H O O F D S T U K 3 · G A M B I A : D E S M I L I N G C O A S T V A N A F R I K A
3.1
Gambia: een andere wereld
Hoe is het klimaat en hoe leven de mensen in Gambia, een land in West-Afrika?
Gemaakt bij De Geo 1 havo/vwo, 10e editie
H O O F D S T U K 3 · G A M B I A : D E S M I L I N G C O A S T V A N A F R I K A
3.1
Gambia: een andere wereld
Hoe is het klimaat en hoe leven de mensen in Gambia, een land in West-Afrika?
Gemaakt bij De Geo 1 havo/vwo, 10e editie
Welkom bij een nieuw hoofdstuk. We gaan naar Gambia, een klein land in West-Afrika. Foto: een markt in West-Afrika. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Tunde Buremo / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
Dit leer je
Je kunt het klimaat en het natuurlandschap van Gambia vergelijken met Nederland.
Je kunt uitleggen wat cultuur is en waarom Gambia een multiculturele samenleving is.
Lees de doelen voor. Het eerste deel gaat over natuur en klimaat, het tweede over mensen en cultuur. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
A C T I V E R E N
Wat weet je al over Gambia of over Afrika?
Laat leerlingen woorden invullen: warm, savanne, dieren, Afrika, vakantie. Gebruik wat er staat om straks naar terug te verwijzen. Er is geen fout antwoord. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
Gambia ligt in West-Afrika
Wereldkaart · Gambia en Nederland liggen ver uit elkaar
L E G E N D A
1
2
1
Gambia · aan de westkust van Afrika, in de tropen
2
Nederland · in West-Europa, niet in de tropen
Gambia is een smalle strook land langs de rivier de Gambia.
Laat zien waar Gambia ligt: een smal landje aan de Atlantische kust van Afrika, ongeveer rond de 13e breedtegraad ten noorden van de evenaar, dus in de tropen. Vraag: wat verwacht je daar van het klimaat? ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Natural Earth (public domain), drawn for LessonUp
3.1
Gambia: een andere wereld
Een ander klimaat dan in Nederland
Gambia
Gambia ligt in de tropen: het is er het hele jaar warm. Het heeft een savanneklimaat: een regentijd (ongeveer juni tot oktober) met veel regen en een lange droge tijd (ongeveer november tot mei).
Nederland
Nederland heeft een gematigd klimaat: koele zomers en zachte winters. Het regent er het hele jaar, er is geen vaste droge tijd.
Verwijs naar het klimaatdiagram uit §2.1: in Gambia zie je een hoge temperatuurlijn en neerslagstaven die maar een paar maanden hoog zijn. Let op: Gambia is niet "warm en vochtig" het hele jaar; in de droge tijd valt bijna niets. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
Mangroven bij de monding
De rivier de Gambia stroomt bij Banjul in zee. Zo'n brede riviermonding is een plek waar zoet rivierwater en zout zeewater mengen.
Hier groeien mangroven: bomen en struiken die in zout water kunnen staan. Ze beschermen de kust en zijn leefgebied voor veel dieren.
Mangrovebos, Kenia · in West-Afrika groeien mangroven langs de monding van de Gambia
Gambia heeft geen delta maar een wijde riviermonding (estuarium); zeg dus "monding". Foto is uit Kenia, het gaat om het type landschap. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Timothy K / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
Verder landinwaarts: savanne
Meer landinwaarts ligt de savanne: gras met verspreide bomen. In Gambia zijn twee soorten: bossavanne met laag gras en groepjes bomen, en parksavanne met hoog gras, struiken en soms een boom.
De savanne wordt bedreigd door ontbossing: bomen worden gekapt voor hout en landbouwgrond.
Masai Mara, Kenia · een savanne in de droge tijd
Savanne en ontbossing kennen de leerlingen uit §2.2 en §2.1; alleen de twee soorten zijn nieuw. Het kappen van bomen voor hout en landbouwgrond heeft gevolgen voor dieren en milieu. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: David Clode / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
O N T H O U D
Gambia heeft een savanneklimaat met een regentijd en een droge tijd. Langs de monding groeien mangroven, verder landinwaarts ligt savanne.
Eén zin om te onthouden voor de vragen. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
V R A A G 1
In januari valt er in Gambia bijna geen regen. Hoe heet die periode?
Regentijd
Droge tijd
Gematigde tijd
Mangrovetijd
Goed is B: januari valt in de droge tijd (november tot mei). Regentijd is ongeveer juni tot oktober. De andere twee bestaan niet als klimaatbegrip. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
Hoort dit bij Gambia of bij Nederland?
3.1
Gambia: een andere wereld
V R A A G 2
Gambia
Nederland
Mangroven
Zachte winters
Regentijd en droge tijd
Gematigd klimaat
Savanne
Koele zomers
Gambia: mangroven, regentijd en droge tijd, savanne. Nederland: zachte winters, gematigd klimaat, koele zomers. Vraag bij een fout: ligt het in de tropen? ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
Wat is cultuur?
Cultuur is alles wat een groep mensen tot een eigen groep maakt: taal, godsdienst, muziek, kleding, feesten en gewoontes.
De cultuur in Gambia is anders dan in Nederland. De officiële taal is Engels, maar mensen spreken ook andere talen.
Vraag een voorbeeld van cultuur in Nederland (Sinterklaas, fietsen, Nederlands). Cultuur is niet beter of slechter, het is anders. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
Etnische groepen en talen
Een etnische groep is een groep mensen met dezelfde cultuur. Elke groep heeft eigen tradities en een eigen stamtaal.
De grootste groep in Gambia zijn de Madinka. Een andere groep zijn de Fula. Veel Fula zijn nomaden: ze hebben geen vaste woonplaats en trekken rond om hun vee te laten grazen.
Madinka staan bekend om muziek en dans, Fula om hun veehouderij. Zeg erbij dat veel Fula ook een vaste woonplaats hebben; "veel" is niet "alle". ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
Godsdienst in Gambia
Islam
Ongeveer 90% van de mensen is moslim: ze hebben de islam als godsdienst. In Nederland is de grootste groep christelijk of niet gelovig.
Natuurgodsdienst
Een natuurgodsdienst is een geloof in de krachten van de natuur. Ook die geloven bestaan in Gambia, soms naast de islam. Godsdienst is vrij.
Let op: soms wordt beweerd dat natuurgodsdiensten verboden zijn. Dat klopt niet: de grondwet van Gambia geeft vrijheid van godsdienst en traditionele geloven worden beleefd, vaak naast de islam. Beschrijf neutraal. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
Een multiculturele samenleving
Gambia is een multiculturele samenleving: veel verschillende culturen leven samen. Je ziet het aan taal, kleding en feesten.
Op de markt van Serekunda komen mensen van verschillende groepen elkaar tegen.
Markt in Obuasi, Ghana · in West-Afrika zijn markten plekken waar mensen elkaar ontmoeten
De foto is uit Ghana, niet uit Gambia; het gaat om het soort plek. Vraag: is Nederland ook multicultureel? ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Pius Quainoo / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
O N T H O U D
Cultuur is alles wat een groep tot eigen groep maakt. In Gambia leven verschillende etnische groepen samen: een multiculturele samenleving.
± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
V R A A G 3
Een familie trekt met haar koeien van weide naar weide en heeft geen vast huis. Wat is zij?
Een nomadenfamilie
Een etnische groep
Een stamtaal
Een multiculturele samenleving
Goed is A. Een etnische groep is een groep met dezelfde cultuur; nomaden zijn een manier van leven. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
V R A A G 4
Waarom noem je Gambia een multiculturele samenleving?
Modelantwoord: er leven verschillende etnische groepen met eigen taal en tradities samen, zoals de Madinka en de Fula. Vul aan met godsdienst. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
V R A A G 5
Zijn de stellingen juist?
1 In Gambia is het het hele jaar even nat.
2 Gambia is een multiculturele samenleving.
Alleen stelling 1 is juist
Alleen stelling 2 is juist
Stelling 1 en 2 zijn beide juist
Stelling 1 en 2 zijn beide onjuist
Goed is B. Stelling 1 klopt niet: er is een regentijd en een droge tijd. Stelling 2 klopt. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
V R A A G 6
Noem één verschil in klimaat en één in cultuur tussen Gambia en Nederland.
Model: Gambia heeft een savanneklimaat met regentijd en droge tijd, Nederland een gematigd klimaat. In Gambia is 90% moslim en spreken mensen stamtalen naast Engels; in Nederland is Nederlands de taal. Andere goede antwoorden tellen ook. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.1
Gambia: een andere wereld
Begrippen
savanneklimaat
Warm klimaat met een regentijd en een droge tijd
regentijd en droge tijd
Periode met veel regen en periode met bijna geen regen
mangrove
Boom die in zout water langs de kust groeit
riviermonding
Breed deel waar een rivier in zee stroomt
cultuur
Alles wat een groep tot een eigen groep maakt
etnische groep
Groep mensen met dezelfde cultuur
stamtaal
Taal van een etnische groep
nomade
Iemand zonder vaste woonplaats die rondtrekt
godsdienst
Geloof, zoals de islam of een natuurgodsdienst
multiculturele samenleving
Veel culturen leven samen
Loop de begrippen langs. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash