: lezen zonder begrip

• Kinderen met hyperlexie lezen vlot, maar begrijpen de inhoud niet goed en vinden het lastig om teksten na te vertellen.

Spellen bij hyperlexie

• Deze kinderen spellen goed, omdat ze geschreven taal kunnen reproduceren, maar het begrip ontbreekt vaak.

Dyscalculie: rekenstoornis

• Dyscalculie is een neurologische stoornis die leidt tot blijvende moeite met rekenen en automatiseren.

Vormen van dyscalculie

Procedurele problemen

Ruimtelijke en geheugenproblemen

• Moeite met aanleren en automatiseren van nieuwe rekenprocedures.

• Onvoldoende cijferbegrip, getallen omkeren, problemen met het werkgeheugen.

Signalen van dyscalculie

• Veel rekenfouten

• Getallen omwisselen

• Blijven tellen op vingers

• Geen verbinding leggen met eerdere kennis.

Hoe help je bij dyscalculie?

• Wat moet je aanbieden:

• Hulpmiddelen

• Herhaling

• Visueel materiaal en aangepaste opdrachten

• Werk stap voor stap en bied veel oefening.

Wat weet je nog over dyscalculie?

Wat is NLD?
Nonverbal Learning Disabilities of te wel non-verbale leerstoornis.​

• Non-verbale leerstoornis kenmerkt zich door problemen met motoriek, inzicht, rekenen, sociale interactie en ruimtelijk begrip.
  

• Een non-verbale leerstoornis waarbij leer- en gedragsstoornissen samen gaan met motorische problemen.​
  

• Kinderen met deze leerstoornis hebben moeite met het verwerken van non-verbale informatie en zintuigelijke prikkels. Het horen wordt beter verwerkt dan de informatie die via zien en voelen binnenkomt.​

Kenmerken NLD?

• Trapsgewijze ontwikkeling​

• Een onhandige of houterige grove motoriek​

• Veel ‘gekke’ ongelukjes​

• Problemen met de fijne motoriek (pengreep, hanteren van mes en vork, etc.)​

• Slechte oog-handcoördinatie​

• Een taalontwikkeling die zich kenmerkt door het aanleren van veel woorden, maar vaak blijkt dat kinderen met NLD niet altijd werkelijk weten wat ze zeggen.​

• Problemen met inzichtelijk rekenen (mechanisch rekenen wordt wel aangeleerd)​

• Traagheid, onzekerheid in het werk​

• Moeite met het aanleren van routines (beheerst het kind ze eenmaal, dan zit het er ook goed tot extreem goed in)​

• Passief gedrag​

• Weinig sociale vaardigheden​

• Angst voor ongewone sociale situaties​

• Onverklaarbare uitingen van woede en angst​

• Moeite met herkennen van non-verbale signalen (gebaren, gelaatsuitdrukkingen)​

• Problemen met overzicht, bijvoorbeeld in de gymzaal en het zwembad​

• Snel verdwalen

Tips voor begeleiden NLD

Sociaal begeleiden

Structuur en duidelijkheid

• Begeleid sociale situaties expliciet en bied extra hulp bij planning en werktempo.

• Leg opdrachten stapsgewijs uit, geef voorspelbaarheid en visualiseer handelingen.

Wat is dyspraxie (DCD)?

• Dyspraxie (of DCD) is een stoornis in de coördinatie. Kinderen hebben moeite met fijne motoriek, aankleden, eten en schrijven.

Kenmerken van dyspraxie

• Trage motorische ontwikkeling

• Onrustig bewegen

• Moeite met alledaagse handelingen

• Beperkt aanleren van taken.

Ondersteuning bij dyspraxie

• Maak taken behapbaar

• Ondersteun lichamelijke activiteiten

• Heb geduld en stimuleer succeservaringen.

Balans digitaal

Homepage - Balans

Reflectie: onze aanpak in de klas

Hoe passen wij ons onderwijs aan voor leerlingen met deze stoornissen? Welke rol neem jij hierin?

Debat

• De klas wordt in 4 groepen verdeeld.

• 2 groepen zijn het eens met de stellingen 2 groepen oneens (docent bepaald).

• Jullie krijgen 5 minuten voorbereidingstijd om argumenten te bedenken waarom je het eens/oneens bent met de stellingen.

• Daarna ga je een debat voeren tegen de groep met de andere mening dan jullie eigen groep.

Debatstellingen

• Aandacht voor individuele leerbehoeften gaat ten koste van het niveau van de rest van de klas.

• Onderwijsassistenten worden in de praktijk te veel ingezet als extra handen en te weinig als pedagogische professionals.

• Leerlingen met leerstoornissen horen niet thuis in het reguliere onderwijs, omdat dit het leerproces van andere leerlingen belemmert.

• Differentiatie in het onderwijs is een mooi ideaal, maar in een volle klas nauwelijks haalbaar.

Wat heb je deze les geleerd?