Hoofdstuk 3: Klimaat
Periode 3:
SO 3.1 t/m 3.3
Toetsweek: 3,1 t/m 3.7
Hoofdstuk 3: Klimaat
Periode 3:
SO 3.1 t/m 3.3
Toetsweek: 3,1 t/m 3.7
Werkwijze
Flexboek (lesboek) + aantekenschrift.
Flexboek -> jouw eigendom. Bewaren tot eindexamen .
* Markeren, tekenen etc. mag allemaal.
* opdrachten maak je hierin.
Aantekenschrift: verplicht bij je hebben. Iedere les (kans op) aantekeningen.
Niet bij? -> zelf verantwoordelijk voor inhalen van aantekeningen.
Les 1:
Introductie
Blz. 94
§3.1 Wereldwijde luchtstromen.
Einde van de les kun je…
Twee redenen geven waarom het rond de noordpool veel kouder is dan rond de evenaar.
Aangeven waar hoge en lage luchtdruk gebieden op aarde te vinden zijn.
De atmosferische circulatie schematisch tekenen.
Aangeven hoe lage en hoge luchtdruk ontstaat
De wet van Buys Ballot in eigen woorden uitleggen
Verdeling warmte/lucht
Rond de noord- en zuidpool (90⁰NB/ZB) is het koud en rond de evenaar (0⁰) is het warm.
Dit komt door de kleine invalshoek van de zonnestralen.
Zonnestralen moeten een lange weg door de atmosfeer afleggen.
Kleine invalshoek dezelfde hoeveelheid zonnestralen moeten een groter oppervlak opwarmen.
Aantekening 1/2
Er zijn vaste windpatronen op aarde, doordat er op vaste plaatsen hoge- en lagedrukgebieden zijn. Deze ontstaan door temperatuursverschillen. Belangrijke gebieden zijn: tropen (0) , subtropen (30 ,keerkringen), gematigde zone (60) en polen (90)
Hogedrukgebied: gebied dat ontstaat door dalende lucht.
Lagedrukgebied: gebied dat ontstaat door stijgende lucht
Lage luchtdruk
Lagedrukgebied (L) (-)
Warme lucht zet uit --> is lichter warme lucht stijgt.
Stijgende lucht koelt af kan minder waterdamp bevatten condenseert het gaat regenen.
Bij de 0⁰ (evenaar) en de 60⁰ N.B. en Z.B.
Hoge luchtdruk
Hogedrukgebied (H) (+)
In gebieden waar lucht daalt deeltjes zijn zwaarder hoge druk.
Dalende lucht wordt warmer, kan ook meer damp bevatten geen neerslag.
Bij woestijnen (30⁰ NB ZB) en noord- en zuidpool (90⁰).
Aantekening 2/2
1. In de tropen (0 graden) is er sprake van een warmteoverschot ( = zonnestralen vallen loodrecht in, klein oppervlak). Hier zet warme lucht uit en stijgt op. Stijgende lucht koelt af, kan minder waterdamp bevatten en kan zorgt voor neerslag. Aan het oppervlak is weinig lucht (= lagedrukgebied).
2. Deze koude lucht boven in de lucht gaat op een gegeven moment dalen (subtropen, 30 gr) , dalende lucht wordt warmer en kan meer waterdamp bevatten. Er ontstaat hier geen neerslag. De lucht beweegt naar het oppervlak, hier is relatief veel lucht (= hogedrukgebied)
3. De gematigde zone (60 gr) zit tussen de subtropen en polen in. Hierdoor komen warme en koude lucht hier samen. De warme lucht zal stijgen en hierdoor ontstaat neerslag.
4. In de buurt van de Polen (90 gr) is het koud. Hier daalt de lucht en ontstaat een overschot aan lucht.
Les 2:
Buijs Ballot
Aan het einde kun je:
- De twee wetten van Buijs Ballot in eigen woorden uitleggen.
- De overheersende windpatronen in een schematische weergave tekenen.
- Verklaren waarom de baansnelheid op aarde varieert.
Buijs Ballot
Buijs Ballot (NL natuurkundige).
"Vaste"windpatronen op aarde.
-> Zijn op Noordelijk halfrond anders dan op Zuidelijk halfrond.
Aantekening 1/3
Door de ‘vaste temperatuursverschillen’ ontstaat er ook een vast windpatroon.
1. Wind waait altijd van een H (+) naar een L (-)
2. Op het Noordelijk halfrond krijgt de wind een afwijking naar rechts, op het Zuidelijk halfrond een afwijking naar links met de wind in de rug. Dit is omdat de baansnelheid varieert.
minute
second
Aantekening 2/3
Deze vaste patronen geven winden die altijd vanuit de subtropen (30) naar de evenaar (0) waaien. Deze worden passaten genoemd. Dit windsysteem drijft ook de zeestromen.
Doordat er op aarde diverse seizoenen zijn, verschuiven ook de vaste hoge en lage drukgebieden. Rond de evenaar schuift dit lagedrukgebied op en neer; de InterTropischeConvergentieZone (ITCZ).
minute
second
Windpatronen (Oorzaak)
Gevolg:
Les 3: ICTZ en Moesson
Paragraaf 3.2:
- Uitleggen waardoor tropische winden van richting veranderen
- Uitleggen welke invloed het opschuiven van de drukgebieden heeft.
- Verschil uitleggen tussen begrippen passaat en moesson.
Lesplanning
Herhaling Luchtstromingen -> werkblad invullen.
Toepassen in opgave.
Theorie / Uitleg van Moesson.
Opdrachten maken.
Invullen werkblad:
1. Vul juiste breedtegraad in
2. Vul in H(ogedrukgebied) of L(agedrukgebied)
3. Teken met pijlen de juiste luchtstromingen.
Herhaling les 1 & 2
Foto: Atmosferische circulatie -> algemene windpatronen.
Wet van Buys Ballot
1. H -> L
2. Corioliseffect -> Afwijking.
Vul werkblad 'Atmosferische circulatie' in.
( document in teams terug te vinden').
Neem onderstaande vraag over in je schrift
(onder opgaven of je aantekening)
Verklaar met behulp van de mondiale luchtcirculatie en het corioliseffect waarom de wind in Nederland vaak uit het Zuidwesten waait.
ITCZ
Moesson
ITCZ in zomer & winter
Verschil passaat -> Moesson
Learning objective
Aantekening 3/3
Omdat land sterker opwarmt dan de zee, is het ITCZ geen rechte lijn en is hij op het NH ‘sterker’. Deze verschuiving heeft ook gevolgen voor de andere drukgebieden op aarde.
In veel gebieden zorgt de halfjaarlijks wisselende wind (= moesson) voor een droge en natte periode. Een moesson waait dwars tegen de passaat in. Moessons die de evenaar kruisen veranderen ook van windrichting/afwijking.
minute
second
Maken/huiswerk voor morgen:
Pagina 100:
Opdrachten 1 t/m 3
Werk samen met buurman/buurvrouw, overleggen mag.
Opdr 1: neem verhaal over in je schrift met daarin de juiste woorden.
Opdr 2: Maak hier een oorzaak-gevolg antwoord van.
Opdr 3: Brisbane ligt in Australië.
Ben je eerder klaar?
- Bestudeer alvast de klimaatgrafieken op pagina 99.
Les 4: Klimaatfactoren & Zeestromen
Learning objective
Wereldwijde zeestromingen
Aantekening zeestromingen
Wereldwijde zeestromen volgen de windstromen op aarde.
Warme zeestromen stromen van de evenaar richting hogere breedtes(zijn niet per se warm)
Koude zeestromen stromen van de hogere breedte richting de evenaar (zijn niet per se koud).
Warm water verdampt makkelijker en dit vergroot de kans op neerslag, daar waar koud water nauwelijks verdampt en minder kans geeft op neerslag. De zeestromen ‘versterken’ de temperatuur doordat het de lucht boven het water afkoelt of juist opwarmt.
Aantekening Klimaatfactoren
Bij het bepalen van het klimaat kijk je naar: temperatuur & neerslag.
1. Breedteligging: hoe hoger de breedte, hoe kouder het is. 'Vaste' drukgebieden bepalen de neerslag op 0/30/60/90. De invalshoek van de zon bepaalt mede de temperatuur
2. Hoogteligging: Hoe hoger de hoogteligging, hoe kouder het is.
Per 100 m: -0,6 graden. Stuwingsregens bij gebergten. Hierdoor een natte (loefzijde) en een droge(lijzijde) kant.
3. Type oppervlak: Hoe dichter bij de zee, hoe kleiner het temperatuurverschil. Neerslag hangt af van aan- of aflandige wind.
Les 5: Klimaatsysteem Köppen
Tekstboek paragraaf 3.3
Atlas/Kaartenkatern gebruiken om 'waar' op te zoeken. Algemeen beeld volstaat.
Klimaatsysteem Köppen
Het hoofdstuk klimaat vind ik tot nu toe...
Hoeveel hoofdklimaten zijn er volgens Köppen?
4
5
6
7
Welke 3 klimaatfactoren zijn er?
Welke 2 kenmerken bepalen een klimaat in het systeem van Köppen?
Omschrijf de A-klimaten in eigen woorden? (HH vorige les)
A-klimaten (Tropische klimaten)
A-klimaten (Tropisch):
Altijd boven de 18, veel neerslag
1. Tropisch Regenwoud (Af)
2. Savanneklimaat ->
Droge zomer (As)
Droge winter (Aw)
Moesson (Am)
Begroeiining/ Vegetatie?
Tropisch RegenWOUD klimaat.
Savanneklimaat
Waarom zijn woestijnen droog?
Dalende lucht
Stijgende lucht
Hoge luchtdruk
Lage luchtdruk
Leg in eigen woorden uit wat de lucht doet in woestijngebieden.
B-klimaten ( Droge Klimaten)
B-klimaten ( Droge klimaten)
Warm en weinig neerslag
1. Steppe klimaat -> 200 tot 500 mm neerslag p/j (BS)
2. Woestijn klimaat -> Minder dan 200 mm neerslag p/j (BW)
Begroeiing/Planten?
Afbeelding onderschrift
Afbeelding onderschrift
Nederland heeft een....
C-klimaat
Cf klimaat
Cs klimaat
Cw klimaat
Een Cf klimaat komt vaak voor in combinatie met een warme zeestroom
Waar
Niet waar
Answer C
Answer D
Wat kan de oorzaak zijn voor een Cs of Cw klimaat?
(Antwoord met enkel een begrip)
C-klimaten
C-klimaten (zeeklimaten):
Invloed van de zee, neerslag wisselend. Drie 'varianten':
Gemiddeld <18 in zomer, en >3 in de winter.
Gematigd zeeklimaat: Neerslag hele jaar (Cf)
Middellandse zeeklimaat: droge zomers (Cs)
Chinaklimaat: droge winter (Cw)
Loofbomen
Gematigd Zeeklimaat
Middellandse zeeklimaat
D-klimaten / Landklimaten
D-klimaten (Landklimaten)
Ver weg van de zee, geen invloed.
Grote verschillen tussen zomer en winter.
Zomer boven de 18 winter onder de -3.
Naaldbomen
Klimaatgrafiek D-klimaat
Landschap in een landklimaat
E-klimaten (Poolklimaten)
Koudste klimaten, gemiddeld koud tot zeer koud.
Neerslag (indien het er is): sneeuw.
Poolklimaat (EF)
Toendraklimaat (ET)
Hooggebergte klimaat (EH
Vegetatie: niet.
-> Enkel gras/mos in Toendra.
Poolklimaat
Landschap
Opdrachten 4 en 5:
Opdracht 4
De Falklandeilanden en Londen liggen op ongeveer dezelfde breedte. Toch is het op de Falklandeilanden veel kouder dan in Londen.Geef hier een verklaring voor.
Falklandeilanden hebben de maken met een koude zeestroom terwijl Londen warmte ontvangt van de warme Golfstroom.
Hoe zie je het effect van de Golfstroom terug in het klimaat van Europa in vergelijking met oostelijk Noord-Amerika en Siberië?
In Europa is de gemiddelde temperatuur veel hoger en valt er meer neerslag. (Zeeklimaat t.ov. landklimaat)
De Kuro-Shio Drift aan de westkust van Canada heeft nauwelijks effect op het klimaat iets verder landinwaarts. Geef hier een verklaring voor. Je uitleg bevat een oorzaak-gevolgrelatie.
Vanwege het gebergte (oorzaak), die houdt de invloed van de zee tegen. (gevolg)
Opdracht 5:
Klimaten: je kijkt naar gem. temp en totale neerslag.
Paragraaf 3.4 & 3.5
Landschapszones (6 stuks)
Vanuit de 5 klimaten
naar 6 landschapszones
Opdracht: deze les.
Geef van iedere landschapszone aan:
Welke vegetatie daar hoofdzakelijk voorkomt.
- Waarom juist dat type vegetatie
Welke vorm van landgebruik ( "landbouw") in deze zone plaatsvindt.
Laat je werk controleren/checken voordat je verder gaat met:
3.4: 2,3 en 6
3.5: 1,2 en 6
Check ook goed je aantekening van 3.3
Aantekening: landschapszones (1/3)
1. Tropische zone ( A-klimaten)
Door hoge temp. en vele neerslag ook veel begroeiing.
> Veel voedingsstoffen in de bodem worden snel afgebroken > onvruchtbaar
> Landbouwgrond tijdelijk gebruikt (nomaden)
> Door bevolkingsgroei veel bos gekapt voor landbouwplantages.
2. Aride zones (Droge gebieden / B-klimaten)
Gebied rond de keerkringen > door het droge klimaat weinig leven > voedingsstoffen in de bodem worden nauwelijks afgebroken.
> Zandwoestijnen zijn met irrigatiewater goed vruchtbaar.
> Grootste gedeeltes zijn rotswoestijnen, daar sowieso niks.
> Steppes veel nomades (rondtrekkende mensen).
Aantekening: Landschapszones (2/3)
Subtropische zone (Middellandse zee klimaat)
Lijkt op een combinatie van Savanne en Steppeklimaat.
> Grootste gedeelte van het jaar warm
> Vaak een seizoen (zomer of winter) droog, door verschuivend Hogedrukgebied.
> Begroeiing veel
Gematigde zone
> Grotendeels het zeeklimaat,
> Grootste gedeelte wereldbevolking woont hier (milieuvervuiling)
> Voornamelijk loofbossen, vruchtbare bodems op de ‘drogere’ gebieden.
Aantekening Landschapszones (3/3)
5. Boreale zone
Zie gematigde zone, voornamelijk kouder in de winter
> Door de kou slechte afbreuk aan vegetatie + zandige bodems door IJstijd.
> Met name op Noordelijk Halfrond.
6. Polaire zone:
Aanvankelijk alleen mossen en grassen op de Toendra.
Nog noordelijker groeit niks meer,
Opdrachten 2, 3 en 6
Antwoorden en vragen toevoegen van deze gemaakte opgaven + screenshots.
Paragraaf 3.6 en 3.7
Mens en Landschap
Dubbele paragraaf ( zoals 3.4 en 3.5)
Geofactoren
Het landschap wordt door verschillende factoren beïnvloedt:
- In de ene landschapszone overheerst
de ene factor meer dan de andere
- de factoren beïnvloeden
elkaar (dynamisch systeem)
Versterkt broeikaseffect
Normale broeikaseffect
vs
Versterkt broeikaseffect.
Ook hier per geofactor en landschapszone afhankelijk.
Opdacht 2 en 3