Begrippen hoofdstuk 1 t/m 3
Begrippen hoofdstuk 1 t/m 3
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan begrippen uit hoofdstuk 1 tot en met 3 herkennen en uitleggen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij gezond eten en leefstijl?
Gebruik de woorden als start: wat weten leerlingen al over leefstijl, voeding en gezondheid?
Hoofdstuk 1: Leefstijl
Leefstijl is de manier van leven.
Daaronder vallen keuzes over:
voeding
beweging
ontspanning
slaap
verslaving
sociale contacten
Deze keuzes hebben invloed op gezondheid.
In de begrippenlijst staat leefstijl twee keer. Noem het begrip maar één keer en benadruk dat het om dagelijkse keuzes gaat.
Wat hoort bij leefstijl?
Leefstijl gaat niet alleen over eten.
Ook rust, slapen, omgaan met stress en contact met anderen horen erbij. Gezondheid bestaat dus uit meerdere onderdelen samen.
Deze slide heeft geen instructies
Beroepen bij leefstijl
Diëtist geeft voedingsadvies en begeleidt mensen bij afvallen of aankomen.
Leefstijlcoach helpt mensen betere keuzes te maken bij voeding, beweging, stress, ontspanning en slaap.
Beide werken aan een gezondere leefstijl, maar hun taak is niet precies hetzelfde.
Benadruk het verschil: de diëtist richt zich vooral op voeding en gewicht, de leefstijlcoach kijkt breder naar gedrag en gewoonten.
Diëtist
Een diëtist:
begeleidt bij gewicht
geeft voedingsadvies
helpt ook mensen met een ziekte
Deze slide heeft geen instructies
Leefstijlcoach
Een leefstijlcoach ondersteunt bij:
voeding
beweging
stress
ontspanning
slaap
Deze slide heeft geen instructies
Bewegen en conditie
Regelmatig bewegen betekent: een vast aantal keer per week bewegen, met per keer een vaste hoeveelheid minuten.
Conditie laat zien hoe fit iemand is.
Regelmatig bewegen helpt vaak om de conditie te verbeteren.
Gebruik een eenvoudig voorbeeld, zoals drie keer per week 30 minuten bewegen.
Wie helpt breder bij voeding, slaap en stress?
diëtist
leefstijlcoach
kok
dokter
De diëtist richt zich vooral op voeding en gewicht. De leefstijlcoach kijkt breder naar gedrag en gewoonten.
Vul de juiste begrippen in
Een leefstijl gaat over keuzes in je leven, zoals voeding, slaap en ontspanning. Regelmatig bewegen betekent dat je een vast aantal keer per week beweegt. Je conditie laat zien hoe fit je bent.
Herhaal: leefstijl = manier van leven, regelmatig bewegen = vast ritme, conditie = hoe fit je bent.
Noem één verschil tussen diëtist en leefstijlcoach.
Goed antwoord noemt dat een diëtist vooral helpt met voeding, gewicht en soms ziekte. Een leefstijlcoach helpt breder, ook bij beweging, stress, ontspanning en slaap.
Hoofdstuk 2: Voeding en stoffen
Voedingsmiddelen zijn alle producten die je eet of drinkt.
Voedingsstoffen zijn de bruikbare bestanddelen in die producten.
Je eet dus voedingsmiddelen, en daaruit haalt je lichaam voedingsstoffen.
Dit is een belangrijk basisverschil voor de rest van het hoofdstuk.
Macro en micro
Macro-voedingsstoffen heeft je lichaam in grote hoeveelheden nodig.
Microvoedingsstoffen heeft je lichaam in kleinere hoeveelheden nodig.
Beide zijn belangrijk voor gezondheid.
Deze slide heeft geen instructies
Macro-voedingsstoffen
Voorbeelden van macro-voedingsstoffen zijn:
koolhydraten
eiwitten
vetten
Deze stoffen heeft het lichaam in grote hoeveelheden nodig.
Houd het bij herkennen en benoemen; ga niet verder dan de begrippenlijst.
Microvoedingsstoffen
Voorbeelden van microvoedingsstoffen zijn:
vitamines
mineralen
Deze stoffen heeft het lichaam in kleine hoeveelheden nodig.
Deze slide heeft geen instructies
Vitamines
Vitamines zijn voedingsstoffen die in kleine hoeveelheden voorkomen in eten en drinken en belangrijk zijn voor de gezondheid.
Essentiële vitamines kan het lichaam niet zelf maken. Die moeten dagelijks via voeding worden binnengekregen.
Noem dat 'essentieel' betekent: je moet het uit voeding halen.
Twee soorten vitamines
Oplosbaar in vet.
Deze vitamines kunnen in het lichaam worden opgeslagen.
Vetoplosbare vitamines
Wateroplosbare vitamines
Oplosbaar in water.
Deze moet je dagelijks aanvullen, omdat het lichaam ze niet goed vasthoudt.
Deze slide heeft geen instructies
Mineralen en spoorelementen
Mineralen krijg je in kleine hoeveelheden binnen via eten en drinken.
Ze leveren geen energie, maar zijn wel essentieel voor de gezondheid.
Spoorelementen zijn mineralen die het lichaam in zeer kleine hoeveelheden nodig heeft.
Deze slide heeft geen instructies
Koolhydraten
Koolhydraten leveren energie.
Ze komen in grote hoeveelheden voor in voeding, zoals:
brood
ontbijtgranen
aardappelen
Deze slide heeft geen instructies
Vetten
Vet is een belangrijke brandstof voor het lichaam.
Vet:
geeft energie
bevat vetoplosbare vitamines
Deze slide heeft geen instructies
Verzadigd en onverzadigd vet
meestal zacht of vloeibaar bij kamertemperatuur
helpt cholesterol af te voeren
wordt gezien als gezond vet
Verzadigd vet
Onverzadigd vet
meestal vast bij kamertemperatuur
verhoogt het cholesterolgehalte
wordt gezien als ongezond vet
Gebruik steeds dezelfde woorden: verzadigd vet en onverzadigd vet.
Vezels en eiwitten
Vezels geven een vol gevoel, helpen bij op gewicht blijven en zorgen voor een goede stoelgang.
Eiwitten zijn bouwstoffen voor lichaamscellen. Het lichaam gebruikt ze om nieuwe cellen te maken en oude cellen te vernieuwen.
Deze slide heeft geen instructies
Energiebalans
De energiebalans is de balans tussen:
energie die je binnenkrijgt via eten en drinken
energie die je verbruikt door beweging en andere activiteiten
Houd het begrip eenvoudig: binnenkrijgen en verbruiken.
Welke stof heeft je lichaam in grote hoeveelheden nodig?
mineralen
vitamines
spoorelementen
koolhydraten
Koolhydraten zijn macro-voedingsstoffen. Vitamines, mineralen en spoorelementen horen bij kleinere hoeveelheden.
Vul de juiste begrippen in
Je eet voedingsmiddelen en daaruit haalt je lichaam voedingsstoffen. Macro-voedingsstoffen heeft je lichaam in grote hoeveelheden nodig. Microvoedingsstoffen heeft je lichaam in kleine hoeveelheden nodig.
Laat leerlingen goed letten op het verschil tussen wat je eet en wat je lichaam gebruikt.
Hoofdstuk 3: Voeding kiezen
Bewerkte voeding: voeding waar iets mee gedaan is, vaak met toegevoegde stoffen.
Volwaardige voeding: producten die zo min mogelijk bewerkt zijn.
Dit verschil helpt bij het kijken naar gezonde keuzes.
Deze slide heeft geen instructies
Schijf van Vijf
De Schijf van Vijf is een voorlichtingsmodel over gezond en gevarieerd eten.
Houd het bij de functie van het model; geen extra voedingsadviezen toevoegen buiten het document.
Veiligheid en regels
In de Warenwet staan regels voor de Nederlandse voedselveiligheid.
Het Voedingscentrum geeft advies over hoe je gevarieerd en veilig kunt eten.
Maak duidelijk dat de Warenwet regels geeft en het Voedingscentrum advies geeft.
Additieven en allergenen
Additieven zijn stoffen die aan voedingsproducten worden toegevoegd, bijvoorbeeld voor smaak of tegen bederf.
Allergenen zijn ingrediënten die een allergische reactie kunnen veroorzaken.
Deze slide heeft geen instructies
THT en TGT
THT-datum
Staat op zeer bederfelijke producten.
Na deze datum moet je het product weggooien.
TGT-datum
Ten minste houdbaar tot.
Na deze datum kan de kwaliteit achteruitgaan.
Benadruk het verschil tussen kwaliteit en veiligheid.
Claims op verpakkingen
Een claim zegt iets over een eigenschap van een voedingsmiddel.
Een voedingsclaim zegt iets positiefs over de samenstelling van een product.
Een gezondheidsclaim zegt dat een voedingsmiddel goed is voor je gezondheid.
Deze slide heeft geen instructies
Logo's en informatie
Een keurmerk is een logo waarmee de fabrikant een bepaalde kwaliteit van een product belooft.
De Nutri-Score is een voedselkeuzelogo met letters en kleuren van A tot E.
Noem dat A groen is en E rood als korte toelichting bij de Nutri-Score.
Lightproduct en energiedrank
Een lightproduct bevat minstens 30% minder calorieën dan een gewoon product.
Een energiedrank is een frisdrank met veel suiker en cafeïne.
Deze slide heeft geen instructies
Supplementen
Voedingssupplementen zijn bedoeld als aanvulling op de dagelijkse voeding.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het verschil tussen THT en TGT?
kleur en smaak
kwaliteit en veiligheid
vet en suiker
gewicht en prijs
THT gaat over kwaliteit die achteruit kan gaan. TGT gaat over veiligheid: daarna weggooien.
Vul de juiste begrippen in
De Schijf van Vijf is een voorlichtingsmodel over gezond en gevarieerd eten. In de Warenwet staan regels voor voedselveiligheid. Het Voedingscentrum geeft advies over gevarieerd en veilig eten.
Deze drie begrippen lijken soms op elkaar, maar hebben een andere functie: model, regels en advies.
Leg uit: wat is bewerkte voeding?
Goed antwoord noemt bijvoorbeeld: bewerkte voeding = er is iets mee gedaan, vaak met toegevoegde stoffen; volwaardige voeding = zo min mogelijk bewerkt.
Welk begrip uit deze les onthoud jij het best?
Deze slide heeft geen instructies
Wat vond jij het lastigste deel van deze les?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst 1
Leefstijl - De manier van leven en de keuzes die iemand maakt voor gezondheid.
Diëtist - Geeft voedingsadvies en begeleidt bij afvallen of aankomen.
Leefstijlcoach - Ondersteunt bij betere keuzes rond voeding, beweging, stress, ontspanning en slaap.
Regelmatig bewegen - Een vast aantal keer per week bewegen, met per keer een vaste hoeveelheid minuten.
Conditie - Geeft aan hoe fit iemand is.
Voedingsmiddelen - Alle producten die je eet of drinkt.
Voedingsstoffen - De bruikbare bestanddelen in voedingsmiddelen.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst 2
Macro-voedingsstoffen - Voedingsstoffen die het lichaam in grote hoeveelheden nodig heeft.
Microvoedingsstoffen - Voedingsstoffen die het lichaam in kleinere hoeveelheden nodig heeft.
Essentiële vitamines - Vitamines die het lichaam niet zelf kan aanmaken en die dagelijks via voeding nodig zijn.
Vitamines - Voedingsstoffen in kleine hoeveelheden die belangrijk zijn voor de gezondheid.
Vetoplosbare vitamines - Vitamines die oplosbaar zijn in vet en opgeslagen kunnen worden.
Wateroplosbare vitamines - Vitamines die dagelijks moeten worden aangevuld.
Mineralen - Voedingsstoffen die geen energie leveren maar wel essentieel zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst 3
Spoorelementen - Mineralen die het lichaam in zeer kleine hoeveelheden nodig heeft.
Koolhydraten - Voedingsstoffen die energie leveren.
Vet - Een belangrijke brandstof voor het lichaam die energie geeft.
Verzadigd vet - Ongezond vet dat meestal vast is bij kamertemperatuur.
Onverzadigd vet - Gezond vet dat meestal zacht of vloeibaar is bij kamertemperatuur.
Vezels - Bestanddelen van voeding die een vol gevoel geven en helpen bij de stoelgang.
Eiwitten - Bouwstoffen voor lichaamscellen.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst 4
Energiebalans - De balans tussen energie binnenkrijgen en energie verbruiken.
Bewerkte voeding - Voeding waar iets mee gedaan is, vaak met toegevoegde stoffen.
Volwaardige voeding - Producten die zo min mogelijk bewerkt zijn.
Schijf van Vijf - Voorlichtingsmodel over gezond en gevarieerd eten.
Warenwet - Regels voor de Nederlandse voedselveiligheid.
Additieven - Stoffen die aan voedingsproducten worden toegevoegd.
Allergenen - Ingrediënten die een allergische reactie kunnen veroorzaken.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst 5
THT-datum - Na deze datum kan de kwaliteit van een product achteruitgaan.
TGT-datum - Laatste dag waarop een zeer bederfelijk product nog veilig is om te eten.
Claim - Zegt iets over een eigenschap van een voedingsmiddel.
Voedingsclaim - Zegt iets positiefs over de samenstelling van een product.
Gezondheidsclaim - Zegt dat een voedingsmiddel goed is voor je gezondheid.
Keurmerk - Logo waarmee een fabrikant een bepaalde kwaliteit belooft.
Nutri-Score - Voedselkeuzelogo met letters en kleuren van A tot E.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst 6
Lightproduct - Product met minstens 30% minder calorieën dan een gewoon product.
Energiedrank - Frisdrank met veel suiker en cafeïne.
Voedingssupplementen - Bedoeld als aanvulling op de dagelijkse voeding.
Voedingscentrum - Geeft advies over gevarieerd en veilig eten.
Deze slide heeft geen instructies